TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal, Altınordu ilçesinde fındık alımının sürdüğü depoda incelemelerde bulunan Ordu Valisi Muammer Erol ve MHP Ordu Milletvekili Naci Şanlıtürk’e yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi.

TMO’nun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 15’inci kez fındık alımıyla görevlendirildiğini hatırlatan Güldal, 2017’den bu yana kesintisiz olarak 10 yıldır bu görevi sürdürdüklerini belirterek üreticiye ve ülke ekonomisine katkı sunmaya gayret ettiklerini ifade etti.

Eski Mahsul İçin Kritik Uyarı

Fındık üreticilerine önemli uyarılarda bulunan Ahmet Güldal, eski mahsulün yeni sezon ürünlerine karıştırılmaması gerektiğine dikkat çekti.

Alım kriterlerinin önceden ilan edildiğini ve eksperlerin bu konuda oldukça yetkin olduğunu vurgulayan Güldal, geçen yılın fındığının bu yılın ürünleriyle karıştırılması durumunda ürünlerin geri çevrileceğini ve eski sezon ürünlerinin kesinlikle kabul edilmeyeceğini açıkladı.

Güldal, üreticilerin mağduriyet yaşamaması için ürünlerini belirlenen kriterlere uygun şekilde TMO’ya teslim etmeleri gerektiğine dikkat çekti.

Fındık Alımları 24 Ağustos’ta Başladı

Geçen sezon kuraklık ve zirai don nedeniyle rekoltenin düştüğünü belirten Güldal, bu yıl ise daha bereketli bir dönem geçirildiğini ifade etti.

Fındık alım sürecinin 24 Ağustos itibarıyla başladığını duyuran Güldal, randevuların bir hafta öncesinden açıldığını ve üreticilerin sisteme kolayca adapte olduğunu söyledi.

İlk günlerde kurutma süreçleri nedeniyle ürün arzının düşük olduğunu belirten Güldal, ilerleyen günlerde teslimatların artmasının beklendiğini dile getirdi.

Ödemeler 21’inci Günden İtibaren

TMO Genel Müdürü Ahmet Güldal, bu yıl tüm tarımsal ürünlerde olduğu gibi fındıkta da ürün bedellerinin teslimatın ardından 21’inci günden itibaren ödenmeye başlanacağını kaydetti.

TMO’nun 31 Aralık tarihine kadar fındık alım görevini sürdüreceğini belirten Güldal, depo, finansman ve personel hazırlıklarının tamamlandığını vurguladı.

Güldal, son üreticinin ürününü teslim etmesine kadar alım sahalarının açık kalacağını belirterek, üreticilerin randevu sistemi üzerinden ürünlerini TMO’ya teslim edebileceğini ifade etti.

Sahadaki incelemeler sırasında MHP Ordu Milletvekili Naci Şanlıtürk de üreticilere ürünlerini TMO’ya teslim etmeleri yönünde tavsiyede bulundu.

Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanan İthalat Rejimi Kararı kapsamında, kuru soğan ve yağlık ayçiçeği tohumu ithalatındaki gümrük vergisi oranları ile uygulama dönemleri yeniden belirlendi.

Buna göre kuru soğan ithalatında %49,5 olarak uygulanan gümrük vergisi, 31 Ocak 2027 tarihine kadar %5 olarak uygulanacak. Böylece daha önce 31 Ağustos’a kadar geçerli olan indirimli vergi uygulamasının süresi uzatılmış oldu.

Yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında ise 1 Ocak–15 Haziran ile 1 Ekim–31 Aralık tarihleri arasında gümrük vergisi %27 yerine %12 olarak uygulanacak.

Kuru soğan ithalatında %49,5 olan gümrük vergisi, daha önce Cumhurbaşkanı Kararı ile 31 Ağustos’a kadar %5’e düşürülmüştü. Bugünkü düzenlemeyle söz konusu indirimli uygulamanın süresi 31 Ocak 2027 tarihine kadar uzatıldı.

Yeni düzenlemeyle birlikte hem kuru soğan hem de yağlık ayçiçeği tohumu ithalatında uygulanacak gümrük vergilerinde değişikliğe gidilmiş oldu.

Bakanlık tarafından yapılan incelemelerde olayın Bursa’nın Karacabey ilçesine bağlı Sultaniye Mahallesi’nde meydana geldiği belirlendi. Üretici B.B.’ye ait domateslerin bazı salça fabrikalarınca kabul edilmemesi üzerine ürünlerin B.B. tarafından Yolağzı merasına döküldüğü tespit edildi.

Denetimler sırasında domateslerin ezik, çürük, taş ve toprakla karışık olduğu görüldü. Bakanlık, bu nitelikteki ürünlerin sanayi işletmelerince kabul edilmemesinin ürünlerin fiziki durumundan kaynaklandığının anlaşıldığını bildirdi.

Ticaret Bakanlığı, yapılan incelemelerde olayın piyasada darlık veya fiyat hareketliliğine neden olma amacı taşımadığının ve ilgili mevzuat kapsamında bu yönde herhangi bir aykırılık bulunmadığının tespit edildiğini açıkladı.

Öte yandan, ürünlerin mevzuata uygun olmayan şekilde imha edildiği de belirlendi. Konunun ilgili belediyeye bildirildiği ve usulsüz imha kapsamında gerekli idari işlemlerin uygulanmasına yönelik sürecin başlatıldığı kaydedildi.

Bakanlık açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

“Sosyal medya platformlarında, domateslerin bazı salça fabrikalarınca kabul edilmediği ve ürünlerin bu nedenle meraya döküldüğü yönündeki paylaşımlar üzerine, Bakanlığımızca gerekli inceleme ve denetimler derhal başlatılmıştır.

Yapılan inceleme ve denetimlerde, olayın Bursa’nın Karacabey ilçesi Sultaniye Mahallesi’nde gerçekleştiği; üretici B.B’ye ait domateslerin bazı salça fabrikalarınca kabul edilmemesi gerekçesiyle, söz konusu ürünlerin B.B. tarafından Yolağzı merasına döküldüğü tespit edilmiştir.

Denetim sırasında yapılan kontrollerde domateslerin ezik, çürük, taş ve toprakla karışık olduğu görülmüştür. Bu nitelikteki ürünlerin sanayi işletmelerince kabul edilmemesinin ürünün fiziki durumundan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Bu bağlamda, söz konusu olayın piyasada darlık veya fiyat hareketliliğine neden olma amacı taşımadığı ve ilgili mevzuat kapsamında bu yönde bir aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan, ürünlerin mevzuata uygun olmayan şekilde imha edildiği belirlenmiş olup, konu ilgili Belediyeye bildirilerek usulsüz imha kapsamında gerekli idari işlemlerin uygulanmasına yönelik süreç başlatılmıştır.

Ticaret Bakanlığı olarak, piyasaların sağlıklı ve düzenli işleyişinin sağlanması amacıyla denetimlerimizi aralıksız sürdürecek, mevzuata aykırı uygulamalara karşı gerekli tedbirleri almaya ve idari işlemleri uygulamaya devam edeceğiz.”

Ticaret Bakanlığı, piyasaların sağlıklı ve düzenli işleyişinin sağlanması amacıyla denetimlerin aralıksız sürdürüleceğini ve mevzuata aykırı uygulamalara karşı gerekli tedbirlerin alınmaya devam edileceğini bildirdi.

Soruşturmanın, Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığı’nın 27 Ağustos 2024 tarihli denetim raporu ile Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu’nun 17 Nisan 2026 tarihli inceleme raporlarına dayandığı belirtildi.

KOTA FAZLASI ŞEKER İDDİASI

Başsavcılık tarafından soruşturma kapsamında yapılan tespitlere göre, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında NBŞ üretimi ve ticareti gerçekleştiren bazı üretici, toptancı ve kullanıcı firmaların, 4634 sayılı Şeker Kanunu kapsamında belirlenen yasal kota ve iç piyasa satış sınırlamalarını ihlal ettiği değerlendirildi.

Soruşturma dosyasındaki iddialara göre, yasal olarak iç piyasaya arz edilmemesi gereken kota fazlası NBŞ’nin, aracı firmalar üzerinden piyasaya sürüldüğü tespit edildi.

FATURALARDA ÜRÜN İSİMLERİ DEĞİŞTİRİLDİ İDDİASI

İncelemelerde dikkat çeken bir diğer husus ise ürünlerin faturalandırılması oldu.

Kayıt dışı ticareti gizlemek amacıyla bazı NBŞ ürünlerinin faturalar üzerinde gerçek mahiyetinden farklı şekilde “maltodekstrin”, “glukoz”, “nişasta” ve “fruktoz” gibi isimlerle gösterildiği belirlendi.

Faturalarda yer alan ürün cinsi ile fiilen teslim edilen ürünler arasında ciddi farklılıklar bulunduğu yönündeki tespitler de soruşturma dosyasına girdi.

8 İLDE 25 ŞİRKETE EŞ ZAMANLI OPERASYON

İstanbul merkezli soruşturma kapsamında Kocaeli, Sakarya, Ankara, Konya, İzmir, Gaziantep ve Adana’nın da aralarında bulunduğu toplam 8 ilde operasyon düzenlendi.

18 Ağustos 2026 itibarıyla, kayıt dışı veya kota fazlası NBŞ ürettiği, kullandığı ya da toptancılığını yaptığı değerlendirilen 25 şirkette arama gerçekleştirildi ve çeşitli belgelere el konuldu.

Soruşturma kapsamında aralarında sektörün önde gelen üretici ve gıda şirketlerinin yöneticilerinin de bulunduğu 47 şüphelinin ise ifadeye çağrıldığı bildirildi.

SORUŞTURMADA HALK SAĞLIĞI VURGUSU

Soruşturma dosyasında yalnızca ekonomik ve mali boyuta değil, ürünlerin tüketimi nedeniyle oluşabilecek halk sağlığı risklerine de dikkat çekildi.

Yüksek fruktoz içeriğine sahip NBŞ’nin özellikle çocukluk çağında aşırı tüketiminin obezite ve hipertansiyon başta olmak üzere çeşitli kronik hastalıklar açısından risk oluşturabileceğine vurgu yapıldı.

Dosyada, kayıt dışı ve kota fazlası üretim ile bu ürünlerin iç piyasaya arz edilmesinin toplum sağlığı açısından ciddi tehdit oluşturduğu değerlendirmesine yer verildi.

ŞÜPHELİLERE YÖNELTİLEN SUÇLAMALAR

Soruşturma kapsamında şüphelilere yöneltilen suçlamalar arasında; bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti kapsamında halk sağlığına karşı işlenen suçlar, vergi kaçakçılığı, sahte veya yanıltıcı belge düzenleme ve kullanma, özel belgede sahtecilik ile fiyatları etkileme ve piyasa manipülasyonu suçları bulunuyor.

Soruşturma kapsamında şirketlerde gerçekleştirilen arama ve el koyma işlemlerinin ardından elde edilen belge ve bulguların incelenmesine devam edilirken, adli sürecin seyri soruşturma kapsamında yapılacak değerlendirmelerle netleşecek.

Kandıra Gıda İhtisas OSB’de yatırımlar hız kazanırken, bölgeye yapılacak yeni yatırımlara bir yenisi daha ekleniyor. Özgür Kocaeli’de yer alan habere göre, İstanbul’da da üretim tesisi bulunan Grupo Bimbo bünyesindeki Bimbo QSR, Kandıra Gıda İhtisas OSB sınırları içerisinde arazi satın aldı.

Şirketin satın aldığı arazi üzerinde iki ayrı fabrika kurulması için hazırlıkların başladığı belirtildi. Tesislerin temellerinin önümüzdeki aylarda atılması hedefleniyor.

Hamburger Ekmekleri Kandıra’da Üretilecek

Yeni tesisin en dikkat çekici özelliklerinden biri ise üretilecek ürünler olacak. Fabrikalarda, Türkiye’de ve yurt dışında faaliyet gösteren McDonald’s restoranlarında kullanılan hamburger ekmeklerinin üretilmesi planlanıyor.

Böylece Kandıra Gıda İhtisas OSB, yalnızca bölgesel üretim açısından değil, uluslararası bir gıda markasının tedarik zincirinde yer alması bakımından da önemli bir yatırıma ev sahipliği yapacak.

Grupo Bimbo’nun Küresel Ağı Geniş

Kandıra Gıda İhtisas OSB Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Başol, İstanbul’da tesisi bulunan Grupo Bimbo’nun OSB içerisinde arsa satın aldığını açıkladı. Yeni fabrikaların temellerinin gelecek aylarda atılmasının hedeflendiği ifade edildi.

1945 yılında kurulan Grupo Bimbo, bugün dünyanın önemli fırıncılık şirketleri arasında yer alıyor. Şirketin 96 ülkede varlığı bulunurken, 39 ülkede doğrudan faaliyet gösterdiği belirtiliyor.

Bimbo QSR’nin Kandıra’daki yatırımıyla birlikte bölgedeki gıda sanayisinin gelişimine yeni bir halka eklenmesi bekleniyor. Hamburger ekmeği üretimine yönelik planlanan tesislerin faaliyete geçmesiyle Kandıra’nın gıda üretimindeki rolünün daha da güçlenmesi hedefleniyor.

Düzenlemeyle birlikte, Tarım ve Orman Bakanlığı kontrolüne tabi belirli ürünlerin girişinde resmi kontrolleri gerçekleştirmeye yetkili il müdürlüklerinin listesinde değişikliğe gidildi.

Yapılan değişiklik kapsamında Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, gıda maddelerinin ithalatında resmi kontrol yapmaya yetkili il müdürlükleri arasına dahil edildi.

Söz konusu tebliğ; bitki koruma ürünleri, gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemeler ile yemlerin, gıda ve yem güvenilirliği açısından resmi kontrollerinin hangi il tarım ve orman müdürlükleri tarafından gerçekleştirileceğini belirliyor.

Yeni düzenlemeyle Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü de gıda maddelerinin ithalatında gerçekleştirilecek resmi kontrol süreçlerinde yetkili kurumlar arasında yer aldı.

Değişikliğin, ithal edilen gıda ürünlerinin mevzuata uygunluğu ve gıda güvenilirliğinin sağlanmasına yönelik resmi denetim süreçlerini kapsadığı belirtildi.

Düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girdi.

Bakanlığın sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, içeriğinde birden fazla yağ çeşidi bulunan ürünlerde yalnızca “tereyağlı” veya “zeytinyağlı” vurgusu yapılarak tüketicinin yanıltılmasının önüne geçildiği belirtildi.

Bakanlık tarafından paylaşılan bilgilendirmede, farklı bitkisel yağların yanı sıra tereyağı veya zeytinyağı içeren ürünlerde, yalnızca bu bileşenlerin öne çıkarılarak ürünün “tereyağlı” ya da “zeytinyağlı” şeklinde adlandırılmasının yasaklandığı ifade edildi.

Düzenlemeyle birlikte ürünün içeriğinin tüketiciye daha açık ve doğru şekilde sunulması hedeflenirken, özellikle ürün adlandırmaları ve öne çıkarılan ifadeler üzerinden oluşabilecek yanlış algıların önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı, paylaşımında “Tüketicimizin sağlığını ve haklarını korumakta kararlıyız” mesajını verdi.

Bakanlık ayrıca tüketicileri, şüpheli gördükleri durumları Güvenilir Gıda uygulaması üzerinden bildirmeye çağırdı.

Endeks, temmuz ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1 yükselirken, Mart 2022’de ulaştığı tarihi zirvenin ise yüzde 18,2 altında kalmaya devam etti.

Temmuz ayındaki yükselişte özellikle tahıl, bitkisel yağ ve şeker fiyatlarındaki artışlar belirleyici olurken, et ve süt ürünlerinde yaşanan fiyat düşüşleri genel yükselişi kısmen sınırladı.

Tahıl fiyatlarında yükseliş hızlandı

FAO Tahıl Fiyat Endeksi, temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 3,4 artarak 113,8 puana yükseldi. Endeks, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 6,9 daha yüksek seviyede gerçekleşti.

Tahıl grubunda özellikle buğday fiyatlarındaki artış dikkat çekti. Küresel buğday fiyatları, Karadeniz bölgesindeki ihracat akışlarında yaşanan kesintiler, ihracat altyapısında meydana gelen hasarlar ve önemli üretici ülkelerde etkili olan sıcak hava dalgalarının ardından aylık bazda yüzde 5,8 yükseldi.

Buğday fiyatlarındaki yıllık artış ise yüzde 9,9’a ulaştı.

Mısır fiyatlarında da yükseliş görüldü. ABD’de sıcak ve kurak hava koşullarına ilişkin gelişmeler ile enerji piyasalarındaki yükselişin etkisiyle mısır fiyatları aylık yüzde 3,6 arttı. Arpa fiyatları ise aynı dönemde yüzde 1,9 geriledi.

Bitkisel yağ endeksi iki yılın zirvesine çıktı

Bitkisel yağ piyasasında da temmuz ayında yükseliş yaşandı. FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, aylık yüzde 2 artarak 195,7 puana çıktı.

Bu seviyenin, Haziran 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek seviye olması dikkat çekti.

Endeksteki yükselişte palm ve soya yağı fiyatlarındaki artışlar etkili olurken, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatlarındaki düşüşler bu yükselişi sınırladı.

Şeker fiyatları yüzde 5,6 arttı

Küresel şeker piyasasında da temmuz ayında belirgin bir yükseliş görüldü. FAO Şeker Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre yüzde 5,6 artarak 95 puana yükseldi.

Buna rağmen şeker fiyatları, geçen yılın temmuz ayındaki seviyenin yüzde 8 altında kaldı.

Avrupa Birliği’nde etkili olan sıcak ve kuru hava koşullarının mahsul verimine yönelik oluşturduğu riskler ile Asya’nın önemli şeker üreticisi ülkelerinde El Niño ile bağlantılı hava koşulları, fiyat hareketlerinde etkili olan başlıca unsurlar arasında yer aldı.

Et fiyatlarında 2026’nın ilk düşüşü

Gıda fiyatlarındaki genel yükselişe karşın et piyasasında temmuz ayında aşağı yönlü hareket görüldü.

FAO Et Fiyat Endeksi, aylık yüzde 2,8 düşerek 127,7 puana geriledi. Böylece et fiyatları endeksi, 2026 yılında ilk kez aylık bazda düşüş kaydetti.

Temmuz ayında kümes hayvanları, domuz ve sığır eti fiyatları gerilerken, koyun eti fiyatları ise yeni bir rekor seviyeye ulaştı.

Süt ürünlerinde düşüş sürdü

Süt ürünleri fiyatlarında da temmuz ayında gerileme yaşandı. FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi, bir önceki aya göre yüzde 0,7 düşerek 116,2 puana indi.

Endeks, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 24,8 geriledi.

Süt ürünleri içerisinde yağsız süt tozu fiyatları yüzde 3,3, tam yağlı süt tozu fiyatları yüzde 3,1 ve tereyağı fiyatları yüzde 2,4 düşüş gösterdi. Peynir fiyatlarında ise yüzde 1,7 artış kaydedildi.

FAO verileri, temmuz ayında küresel gıda piyasasında farklı ürün gruplarında birbirinden ayrışan fiyat hareketlerinin yaşandığını ortaya koydu. Tahıl, bitkisel yağ ve şeker fiyatlarındaki yükseliş endeksi yukarı taşırken, et ve süt ürünlerindeki gerileme genel artışın daha sınırlı kalmasını sağladı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 1-31 Temmuz tarihleri arasında ülke genelinde toplam 107 bin 113 gıda denetimi gerçekleştirildiğini açıkladı. Denetimlerde gıda güvenliğini tehdit eden uygulamalara karşı taviz verilmediğini vurgulayan Yumaklı, uygunsuzluk tespit edilen işletmelere 250 milyon lira idari para cezası kesildiğini bildirdi.

Denetimlerde tespit edilen ihlaller kapsamında 37 işletme hakkında da suç duyurusunda bulunuldu.

Bakan Yumaklı, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Denetimler sonucunda, uygunsuzluk tespit edilen işletmelere 250 milyon lira idari para cezası uygularken, 37 işletmeyle ilgili suç duyurusunda bulunduk. İşini doğru ve dürüst yapan işletmecilerimizin her zaman yanında duracak, halk sağlığıyla oynayanlara ise asla taviz vermeyeceğiz.”

Bakanlık, gıda güvenilirliğinin sağlanması ve tüketici sağlığının korunması amacıyla denetimlerin ülke genelinde aralıksız devam edeceğini vurgularken, kurallara uyan işletmelerin desteklenmesi, halk sağlığını riske atan uygulamalara karşı ise kararlı mücadelenin sürdürüleceği mesajını verdi.

Uluslararası piyasalarda yaşanan gelişmeler, üretim endişelerini artırırken tarımsal emtia fiyatlarında da sert yükselişleri beraberinde getirdi. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre temmuz ayında buğdayın kile başına fiyatı yüzde 8,5 artış gösterirken, mısır yüzde 6,4, soya fasulyesi yüzde 3,8 ve pirinç yüzde 5 değer kazandı. Bu süreçte buğdayın fiyatı kile başına 7,1125 dolara, soya fasulyesi ise 12,5650 dolara yükselerek Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyelerini gördü.

ABD merkezli Intercontinental Exchange’te ise kahve fiyatları yüzde 6,2, pamuk fiyatları yüzde 5 ve kakao fiyatları yüzde 6,3 artış kaydetti. Aynı dönemde küresel arz beklentilerinin güçlenmesiyle şeker fiyatları yüzde 2,6 geriledi.

El Nino üretim endişelerini büyüttü

Tarımsal emtia piyasalarında fiyatları yukarı çeken en önemli etkenlerden biri El Nino hava olayı oldu. Özellikle Güney Amerika ile Güneydoğu Asya’da etkisini hissettiren sıcak ve kurak hava koşulları, üretime yönelik kaygıları artırdı.

Dünyanın en büyük arabica kahve üreticisi Brezilya ile robusta kahve üreticisi Vietnam’da sıcaklıkların yükselmesi ve yağışların azalması, kahve ağaçlarının çiçeklenmesini olumsuz etkiledi. Rekoltenin düşebileceğine yönelik beklentiler ise uluslararası piyasalarda kahve fiyatlarını yukarı taşıdı. Artan fiyat beklentileriyle birlikte yatırımcıların kahveye yönelik ETF pozisyonlarını artırdığı da görüldü.

Pamuk piyasasında ise Hindistan’da ekim alanlarının daralması ve Çin’in Sincan bölgesinde etkili olan aşırı sıcaklar fiyatların yükselmesinde belirleyici oldu.

Kakao piyasasında ise Batı Afrika kaynaklı üretim endişeleri öne çıktı. Dünyanın en büyük kakao üreticileri arasında yer alan Fildişi Sahili ile Gana’da devam eden yoğun yağışların siyah kabuk hastalığı riskini artırması, üretime ilişkin kaygıları güçlendirdi ve fiyatları destekledi.

Şeker piyasasında ise tablo farklı seyretti. Küresel üretimin yüksek olacağı yönündeki beklentiler arz endişelerini gölgede bırakırken, bu durum fiyatların gerilemesine neden oldu.

Buğday fiyatlarında iklim ve savaş etkisi

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, El Nino kaynaklı risklerin özellikle buğday piyasasında belirgin şekilde hissedildiğini söyledi.

El Nino’nun bazı bölgelerde sıcaklıkları mevsim normallerinin üzerine çıkardığını, yağışların ise azalmasına neden olduğunu belirten Ergezen, bu durumun üretime ilişkin belirsizlikleri artırdığını ifade etti.

Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Avustralya başta olmak üzere birçok üretim bölgesinde iklim kaynaklı risklerin sürdüğünü aktaran Ergezen, dünyanın önemli buğday üreticileri arasında bulunan Avustralya, ABD, Fransa ve Almanya’da da yüksek sıcaklıkların üretim beklentelerini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Üretim tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesinin buğday fiyatlarında yükselişi beraberinde getirdiğini belirten Ergezen, El Nino etkisinin 2027 yılının şubat ayına kadar devam etmesinin beklendiğini, bu etkinin yalnızca buğdayı değil pamuk, pirinç, kakao ve kahve gibi birçok tarımsal ürünü de etkilemeye devam edeceğini kaydetti.

ABD merkezli Round Lakes Commodities’in Kurucu Ortağı Tore Alden ise buğday piyasasında güçlü talebin fiyatları destekleyen temel unsurlardan biri olduğunu söyledi.

ABD’nin bazı üretim bölgelerinde son bir ayda mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıkların verim kayıpları riskini artırdığına dikkat çeken Alden, yükselen petrol fiyatlarının enerji ve lojistik maliyetlerini artırmasının da kurumsal yatırımcıları emtia piyasalarına yönlendirdiğini, bunun da buğday fiyatlarındaki yükselişi destekleyen önemli faktörlerden biri olduğunu ifade etti.

Bakanlığın guvenilirgida.tarimorman.gov.tr adresinde yayımlanan güncel listede, “Sağlığı Tehlikeye Düşürecek Gıdalar” ile “Taklit ve Tağşiş Yapılan Gıdalar” başlıkları altında tüketiciyi yanıltan ürünler ve bu ürünleri piyasaya süren firmalar kamuoyuna duyuruldu.

Denetim sonuçlarına göre tek tırnaklı hayvan eti tespit edilen 9 ürünün 5’i Mersin’de, 4’ü ise Adana’da faaliyet gösteren işletmelere ait çıktı.

Yoğurtta Jelatin, Sucukta ve Köftede Mevzuata Aykırı İçerik

Güncellenen listede yalnızca et ürünleri değil, süt ve kanatlı ürünlerinde de dikkat çeken uygunsuzluklar yer aldı. Bir firmanın “yoğurt” adıyla satışa sunduğu üründe jelatin tespit edildi.

Bunun yanı sıra Adana’nın Yüreğir ilçesinde faaliyet gösteren bir işletmenin “ısıl işlem görmüş dana sucuk” olarak satışa sunduğu üründe mevzuata aykırı içerik belirlenirken, Ankara’nın Yenimahalle ilçesinde faaliyet gösteren bir firmanın “piliç köfte” ürününde ise mekanik ayrılmış kanatlı eti kullanıldığı ortaya çıktı.

Tarım ve Orman Bakanlığı, tüketicilerin güvenilir gıdaya ulaşmasını sağlamak amacıyla denetimlerin aralıksız sürdürüldüğünü belirterek, taklit ve tağşiş yaptığı tespit edilen firmaların kamuoyuyla paylaşılmaya devam edeceğini bildirdi.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, tüketicilerin doğru ve eksiksiz bilgilendirilmesi, ticarette şeffaflığın artırılması ve adil rekabet ortamının korunması amacıyla denetim ve bilgilendirme çalışmalarının kararlılıkla sürdürüldüğü belirtildi.

Açıklamada, işletmelerin fiyat listelerinde açıkça yer almayan hiçbir ek ücretin müşterilerden istenemeyeceği vurgulanırken, bahşiş uygulamasının ise tamamen tüketicinin kendi tercihine bağlı olduğu ifade edildi. Bahşişin zorunlu bir ödeme olmadığına dikkat çekilen açıklamada, bunun yalnızca gönüllülük esasına göre verilebileceği kaydedildi.

Öte yandan Bakanlık, son dönemde yaygınlaşan dijital menü uygulamalarına ilişkin de önemli bir uyarıda bulundu. Restoran ve kafelerin menülerini yalnızca QR kod aracılığıyla sunmasının yeterli olmadığı belirtilirken, tüketicilerin kolaylıkla inceleyebileceği basılı fiyat listelerinin de işletmelerde bulundurulmasının zorunlu olduğu hatırlatıldı.

Ticaret Bakanlığı, tüketicilerin fiyat bilgisine açık ve kolay erişiminin temel bir hak olduğunun altını çizerek, mevzuata aykırı uygulamalarla ilgili denetimlerin aralıksız devam edeceğini bildirdi.

Yapılan değişiklik kapsamında özellikle gıda sanayisinde kullanılan katkı maddeleri, aroma vericiler, işlem yardımcıları ve sakız mayası gibi ürünler denetim kapsamına alınan yeni kategoriler arasında yer aldı. Söz konusu düzenlemenin, ithal edilen ürünlerin güvenilirliğinin artırılması ve gıda güvenliği uygulamalarının güncel mevzuatla uyumlu şekilde sürdürülmesi amacıyla hayata geçirildiği değerlendiriliyor.

Bunun yanı sıra sanayi üretiminde yaygın olarak kullanılan contalar da ithalat denetimine tabi ürünler listesine eklendi. Düzenleme kapsamında önceki listede bulunan bazı teknik satırlar ise yürürlükten kaldırılarak mevzuat sadeleştirildi ve güncellendi.

Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte yürürlüğe giren tebliğ doğrultusunda, söz konusu ürünlerin ithalat süreçlerinde uygulanacak denetim ve kontrol işlemleri güncellenen esaslara göre yürütülecek. Tebliğin uygulanması ve takibi ise Ticaret Bakanlığı tarafından gerçekleştirilecek.

Yeni düzenlemenin, hem gıda hem de sanayi sektöründe ithal edilen ürünlerin güvenlik standartlarının güçlendirilmesi ve denetim süreçlerinin daha etkin hale getirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ile Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), ülke genelinde etkili olan salgına ilişkin kapsamlı incelemelerini sürdürüyor. Son yılların en büyük gıda kaynaklı parazit salgınlarından biri olarak değerlendirilen olayda, salgından etkilenen eyalet sayısı 41’e yükseldi.

Şu ana kadar Cyclospora nedeniyle 308 kişinin hastaneye kaldırıldığı bildirilirken, salgına bağlı herhangi bir can kaybı yaşanmadı.

Yeşillikler inceleme altında

Salgın kapsamında özellikle çiğ tüketilen yeşillikler mercek altına alındı. Kuzey Carolina’da yürütülen ayrı bir araştırmada, 561 vakanın maydanoz, kişniş ve marul tüketimiyle bağlantılı olabileceği belirtildi.

Yetkililer, parazitin kesin bulaş kaynağını belirlemek için çalışmalarını sürdürürken, tüketicilere taze yeşillikleri tüketmeden önce dikkatli şekilde temizlemeleri uyarısında bulundu.

Meksika’dan gelen marullar geri çağrıldı

FDA’nın yürüttüğü çok eyaletli soruşturmada, salgının önemli bir bölümünün Meksika’daki Taylor Farms tesisinde işlenen doğranmış iceberg marullarla ilişkili olabileceği değerlendiriliyor.

Şirket, tedbir amacıyla bazı ürünlerini piyasadan geri çekerken, söz konusu ürünlerin restoran zincirleri ve gıda dağıtım firmaları aracılığıyla tüketicilere ulaştığı bildirildi. Ancak Meksikalı yetkililer, ürünlerin salgınla doğrudan bağlantısını ortaya koyan kesin bir kanıt bulunmadığını açıkladı.

Yeni vakalar da araştırılıyor

Sağlık yetkilileri, mevcut salgının yanı sıra kaynağı henüz belirlenemeyen 72 vakalık yeni bir Cyclospora kümesini de incelemeye aldı. FDA, bu vakaların mevcut marul kaynaklı salgınla bağlantısının henüz kesinleşmediğini duyurdu.

Biyolojik Saat ve Uyanma Vakti: Kaçta Kalkmalıyız?

Güne "gerçek anlamda güzel" başlamanın tek bir ideal saati yoktur; çünkü herkesin kronotipi (biyolojik saati) farklıdır. Ancak modern yaşamın ritmi ve hormonal dengemiz açısından en verimli zaman dilimi 06:00 ile 07:30 arasıdır.

Bunun temel sebebi, vücudumuzun bizi uyandırmak için salgıladığı kortizol (stres ve uyanıklık hormonu) seviyesinin sabahın erken saatlerinde zirve yapmasıdır. Gün ışığıyla birlikte uyanmak, melatonin (uyku hormonu) üretimini baskılayarak serotonin (mutluluk hormonu) salgılanmasını tetikler. Önemli olan kaçta kalktığınız kadar, uykunun en hafif evresinde uyanmak ve her gün aynı saatte kalkarak sirkadiyen ritminizi korumaktır.

Büyük Kahve Yanılgısı: İlk Yudum Ne Zaman Olmalı?

Gözümüzü açar açmaz kahve makinesine koşmak, modern dünyanın en yaygın yanılgılarından biridir. Sabah uyandığımızda kortizol seviyemiz zaten en yüksek noktadadır. Vücut kendi kendini doğal olarak uyandırırken üzerine kafein yüklemek, kortizolü yapay olarak daha da yükseltir. Bu durum ilerleyen saatlerde ani enerji düşüşlerine, anksiyeteye ve çarpıntıya yol açar.

Doğru Alışkanlık: Güne kahveyle değil, oda sıcaklığında büyük bir bardak suyla başlanmalıdır. Gece boyu susuz kalan bedeni hidre ettikten sonra, kahve için en ideal zaman kortizolün düşmeye başladığı, uyandıktan 1.5 ila 2 saat sonrasıdır (yaklaşık 09:30 - 10:00 civarı).

İlk Öğün Ne Olmalı ve Ne Zaman Yenmeli?

"Kahvaltı günün en önemli öğünüdür" mottosu, ne yediğinize bağlı olarak geçerlidir. Uyandıktan sonraki 1 ila 2 saat içinde ilk öğünü yapmak, metabolizmayı canlandırmak için idealdir.

Güne poğaça, simit, şekerli mısır gevrekleri veya reçelli beyaz ekmekle başlamak, kan şekerini hızla fırlatır ve ardından hızla düşürür. Bu da saat 11:00 gibi gelen tatlı krizleri, uyku hali ve beyin sisi demektir.

İdeal İlk Öğün (Protein ve Sağlıklı Yağ Odaklı): Yumurta (haşlanmış veya zeytinyağında), avokado, çiğ kuruyemişler (ceviz, badem), bolca yeşillik ve az tuzlu bir parça peynir. Yulaf ezmesi tercih edilecekse içine mutlaka protein tozu, chia tohumu veya kuruyemiş eklenerek kan şekeri dengelenmelidir.

