Ayçiçek Yağındaki Fiyat Artışı Kuraklıktan mı? Üreticiden mi?

29 Ocak 2021 Cuma 12:47
Ayçiçek Yağındaki Fiyat Artışı Kuraklıktan mı? Üreticiden mi?

Ülkemizde cep yakan fiyatları ile bir anda dikkatleri üzerine çeken ayçiçeği yağı, elbette insanoğlunun vazgeçemediği en önemli temel gıdalar arasında yer alıyor. Peki sofralarımız için böylesine önemli olan bu yağın fiyatları ne oldu da kısa zamanda fiyatı fahiş derecede arttı. Kuraklık mı, destekleme priminin düşük olması mı? ya da maliyet mi?. Birlikte bu soruların cevaplarını sizler için araştırdık.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Aralık 2020 tarihli ‘Ürün Masaları Ayçiçeği Bülteni’ verilerine göre, Türkiye dünyada ayçiçeği ithalatında yüzde 37’lik payla ilk sırada.

Türkiye ayçiçek yağında da dışa bağımlı. Ticaret Bakanlığı’nın 2019 yılı Ayçiçeği Raporu’na göre, 2019’da Türkiye’nin yıllık ayçiçek yağı tüketimi 1 milyon 170 bin ton. Buna 490 bin ton da ihracat eklendiğinde ortaya 1 milyon 660 bin tonluk ihtiyaç çıkıyor. Ancak Türkiye’nin üretimi 1 milyon 104 bin seviyesinde. Kalan 560 bin tonluk açık, ithalatla gideriliyor.

Ayçiçekte dışa bağımlı olan Türkiye, ayçiçek yağını da ithal etmek zorunda kalıyor. Bu durumda fiyatlar da hem döviz kurlarından hem de yurt dışı fiyat dalgalanmalarından doğrudan etkileniyor.

TÜİK verilerine göre, ayçiçek yağının bir kilogramı, Aralık 2019 ile Aralık 2020 arasındaki son bir yılda tam yüzde 48 artışla 16 TL'yi aştı. Sadece aralık ayındaki artış yüzde 6,4 oldu. Ham madde fiyatlarındaki artışa dikkat çeken sektör temsilcileri, önümüzdeki dönemde ayçiçek yağında yeni artışlar bekliyor. Nitekim, bugün açıklanan tarım ürünleri üretici fiyatları verileri de bu duruma işaret ediyor.

TÜİK verilerine göre, ayçiçeğin kilogram fiyatı son bir yılda yüzde 52,3 arttı. Tüketici enflasyonunu gecikmeli olarak etkileyen yurt içi üretici fiyatlarına bakıldığında, "bitkisel ve hayvansal sıvı ve katı yağlar" sektöründe son bir yıllık fiyat artışının yüzde 63,3 olduğu görülüyor. Bu durum, yağ fiyatlarının önümüzdeki dönemde artacağına işaret ediyor.

Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği (BYSD) Başkanı Tahir Büyükhelvacıgil, konu ile ilgili görüşlerini şöyle sıraladı:

“Ayçiçek yağındaki fiyat artışının sektörden kaynaklanmamaktadır. Yağı, Rusya ve Ukrayna'dan ithal etmek zorundayız. Onların istediği de ton başına 1325 dolar" dedi. Hammaddedeki son maliyet artışları henüz raf fiyatlarına yansımadı. Maliyet artışına bağlı olarak yakın zamanda yüzde 20'lik bir fiyat artışı daha bekleniyor” dedi.

Büyükhelvacıgil, ayçiçek rekoltesin de düşüş yaşandığına ve 2,5-3 milyon ton ihtiyaç bulunmasına rağmen 2019'da 1 milyon 330 bin ton üretim yapıldığına işaret etti.

Büyükhelvacıgil konuyla ilgili değerlendirmelerine şöyle devam etti:

"Bu ürünün eksikliği problem olmaya devam ediyor. Geçen yıl çekirdek fiyatları ton başına 5 bin 400 liraya kadar geldi, ham yağın fiyatı da ton başına 10 bin lira sınırını aştı.

Bu sadece bizim ülkemizdeki eksiklikten değil, Rusya ve Ukrayna gibi üreticilerde de kuraklık sebebiyle yüzde 20-25 civarında üretim düşüşü yaşandı. Ham yağın ton fiyatı 700 dolar civarındayken bugün itibarıyla 1325 dolar seviyesine geldi. Bunlar ürkütücü. Doların da karşılıksız basılmasıyla emtia fiyatlarına müthiş yönelme oldu.

Rusya ve Ukrayna'nın dışarıya mal vermemesi ve orada fiyatların yükselmesi de bizi burada etkiledi. Dünyada emtia fiyatlarının yükselmesi, tamamen sektörün dışında yaşanan süreçle tüketiciye yansımış oldu.”

