FAO Konseyinin 181. Oturumunun başladığı 8 Haziran'dan bu yana yoğun bir diplomasi trafiği yürüten Eker, 40 civarında ülkenin temsilcisiyle birebir görüştü. Adaylık sürecini ve vizyonunu anlatan Eker, FAO bünyesinde görev yapan Türk personelle de bir araya gelerek sorun ve önerilerini dinledi.

"Türkiye İlk Defa Aday Gösterdi"

Temaslarının ardından açıklamalarda bulunan Mehmet Mehdi Eker, bu adaylığın Türkiye için yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu belirterek şunları söyledi:

"Türkiye Cumhuriyeti ilk defa FAO Genel Direktörlüğüne bir aday gösterdi. Bunun milletimiz, ülkemiz ve bütün insanlık için inşallah hayırlar getirmesini diliyorum. Sayın Cumhurbaşkanımızın tensipleriyle ve onun ilanıyla; Türkiye bir yola çıktı. Türkiye, Cumhurbaşkanımızın liderliğinde uluslararası alanda da uluslararası kuruluşlarda da görünürlüğünü ve etkinliğini daha iyi bir noktaya taşıdı. Türkiye'nin bugüne kadar yaptığı dış politikayla ilgili hamlelerinin yanında, bu da önemli bir adım."

FAO'nun 193 üyesiyle gıda ve tarım alanında küresel bir referans kuruluşu olduğunu hatırlatan Eker, örgütün dünya gıda kodeksini hazırladığını ve devasa bir istatistik veri ağına sahip olduğunu vurguladı.

"Gıda Güvenliği Küresel Bir Güvenlik Meselesidir"

Dünyadaki gıda adaletsizliğine ve israfa dikkat çeken Eker, küresel açlıkla mücadelenin hayati önemini şu sözlerle aktardı:

"Gıda güvenliği esasen bir küresel güvenlik meselesidir. Eğer komşunuz aç ise siz güvende olmazsınız. Daha fazla gıda üretiliyor. Ancak 730 milyon insan aç. Son Körfez kriziyle buna bir 40-45 milyon daha ilave olması bekleniyor. Bu, 800 milyona varacak demektir. 1,4 milyar insan obeziteden şikayetçi, 2,3 milyar insan da yetersiz ve dengesiz besleniyor. Yani tabağında bir şey var ama yedikleri ihtiyaçlarını sağlıklı bir beden ve zihin ve hayat için gerekli mikro besin elementlerini içermiyor. Şimdi durum bu dünyada. Çok dengesiz. Ayrıca üretilen toplam gıdanın 3'te 1'i de ya kaybediliyor ya da israf ediliyor."

Geçen hafta İstanbul’da düzenlenen Sıfır Atık Forumu’na da değinen Eker, en makul yolun fazla üretimden ziyade mevcut üretimi korumak ve adil dağıtmak olduğunu belirterek, "Orada ülkeler dile getirdiler; en makul ve en hikmetli yol, fazla üretimden ziyade mevcut üretimi muhafaza etmek, insanın faydalanacağı hale getirmektir ve adil dağıtımdır. Adil dağıtımın yeryüzündeki en hikmetli ifadesi Hazreti Muhammed'in (SAV) bir hadisi şerifidir: 'Komşusu aç iken, tok yatan bizden değildir.' Dolayısıyla bu anlayış ile dünya gıda güvenliği konusunda çalışmalı." dedi.

Küçük Aile İşletmelerine Koruma Kalkanı

Tarımda yapay zeka ve yeni teknolojilerin entegrasyonu kadar, dünyadaki üretimin yüzde 80'ini sırtlayan küçük aile işletmelerinin korunmasının da şart olduğunu ifade eden Eker, şu değerlendirmede bulundu:

"Küçük aile işletmelerinin korunması, desteklenmesi, bunların mutlaka tarımsal üretim ve yetiştiricilik faaliyeti içerisinde bulunmasını sağlamak esastır. Neden? Çünkü bunlar için üretim, tarım ve gıda bir hayat tarzıdır. Bir kültürdür. Oradan çıktıklarında bir daha onları oraya geri getirmek çok zordur. Bu çok iyi bir şey ancak şöyle bir risk taşıyor, onlar kar amaçlı meseleye yaklaştıklarından hep alternatif maliyete bakarlar. Yatırdıkları parayı, başka bir sektörde daha fazlasını kazanırlarsa oradan çıkma hisleri var. O zararı sürdürmek istemezler. Çünkü temel motivasyon kardır. Şimdi küçük aile işletmeleri, bunlarla rekabet edemez. Onun için onları orada tutmak lazım. Bu dünyadaki gıda güvenliğini sağlamanın, sigortalamanın adeta yollarından bir tanesidir. Onun için FAO kaynaklarının orta ölçekli, küçük ölçekli dünyadaki işletmeleri çiftçilere, aile çiftliklerine tahsis edilmesini buraya daha çok kaynak aktarılmasını temin etmek gerekiyor."

Eker, yeni üretim alanlarına büyük bütçeler harcamak yerine, israfı önlemenin ve 11 milyar insana yetecek mevcut gıdayı korumanın çok daha akıllıca ve ucuz bir yol olduğunu belirterek, kampanyasında da bu vizyonu anlattığını söyledi.

Türkiye'nin Tarım Perspektifi Dünyaya Rol Model

Seçim kampanyasının Türkiye’nin küresel gıda politikalarından izler taşıdığını belirten Eker, Türkiye'nin son 20 yılda tarımsal hasılada Avrupa birincisi olduğunu, Karadeniz Tahıl Girişimi ile 30 milyon ton hububatı dünyaya ulaştırarak küresel krizi önlediğini hatırlattı. Gazze ve Suriyeli mültecilere yapılan yardımların da bu insani vizyonun parçası olduğunu ekleyen Eker, sözlerini şöyle tamamladı:

"Hedefimiz doğrudan insanidir. Yani; 'Komşusu açken tok yatan bizden değildir' anlayışının tezahürüdür. Tamamen insanidir. Tamamen kendi medeniyet anlayışımızın, medeniyet tasavvurumuzun ve insanlığa karşı duyduğumuz sorumluluğun bir tezahürüdür."

Mehmet Mehdi Eker, FAO liderliğinin Türkiye’ye geçmesi durumunda bu insani ve adil yaklaşımın küresel gıda sorunlarının çözümüne büyük katkı sunacağını belirtti. Eker, Roma'daki temaslarının ardından seçim kampanyasını Cenevre ve Etiyopya gibi çok taraflı uluslararası platformlarda sürdürecek.

Bakan Yumaklı’nın açıklamasına göre, 1-31 Mayıs 2026 tarihleri arasında Türkiye genelinde toplam 82 bin 481 gıda denetimi gerçekleştirildi. Yapılan kontrollerde mevzuata aykırı faaliyet gösterdiği tespit edilen işletmelere yönelik çeşitli yaptırımlar uygulandı.

Denetimler sonucunda uygunsuzluk tespit edilen işletmelere toplam 142 milyon 500 bin lira idari para cezası kesildi. Ayrıca halk sağlığını tehlikeye attığı değerlendirilen 19 işletme hakkında suç duyurusunda bulunuldu.

Gıda güvenliğinin sağlanması konusunda kararlılık mesajı veren Bakan Yumaklı, işini kurallara uygun şekilde yapan üretici ve işletmecilerin emeklerini korurken, fırsatçılığa da izin vermeyeceklerini vurguladı. Yumaklı, vatandaşların sağlıklı ve güvenilir gıdaya erişim hakkını güvence altına almak amacıyla denetimlerin “sıfır tolerans” ilkesiyle devam edeceğini ifade etti.

FAO Gıda Fiyat Endeksi mayısta 130,8 puan olarak gerçekleşti. Endeks, bir önceki aya göre 0,2 puan gerilerken, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,9 artış gösterdi. Buna rağmen Mart 2022’de kaydedilen tarihi zirvenin yüzde 18,4 altında bulunuyor.

Uzmanlar, enerji ve gübre maliyetlerindeki yükselişin tarımsal üretim üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekiyor. İran’a yönelik ABD ve siyonist rejim saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nda yaşanan enerji ve lojistik kaynaklı aksaklıkların yakıt ve gübre fiyatlarını yükselttiği, bunun da özellikle mısır ve pirinç başta olmak üzere birçok tarımsal ürünün üretim maliyetlerini artırdığı belirtiliyor.

Mayıs ayında tahıl fiyatları dikkat çeken bir yükseliş sergiledi. Tahıl Fiyat Endeksi yüzde 2,6 artışla 114,3 puana ulaştı. Bu artışta buğday, mısır ve pirinç fiyatlarındaki yükseliş belirleyici oldu.

Küresel buğday fiyatları üst üste dördüncü ayında da artış gösterdi. ABD başta olmak üzere önemli ihracatçı ülkelerde beklenen düşük verim ve yükselen üretim maliyetleri fiyatları yukarı yönlü etkiledi. Mısır fiyatları ise güçlü ithalat talebi ve bazı üretici ülkelerde yaşanan arz daralmalarının etkisiyle yükseldi.

Pirinç fiyatları da mayısta yüzde 2,7 arttı. Asya’daki önemli ihracatçı ülkelerde hava koşullarına ilişkin endişeler ile artan enerji maliyetleri fiyatlar üzerinde etkili oldu.

Şeker piyasasında da yükseliş dikkat çekti. Şeker Fiyat Endeksi mayısta yüzde 7,5 artarak Ekim 2025’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Brezilya’da şeker kamışının daha fazla etanol üretiminde kullanılması, küresel arz konusunda endişeleri artırdı.

Bitkisel yağ fiyatlarında ise yılın ilk düşüşü görüldü. Endeks yüzde 4,6 gerileyerek 185 puana indi. Palm ve soya yağı fiyatlarındaki düşüş, ayçiçeği ve kanola yağı fiyatlarındaki yükselişi dengeledi.

Süt ürünleri fiyatlarında sınırlı bir gerileme yaşanırken, et fiyatları büyük ölçüde yatay seyretti.

FAO’nun yayımladığı ayrı bir raporda ise küresel tahıl üretimine ilişkin beklentiler paylaşıldı. Kuruluş, 2026-2027 sezonunda dünya tahıl üretiminin yüzde 2 azalarak 2,982 milyar tona düşeceğini öngörüyor. Buna karşın küresel tahıl tüketimindeki artışın sürmesi bekleniyor.

Rapora göre dünya tahıl stoklarında da hafif bir gerileme yaşanacak. Uzmanlar, enerji maliyetleri, iklim koşulları ve jeopolitik gelişmelerin önümüzdeki dönemde küresel gıda fiyatları üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini ve fiyat baskısının sürebileceğini değerlendiriyor.

Bu yıl bereketli bir hasat dönemi öngördüklerini belirten Güldal, son 38 yılın en fazla yağış alınan döneminin yaşandığına dikkat çekti. Türkiye genelinde 22 milyon 750 bin ton buğday ve 9 milyon ton arpa üretimiyle tarihi rekolte tahmini yapıldığını hatırlatan Güldal, gerçekleşecek üretimin bu rakamların da üzerine çıkabileceğinin öngörüldüğünü ifade etti.

Türkiye genelinde dönüm başına 400 kilogramın altında bir verim beklenmediğini vurgulayan Güldal, ekim yapılmayan bazı arazilerde dahi dönüm başına ciddi verim elde edildiğini söyledi.

Hububat alım fiyatlarının Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2 Haziran’da açıklandığını anımsatan Güldal, fiyat belirleme sürecine ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

“Hububat alım fiyatları belirlenirken sadece geçen seneki fiyatın üzerine yüzdelik oran yansıtmak anlamında çalışma olmuyor. Maliyetler elbette önemli faktör. Maliyetlerin içindeki tüm girdilerin parametreleri de değerlendiriliyor. Ayrıca, iç ve dış dünyanın fiyatları, TMO’nun regülasyon faaliyetleri kapsamında yapmış olduğu değerlendirmeler de var. Elbette, çiftçi beklentileri ve refah payı dikkate alınıyor. Verimlilik ve rekolte de bu anlamda çok değerli. Yani 300 kilogram verimle bir maliyet hesabı var, 500 kilo verimle bir maliyet hesabı var.”

Açıklanan alım fiyatlarının üreticilerin beklentilerine oldukça yakın olduğunu belirten Güldal, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ton başına verilen 3 bin 14 liralık destekleme ödemesinin de dikkate alınmasıyla hububat alım değerinin yaklaşık 19 bin 514 liraya ulaştığını kaydetti.

Ödeme takvimine ilişkin de bilgi veren Güldal, TMO’nun üreticilere yönelik ödemeleri bu yıl daha erken gerçekleştirmeyi planladığını ifade etti.

Bazı yıllarda ürün tesliminin ardından 30 ila 45 gün arasında değişen ödeme sürelerinin uygulandığını hatırlatan Güldal, şunları söyledi:

“3 hafta ile 6 hafta arasında ödeme takvimimizi hazırlıyoruz. Üçüncü haftadan sonra üreticilerimize ödemelerimizi başlatmayı planlıyoruz.”

Güldal, böylece üreticilerin hasat döneminde finansman ihtiyaçlarının daha hızlı karşılanmasının hedeflendiğini sözlerine ekledi.

Bayraktar, elmada görülen fiyat farkını yüzde 278,6 ile havuç, yüzde 215,3 ile kabak, yüzde 206,5 ile fındık ve yüzde 195,7 ile marulun takip ettiğini belirtti. Üreticide 18 lira 75 kuruş olan elmanın markette 91 lira 59 kuruşa satıldığını kaydeden Bayraktar, havucun 15 liradan 56 lira 79 kuruşa, kabağın 14 lira 75 kuruştan 46 lira 51 kuruşa, fındığın 410 liradan 1.256 liraya ve marulun 18 liradan 53 lira 23 kuruşa yükseldiğini ifade etti.

Kuru Soğan Zam Şampiyonu Oldu

Mayıs ayında hem markette hem de üreticide fiyatı en fazla artan ürün kuru soğan oldu. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 44,7 ile kuru soğan olurken, onu yüzde 32,7 ile patates, yüzde 27,3 ile limon, yüzde 20,1 ile havuç ve yüzde 19,1 ile yumurta izledi.

Markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 54,3 ile sivri biber oldu. Sivri biberdeki düşüşü yüzde 34,7 ile çilek, yüzde 33,5 ile marul, yüzde 32,7 ile domates ve yüzde 13,8 ile yeşil soğan takip etti.

Üreticide Domates Sert Düştü

Mayıs ayında üreticide 28 ürünün 9'unda fiyat artışı, 9'unda fiyat düşüşü görülürken 10 üründe fiyat değişimi yaşanmadı.

Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 77,2 ile kuru soğanda gerçekleşti. Kuru soğanı yüzde 45,5 ile patates, yüzde 43,8 ile limon, yüzde 36,4 ile havuç ve yüzde 24,8 ile maydanoz izledi.

Üreticide en fazla fiyat düşüşü ise yüzde 54,7 ile domateste görüldü. Domatesteki düşüşü yüzde 50,8 ile kabak, yüzde 47,4 ile sivri biber, yüzde 38,1 ile salatalık ve yüzde 27,8 ile patlıcan takip etti.

Fiyat Değişimlerinin Nedeni Arz ve Hasat Süreci

Bayraktar, İç Anadolu Bölgesi'nde depolardaki kuru soğan ve patates stoklarının tükenmesi, Çukurova ve İzmir'de ise hasadın yeni başlaması nedeniyle arzın düşük seyrettiğini ve buna bağlı olarak fiyatların yükseldiğini belirtti.

Limonun depoya alınması nedeniyle oluşan maliyetlerin fiyatlara yansıdığını ifade eden Bayraktar, havuçta tarla ürününün azalmasının da fiyat artışına neden olduğunu söyledi.

Öte yandan hava koşullarının olumlu seyretmesi ve verim artışı nedeniyle domates, kabak, sivri biber, salatalık ve patlıcanda üretici fiyatlarının gerilediğini kaydetti.

Girdi Maliyetleri Yükselmeyi Sürdürüyor

Bayraktar, Ziraat Odalarından alınan verilere göre mayıs ayında nisan ayına kıyasla 20.20.0 kompoze gübresinin yüzde 2,3, DAP gübresinin yüzde 0,9 ve amonyum sülfat gübresinin yüzde 0,8 arttığını bildirdi. Buna karşılık amonyum nitrat gübresinde yüzde 1,6, üre gübresinde ise yüzde 0,8 oranında düşüş yaşandı.

Son bir yılda ise amonyum sülfat gübresi yüzde 85,4, amonyum nitrat gübresi yüzde 82,2, üre gübresi yüzde 70,8, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 60,7 ve DAP gübresi yüzde 57 oranında zamlandı.

Mayıs ayında besi yemi ve süt yemi fiyatları yüzde 1,4 artarken, yıllık bazda besi yemindeki artış yüzde 35,4, süt yemindeki artış ise yüzde 32,9 olarak gerçekleşti.

Elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 artış gösterdi. Mazot fiyatı mayıs ayında yüzde 7,3 gerilese de yıllık bazda yüzde 43,6 yükseldi.

Denetim sonuçlarına göre Safi Süt ve Süt Ürünleri firmasına ait Eritme Taze Çeçil Peyniri ürününde nişasta tespit edildi. Uygunsuzluk nedeniyle firma bakanlığın güncel listesinde yer aldı.

Et ürünlerine yönelik denetimlerde ise dikkat çeken bulgular ortaya çıktı. Göle Et ve Et Ürünleri tarafından üretilen Piliç Gold Parmak Köfte, Piliç Kasap Gold Köfte ve Piliç Köfte ürünlerinde mekanik ayrılmış kanatlı eti kullanıldığı belirlendi.

Kıyma ve hazır harç ürünlerinde de çeşitli uygunsuzluklar tespit edildi. Abdullah Baykara tarafından satışa sunulan Dana Kıymalı Pide İç Harcı ürününde sakatat bulunurken, Ercan Usta Et Tanzim firmasına ait Dana Kıyma ürününde kanatlı eti ve tek tırnaklı hayvan eti tespit edildi. Tacettin Küsmüş tarafından üretilen Dana-Koyun Yağlı Kıyma ürününde ise kanatlı eti bulunduğu açıklandı.

Denetimlerde lahmacun ve etli ekmek harçları da incelemeye alındı. Efeoğlu Pide Lahmacun Salonu ile Mersin Lahmacun tarafından üretilen Etli Ekmek İç Harcı ürünlerinde kanatlı eti tespit edildi.

Bakanlık, tüketicilerin güncel taklit ve tağşiş listelerini takip ederek ürün tercihlerini bilinçli şekilde yapmalarının önem taşıdığını vurguladı.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Uluslararası Sütçülük Federasyonu (IDF) tarafından her yıl kutlanan Dünya Süt Günü’nün, sütün beslenmedeki rolünü hatırlatmak ve süt tüketimi konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla düzenlendiğini belirten Yarsan, etkinliklerin bugün 100’den fazla ülkede gerçekleştirildiğini ifade etti.

Kadın Üreticiler Süt Sektörünün Temel Gücü

Bu yılki temanın süt üretiminde ve tarımsal gıda sistemlerinde önemli görevler üstlenen kadın çiftçilerin görünürlüğünü artırmayı amaçladığını vurgulayan Yarsan, dünyanın birçok bölgesinde kadınların hayvan bakımı, sağım, yemleme, buzağı yetiştiriciliği, süt işleme ve pazarlama süreçlerinde aktif görev aldığını söyledi.

Özellikle Afrika ve Asya ülkelerinde süt üretiminin büyük ölçüde kadın emeğine dayandığını belirten Yarsan, buna rağmen kadınların arazi sahipliği, finansmana erişim, eğitim olanakları ve karar alma mekanizmalarına katılım konusunda çeşitli engellerle karşılaştığını ifade etti.

Birleşmiş Milletler tarafından 2026 yılının “Uluslararası Kadın Çiftçiler Yılı” ilan edildiğini hatırlatan Yarsan, bu kararın kadınların tarımsal üretim ve gıda güvenliğindeki kritik rollerinin daha görünür hale getirilmesini amaçladığını kaydetti.

Türkiye’de Kadınlar Süt Üretiminin Vazgeçilmez Parçası

Türkiye’de süt hayvancılığının kırsal ekonominin temel faaliyet alanlarından biri olduğuna dikkat çeken Yarsan, özellikle aile işletmelerinde kadınların hayvan bakımı, sağım, süt hijyeni ve süt ürünleri üretiminde önemli sorumluluklar üstlendiğini söyledi.

Kadın emeğinin hem aile gelirlerinin sürdürülebilirliği hem de kırsal kalkınma açısından büyük önem taşıdığını belirten Yarsan, kadın üreticilerin eğitim, teknoloji, finansman ve kooperatifleşme imkanlarına erişiminin artırılmasının süt sektörünün verimliliğine, hayvan refahına ve gıda güvenliğine önemli katkılar sağlayacağını ifade etti.

“Süt Yaşamın Temel Besinlerinden Biri”

Sütün yüksek kaliteli protein, kalsiyum, fosfor, potasyum ve B vitaminleri bakımından zengin bir besin kaynağı olduğunu belirten Yarsan, özellikle çocukların büyüme ve gelişmesinde, yetişkinlerde kemik sağlığının korunmasında ve yaşlıların beslenmesinde önemli rol oynadığını söyledi.

Süt ve süt ürünlerinin yeterli ve dengeli tüketiminin hayvansal protein ihtiyacının önemli bir bölümünü karşıladığını ifade eden Yarsan, kalsiyum açısından zengin olan süt ürünlerinin çocuklar ve gençlerde kemik ve diş gelişimi için büyük önem taşıdığını vurguladı.

Yarsan, süt üretiminde “çiftlikten sofraya gıda güvenliği” anlayışının benimsenmesinin hem halk sağlığını koruduğunu hem de düzenli ekonomik faaliyet oluşturarak toplumsal refaha katkı sunduğunu belirtti.

Süt Sektörü Büyüyor, Ancak Riskler Devam Ediyor

Dünya genelinde artan nüfus ve değişen tüketim alışkanlıklarının süt talebini yükselttiğini ifade eden Yarsan, sektörün sürdürülebilir üretim, çevresel etkilerin azaltılması ve doğal kaynakların verimli kullanılması hedefleri doğrultusunda çalışmalarını sürdürdüğünü kaydetti.

Dünya genelinde yaklaşık 150 milyon hanenin süt üretimiyle uğraştığını belirten Yarsan, süt ve süt ürünlerinin yaklaşık 1 milyar insanın geçimine doğrudan ya da dolaylı katkı sağladığını söyledi.

İklim değişikliği, sıcaklık artışları, üretim maliyetleri ve piyasa dalgalanmalarının sektörün karşı karşıya olduğu başlıca sorunlar arasında yer aldığını vurgulayan Yarsan, son araştırmaların aşırı sıcaklıkların süt verimini düşürebileceğini ve küresel süt üretimini olumsuz etkileyebileceğini ortaya koyduğunu ifade etti.

Ayran ve Kefir Üretiminde Dikkat Çeken Artış

Türkiye’de çiğ süt üretim tahminlerinde yüzde 4,9’luk düşüş öngörülmesine rağmen ticari işletmeler tarafından toplanan inek sütü miktarındaki gerilemenin yalnızca yüzde 0,5 seviyesinde kaldığını belirten Yarsan, bunun kayıtlı süt sanayisine yönelimin sürdüğünü gösterdiğini söyledi.

Çiğ süt arzındaki daralmaya rağmen içme sütü, yoğurt, peynir ve ayran-kefir gibi işlenmiş süt ürünlerinin üretiminde artış yaşandığını kaydeden Yarsan, en dikkat çekici yükselişin yüzde 9,3 ile ayran ve kefir grubunda gerçekleştiğini ifade etti.

Türkiye’de Süt Tüketimi Avrupa’nın Gerisinde

Türkiye’de süt tüketim oranlarının Avrupa ülkelerine göre düşük seviyede bulunduğunu belirten Yarsan, kişi başına yıllık süt ve süt ürünleri tüketiminin yaklaşık 276 litre olduğunu, bunun yalnızca 40 litresinin içme sütünden oluştuğunu söyledi.

Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başına yıllık tüketimin 342,5 litre, ABD’de ise 292 litre seviyesinde olduğunu belirten Yarsan, toplumun süt ve süt ürünleri tüketimi konusunda bilinçlendirilmesinin önem taşıdığını ifade etti.

“Sağlıklı Süte Erişim Önündeki Engeller Kaldırılmalı”

Dünya Süt Günü’nün temel hedefinin sağlıklı süte erişimin önündeki engellerin kaldırılması, güvenilir süt ürünleri tüketiminin yaygınlaştırılması ve üretim ile tüketimin artırılması olduğunu vurgulayan Yarsan, sağlıklı süt üretiminde veteriner hekimlerin kritik bir görev üstlendiğini belirtti.

Veteriner hekimlere katkılarından dolayı teşekkür eden Yarsan, tüm üreticilerin ve sektör paydaşlarının 01 Haziran Dünya Süt Günü’nü kutladı.

Son aylarda peş peşe gelen fiyat artışlarıyla birlikte 19 litrelik damacana suyun fiyatı bazı markalarda 210 TL’ye kadar çıktı. Yılbaşından bu yana yaşanan artış oranının ise yaklaşık yüzde 34 seviyesine ulaştığı belirtiliyor.

Özellikle büyükşehirlerde tüketicilerin temel ihtiyaç kalemlerinden biri olan damacana su, artık aile bütçelerinde ciddi bir gider kalemi haline geldi. Ortalama aylık 8 damacana tüketen 4 kişilik bir ailenin yalnızca su için yaptığı harcamanın yaklaşık 1680 TL’ye ulaştığı ifade ediliyor.

Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre, İstanbul dışından gelen damacana sularda ocak ayında yaklaşık 180 TL seviyesinde olan fiyatlar mayıs ayı itibarıyla 210 TL’ye yükseldi. İstanbul’daki bazı memba sularında ise fiyatların 110 TL’den 130 TL bandına çıktığı kaydedildi.

Öte yandan, fabrika çıkış fiyatı ile tüketiciye ulaşan satış fiyatı arasındaki fark da dikkat çekiyor. Sektör verilerine göre damacana suyun fabrika çıkış fiyatı 45 ila 55 TL arasında değişirken, bayi, nakliye ve dağıtım maliyetleriyle birlikte bu rakam tüketiciye ulaşana kadar 175 TL seviyelerine kadar çıkabiliyor. İnternet üzerinden verilen siparişlerde ise fiyatların 660 TL’ye kadar yükseldiği belirtiliyor.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan İstanbul Sucular ve Meşrubatçılar Esnaf Odası Başkanı Ahmet Turan Akkaya, haziran ayında damacana su fiyatlarına ortalama 30 TL civarında yeni bir zam beklendiğini söyledi.