Kötü Beslenmenin Ruh Sağlığına ve Günlük Moda Etkisi

"Ne yersek oyuz" sözü, özellikle sabah saatlerinde kelimenin tam anlamıyla gerçektir. Bağırsaklarımız, mutluluk hormonu serotonin %90'ının üretildiği yerdir ve bu yüzden "ikinci beyin" olarak adlandırılır. Sabah yapılan kötü bir kahvaltı, gün boyu sürecek bir zihinsel dalgalanmanın fitilini ateşler.

Yüksek şekerli ve karbonhidratlı bir kahvaltının ardından düşen kan şekeri (hipoglisemi), vücut tarafından bir "acil durum" olarak algılanır. Beyin, sistemi korumak için daha fazla kortizol ve adrenalin salgılar. Bu da ortada hiçbir sebep yokken kendinizi gergin, huzursuz ve anksiyetik hissetmenize neden olur.

Yanlış beslenme beyindeki inflamasyonu artırır. Gün içinde işlerinize odaklanamaz, en ufak bir aksilikte öfke patlamaları yaşayabilirsiniz. Duygusal dalgalanmalarınızın sebebi karakteriniz değil, sabah yediğiniz o şekerli hamur işi olabilir.

Güne gerçek anlamda güzel başlamak, bedeninize ve zihninize bir saygı duruşudur. Yarın sabahtan itibaren şu basit adımları uygulamayı deneyebilirsiniz: Gün ışığıyla uyanın, ilk iş olarak su için, uyandıktan en az bir saat sonra protein ağırlıklı temiz bir kahvaltı yapın ve ilk kahvenizi ofise geçtikten sonraya saklayın. Bedeninizin ve ruh halinizin nasıl bir günde dönüştüğüne şaşıracaksınız.

Bölgede son dönemde artan Ukrayna saldırıları nedeniyle yaşanan gelişmeler üzerine Rusya Tarım Bakanlığı’ndan açıklama geldi. Bakanlık, tarım ürünleri sevkiyatının kesintiye uğramaması için alternatif lojistik güzergahlarının değerlendirildiğini duyurdu.

Yapılan açıklamada, Azak Denizi’ndeki mevcut durumun Rusya’nın iç piyasasındaki gıda arzını ya da ihracat faaliyetlerini olumsuz etkilemesinin beklenmediği vurgulandı. Ülkenin farklı bölgelerinde tarım ürünlerinin sevkiyatını sürdürebilecek yeterli kapasitenin bulunduğu belirtilirken, ihtiyaç duyulması halinde lojistik akışların alternatif rotalara yönlendirileceği ifade edildi.

Bakanlık ayrıca, ilgili kurumlarla koordinasyon halinde alternatif sevkiyat hatları üzerinde çalışmaların sürdüğünü bildirdi.

Rusya’nın tahıl ihracatında kritik rol üstlenen Azak Denizi ve çevresindeki limanlar, son haftalarda Ukrayna’nın insansız hava araçlarıyla düzenlediği saldırıların hedefi haline geldi. Bölgedeki güvenlik risklerinin artması, küresel tahıl ticaretinde arz ve fiyatlamalara ilişkin belirsizlikleri de beraberinde getiriyor.

Küresel ölçekte tarım ve gıda ticaretinin giderek daha stratejik hale geldiği günümüzde elde edilen veriler, uluslararası pazarda söz sahibi olan ülke sayısının oldukça sınırlı olduğunu da ortaya koyuyor. Yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık küresel tarım ve gıda ticaretinin önemli bir bölümü belirli ülkelerin elinde bulunurken, ilk 10 ihracatçı ülke dünya ihracatının yaklaşık yarısını gerçekleştiriyor. İlk 30 ülkenin toplam payı ise yüzde 80’in üzerine çıkıyor.

Türkiye, ihracat performansıyla birçok önemli üretici ülkeyi geride bıraktı. İngiltere, İtalya, Rusya, Yeni Zelanda, Almanya, Vietnam, İspanya ve Ukrayna’nın önünde yer alan Türkiye, uluslararası pazardaki rekabet gücünü bir kez daha ortaya koydu. Bu tablo, Türkiye’nin yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte de güvenilir ve güçlü bir tarım ve gıda tedarikçisi olduğunu gösteriyor.

Öte yandan araştırma, dünya tarım ve gıda ihracatında Amerika kıtasının belirleyici rolünü sürdürdüğünü ortaya koyuyor. ABD, Brezilya, Kanada ve Meksika birlikte küresel tarım ve gıda ihracatının yaklaşık yüzde 30’unu gerçekleştiriyor. Özellikle tahıl, et, yağlı tohumlar ve işlenmiş gıda ürünlerinde bu dört ülke dünya arzının en önemli aktörleri arasında yer alıyor.

Dünyanın en büyük tarımsal üreticilerinden biri olan Çin ise yüksek üretim kapasitesine rağmen ürünlerinin büyük bölümünü iç pazarda tüketmesi nedeniyle ihracatta ABD ve Brezilya’nın gerisinde kalıyor. Avrupa’da ise Fransa, Hollanda ve Almanya; yüksek katma değerli tarım ürünleri, gelişmiş lojistik altyapıları ve güçlü ihracat ağlarıyla küresel pazardaki etkisini sürdürüyor.

Protestoların fitilini, Kosova Gıda ve Veterinerlik Ajansı’nın (AUV) 2 Temmuz’da söz konusu süt işleme tesisinde gerçekleştirdiği kapsamlı denetimler ateşledi. Denetimlerde tespit edilen bazı uygunsuzluklar nedeniyle fabrikanın üretim faaliyetleri 7 gün süreyle durdurulurken, üreticilerden süt alımı da geçici olarak askıya alındı.