 "Devletimiz herkese eşit mesafede"

Havaların iyi gitmesiyle ihtiyaç duyulan asgari 2 milyon ton çekirdeğin üretilebileceğini ve bu alanda eksiklik yaşanmayacağını vurgulayan Büyükhelvacıgil, şu ifadeleri kullandı:

"Yağ fiyatlarının yüksekliği bizim yüzümüzden olan bir şey değil. Sektör bunu yapmış değil. Yağı, Rusya ve Ukrayna'dan ithal etmek zorundayız. Onların istediği de ton başına 1325 dolar. Yıllarca bu tarihlerde bu yağın fiyatı 750 dolar civarıydı, bugünün ürünün yokluğu ve salgın etkisiyle 'benim fiyatım 1325 dolar' dedi. O da bugün verdiği fiyatlar, yarın ne olacağını bilmiyorum. Benim öngörüm artabileceği yönünde."

Büyükhelvacıgil, "Yağ piyasasında yer alan yabancı sermayeli bir firma nedeniyle ayçiçek yağında gümrük vergisinin düşürüldüğü" yönündeki iddialara ilişkin, "Ülkemizde serbest piyasa kuralları uygulanıyor, bir kişiye ya da şirkete göre kural uygulayan yapıda değiliz. Kesinlikle o görüşe katılmıyorum. Bizim devletimiz herkese eşit mesafede, bütün birimleri dinleyerek, ortak akılla karar alıyor. Asla öyle bir şey söz konusu değil" değerlendirmesini yaptı.

Trakya Birlik 215 bin ton alabildi

Trakya Birlik Genel Müdürü Hakan Çalen piyasadaki gelişmeleri şöyle özetledi: ” Geçen yıla göre üretimde 200-250 bin ton düşüş olduğunu tahmin ediyoruz. Hububat ürünlerinde olduğu gibi fiyatın yükseleceği beklentisi ile kuyumcu, inşaatçı, petrolcü ve daha bir çok kesimden yatırımcı ayçiçeği alıyor. Lisanslı depolara koyuyor ve bekletiyor. Satmıyor. Orta ve büyük sanayici ise ihtiyacı olan ürünü alamadı. Sektör dışından ürün alanlar fiyat her gün 50-100 lira artıyor diye bekletiyor. Fiyatın daha da yükseleceğini bekliyor. Biz birlik olarak geçen sene 330 bin ton ayçiçeği aldık. Bu sene şimdiye kadar aldığımız 215 bin ton. Bunun 250-260 bin tona ulaşacağımızı tahmin ediyoruz. Aldığımız ürünün 200 bin tonunu kendi tesislerimizde işleyip rafine yağ olarak piyasaya arz ediyoruz. Piyasayı bu yönüyle düzenliyoruz. Ancak 50-60 bin ton ayçiçeği tohumunu Eylül sonu itibariyle sektöre satabiliriz” dedi.

Konu ile ilgili diğer bir görüş ise Trakya Birlik Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Akgün’den geldi.

Akgün yaptığı değerlendirmede ise şunları söyledi:

“Ayçiçeği fiyatının artmasından dolayı market raflarındaki yağ fiyatları arttı, daha fazla artış olacağını da zannetmiyorum” dedi.

Bu yıl ayçiçeği fiyatının artmasıyla market raflarında satışa sunulan ayçiçeği yağı fiyatları da büyük oranda arttı. Ayçiçeği yağı fiyatları bir yılda yüzde 60 oranında zamlandı.

Trakya Birlik Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Akgün, pandemi ve kuraklık nedeniyle tüm ürünlerin fiyatlarında artış olduğunu söyledi. Yağ sanayicileri tarafından ayçiçeği yağı fiyatı için yüzde 20 oranında daha bir artış istendiğini belirten Akgün, “bu artışın olacağını zannetmiyorum” dedi.

Akgün, “ayçiçeği fiyatı arttığından dolayı yağ fiyatları da arttı. Geçen yıl 42 lira olan 5 litrelik yağ, bugün 65 lira civarında. Yağ sanayiciler başkanı da yüzde 20 oranında daha bir artış olabileceği açıklaması yaptı. Biden bire yağın artması insanların dikkatini çekiyor. Bugün için pandemi, kuraklık hepsi bir araya geldiği için bütün ürünlerin fiyatı arttı, sadece yağ fiyatı artmadı. Ama tabi yağ daha fazla gündemde kalıyor. Herkesin evine lazım olan bir ürün. Bu artış daha yukarı gider mi, daha fazla artış olacağını zannetmiyorum” diye konuştu.

Son Güncelleme: 08.04.2021 13:49
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner6