Orta Doğu’da yeniden tırmanan gerilim, küresel tarım piyasalarında endişeyi büyütüyor. Özellikle dünyanın önemli doğal gaz ve azotlu gübre tedarik merkezlerinden biri olan bölgedeki gelişmeler, gübre fiyatlarında sert dalgalanmalara neden olurken, üretici ve yatırımcıları da vadeli işlem piyasalarına yöneltti.
Küresel ticaret açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan belirsizlik, tarımsal üretimin en önemli girdilerinden biri olan gübre arzına ilişkin kaygıları artırdı. Artan risk ortamı, şirketlerin ve yatırımcıların fiyat dalgalanmalarına karşı korunmak amacıyla vadeli kontratlara olan ilgisini önemli ölçüde yükseltti.
Chicago Emtia Borsası (CME) Tarımsal Emtialar İcra Direktörü Nelson Low, Orta Doğu’daki gelişmelerin piyasa katılımcılarının davranışlarını doğrudan etkilediğini belirterek, üre vadeli işlem kontratlarına yönelik talebin bugüne kadar görülmemiş seviyelere ulaştığını ifade etti.
Verilere göre, CME’nin gösterge niteliğindeki üre vadeli kontratlarında toplam açık pozisyon sayısı son dört yılın en yüksek seviyesine çıktı. Özellikle mayıs ayı başından bu yana açık pozisyonların yaklaşık beş kat artması, piyasalardaki belirsizliğin ne denli büyüdüğünü ortaya koydu.
Bölgedeki gelişmeler gübre fiyatlarına da doğrudan yansıdı. Green Markets verilerine göre Orta Doğu granül üre spot fiyatı nisan ayında ton başına 900 doların üzerine kadar yükseldi. Daha sonra yaşanan geçici diplomatik gelişmelerle fiyatlarda geri çekilme görülse de çatışmaların yeniden alevlenmesi piyasalardaki tedirginliği artırdı.
Bloomberg’in aktardığı verilere göre, CME’de işlem gören ABD Körfezi granül üre vadeli kontratlarında günlük toplam açık pozisyon sayısı geçen hafta 2 bin 582 kontrata ulaştı. Bu rakam son dört yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Uzmanlar, küresel tarım piyasalarında risklerin yalnızca Orta Doğu ile sınırlı olmadığına dikkat çekiyor. Karadeniz’de devam eden jeopolitik gelişmeler, uluslararası ticaret politikalarındaki değişimler ve küresel tedarik zincirine yönelik belirsizlikler de emtia piyasalarında dalgalanmayı artırıyor.
Artan risk ortamı, yalnızca gübre piyasasını değil diğer tarımsal emtiaları da etkiliyor. CME, ABD’de büyükbaş hayvan varlığındaki gerilemenin etkisiyle işlenmiş sığır eti için yeni vadeli işlem kontratlarını devreye alırken, ABD-Çin ticaretindeki belirsizlik nedeniyle sorgum bazlı vadeli işlem kontratını da ağustos ayında piyasaya sunmaya hazırlanıyor.
Uzmanlar, jeopolitik risklerin devam etmesi halinde gübre ve tarımsal emtia piyasalarında fiyat oynaklığının önümüzdeki dönemde de sürebileceği uyarısında bulunuyor.