Sütlerini teslim edemeyen üreticiler, ekonomik açıdan ciddi kayıplar yaşadıklarını belirterek bakanlık önünde bir araya geldi. Üreticiler, laboratuvar analizlerinin bir an önce tamamlanmasını, sonuçların kamuoyuyla paylaşılmasını ve fabrikanın yeniden faaliyete geçirilmesini talep etti.

Eylem sırasında üreticiler, tankerlerle getirdikleri yüzlerce litre sütü bakanlık binasının önüne dökerek tepkilerini ortaya koydu. Protestocular ayrıca, çevre ülkelerden piyasa fiyatının altında gerçekleştirilen süt ve süt ürünleri ithalatının yerli üreticiyi zor durumda bıraktığını savunarak bu konuda da önlem alınmasını istedi.

İç piyasadaki süt ve süt ürünleri ihtiyacının yüzde 70’ten fazlasını ithalat yoluyla karşılayan Kosova, Türkiye’den de UHT süt, süt tozu, yoğurt, çeşitli peynirler ve tereyağı başta olmak üzere işlenmiş süt ürünleri ithal ediyor.

Protestonun ardından Kosova Tarım, Ormancılık ve Kırsal Kalkınma Bakanı Armend Muja, üretici temsilcileriyle görüşerek taleplerini dinledi.

Öte yandan Kosova Gıda ve Veterinerlik Ajansı, denetimler sırasında tesiste yürürlükteki mevzuata aykırı bazı eksikliklerin tespit edildiğini açıkladı. Kurumdan yapılan açıklamada, laboratuvar analizlerinin tamamlanmasının ardından nihai değerlendirmenin yapılacağı ve tesis hakkında verilecek kararın elde edilecek bulgular doğrultusunda şekilleneceği belirtildi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre haziran ayında fiyatı en fazla artan kalem “diğer taze meyveler” oldu. Bu grupta fiyat artışı yüzde 54,26’ya ulaşarak zirveye yerleşti.

Bunu yüzde 44,55 ile yumrulu sebzeler, yüzde 17,35 ile soğutulmuş sebzeler izledi. Gıda grubunda taze turunçgillerde yüzde 12,85, konserve edilmiş veya işlenmiş balık ürünlerinde yüzde 8,05 ve dondurmalarda yüzde 6,27 oranında artış kaydedildi.

FİYATI GERİLEYEN ÜRÜN GRUPLARI

Aynı dönemde bazı sebze ve meyve gruplarında ise dikkat çekici düşüşler yaşandı. Özellikle meyvesi yenen taze veya soğutulmuş sebzelerde fiyatlar yüzde 37,64 oranında geriledi.

Yeşil yapraklı sebzelerde yüzde 24,8, yeşil baklagil sebzelerinde ise yüzde 14,21 oranında düşüş görüldü. Taze üzümsü meyveler ile tropikal meyvelerde de fiyatların aşağı yönlü hareket ettiği kaydedildi.

GIDA DIŞI KALEMLERDE HAREKETLİLİK

Haziran ayında sadece gıda ürünleri değil, ulaşım kalemlerinde de fiyat değişimleri yaşandı. Hava yolu ile yurt dışı yolcu taşımacılığı ve motorin gibi ulaştırma başlıklarında da endeks hareketliliği dikkat çekti.

Yeni düzenlemeye göre, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanan ve ruhsatlandırılan tıbbi bitki çayları; standart dozu, kullanım şekli, özel uyarıları ve üretim koşulları belirlenmiş, tedavi amacıyla kullanılan bitkisel preparatlar olarak değerlendirilecek. Bu kapsamda yer alan ürünlerin satışı sadece eczaneler aracılığıyla yapılabilecek.

Buna karşılık, gıda amacıyla tüketilen bitki ve meyve çayları ile takviye edici gıdalar düzenlemenin dışında bırakıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sorumluluğunda bulunan bu ürünlerin market, aktar ve benzeri satış noktalarındaki satışı devam edecek. Ancak söz konusu ürünler tedavi amacıyla değil, beslenmeye destek veya tüketim amaçlı gıda ürünü olarak değerlendirilecek.

Düzenlemeyle birlikte “tıbbi bitki çayı” ile “gıda amaçlı bitki çayı” arasındaki ayrım da netleştirildi. Buna göre tıbbi bitki çayları; farmakope standartlarına uygun bitkilerden üretilen, etkinliği bilimsel verilerle desteklenen ve tedavi ya da hastalıklardan korunma amacı taşıyan ürünler olarak tanımlandı. Market ve aktarlarda satılan gıda amaçlı bitki çaylarının ise bu kapsamda değerlendirilmeyeceği belirtildi.

Öte yandan, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından yürütülecek ruhsatlandırma sürecinde firmaların ürünlerinin kalite, etkinlik ve güvenliğini bilimsel verilerle ortaya koyması gerekecek. Ruhsat almayan hiçbir tıbbi bitki çayı piyasaya sunulamayacak. Ayrıca eczanelerde eczacılar tarafından hazırlanan majistral bitki çayları da yeni düzenleme kapsamında değerlendirilecek.

Yeni yönetmelikle tıbbi bitki çaylarının tanıtım ve reklam faaliyetlerine de sınırlama getirildi. Buna göre söz konusu ürünlerin televizyon, sosyal medya ve dijital platformlar üzerinden reklamı yapılamayacak. Tanıtımlar yalnızca eczane ortamında ve kurum tarafından onaylanan bilgilendirme içerikleriyle gerçekleştirilebilecek.

Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte, tedavi amacı taşıyan tıbbi bitki çaylarının üretim, ruhsatlandırma ve satış süreçleri Sağlık Bakanlığı denetiminde yürütülecek.