Akkaya, akaryakıt, kira, elektrik, işçilik ve nakliye maliyetlerindeki artışın sektör üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti. Artan fiyatlar nedeniyle vatandaşların musluk suyu ve arıtma cihazlarına yönelmeye başladığı belirtilirken, 5 litrelik pet şişe sularda da dikkat çeken fiyat artışları yaşandığı kaydedildi. Şubat ayında yaklaşık 26 TL seviyesinde satılan 5 litrelik suların bugün 36 TL’ye kadar yükseldiği aktarıldı.

Kesim işlemi, mutlaka ehil kişilerce ve hayvanın refahı gözetilerek yapılmalıdır. İslami usullere uygun olarak tekbir ve dua ile başlanır. Hayvanın acı çekmemesi için bıçakların son derece keskin olması şarttır. Etin kalitesi ve saklama ömrü için kanın vücuttan tamamen boşalması beklenmelidir. Büyükbaş bir hayvanı parçalara ayırırken "nereyi ne yapacağımızı" bilmek, mutfaktaki verimi %100 artırır. Birçok kişinin yaptığı en büyük hata, eti kesilir kesilmez hemen buzdolabına veya dondurucuya koymaktır. Et kesildikten hemen sonra sertleşir. Bu sertliğin geçmesi ve etin lezzetlenmesi için oda sıcaklığında (serin bir yerde) en az 5-6 saat hava alarak bekletilmelidir. Oda ısısına düşen etler, buzdolabında (0 ile +4°C arasında) 24 saat dinlendirilmelidir. Bu süreç etin daha yumuşak olmasını sağlar.

Parçalama (Anatomiye Göre Ayırma)

Büyükbaş bir hayvanı parçalara ayırırken "nereyi ne yapacağımızı" bilmek, mutfaktaki verimi %100 artırır.

Doğrama ve Paketleme

Eti saklamadan önce "tek pişirimlik" porsiyonlara ayırmak, çözdürme esnasında yaşanacak bakteri üretimini engeller.

Kuşbaşı ve Kıyma: Yemeklik ihtiyacınıza göre ayırın.

Kemikler: Çorbalık ve sulu yemekler için porsiyonlayın.

Hava ile Teması Kesin: Etleri buzdolabı poşetine koyduktan sonra elinizle bastırarak içindeki havayı tamamen boşaltın. Vakum cihazınız varsa bu süreyi iki katına çıkarabilirsiniz.

Dondurma ve Saklama Süreleri

Etleri dondurucuya üst üste yığılmamalı; aralarında hava sirkülasyonu olması için başlangıçta tek sıra halinde dizilmeli.

Buzdolabı (+4°C): Maksimum 3-4 gün.

Dondurucu (-18°C): 6 ile 12 ay arası.

Kıyma: Dondurucuda 3-4 aydan fazla bekletilmemesi önerilir (yüzey alanı geniş olduğu için daha çabuk bozulabilir).

Güncellenen fiyat listelerinin toptancı bayiler ve distribütörlere iletildiği, yeni tarifelerin 22 Mayıs itibarıyla geçerli olduğu öğrenildi.

ÇAYKUR, 8 Nisan’da da kuru çaya yüzde 10 oranında zam yapmıştı. Böylece son 1,5 aylık süreçte yapılan iki fiyat artışıyla birlikte toplam yükseliş yüzde 26,5’e ulaştı.

Öte yandan Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 12 Mayıs’ta açıkladığı 2026 yılı yaş çay alım fiyatı, geçen yıla göre yüzde 37,6 artırılarak kilogram başına 35 lira olarak belirlenmişti.

Sektör çevreleri, maliyetlerdeki artışın etkisinin sürdüğünü belirterek çay fiyatlamalarında yeni düzenlemelerin ilerleyen dönemde de gündeme gelebileceğini ifade ediyor.

Bakan Yumaklı, Bakanlık ekiplerinin başta kasaplık faaliyet gösteren işletmeler olmak üzere tatlı, unlu mamuller, şekerli ürünler ile lokanta ve restoranlarda denetimlerini sıklaştırdığını belirtti.

Kasaplarda kullanılan kıyma makineleri, bıçaklar ve diğer ekipmanların hijyen koşullarının detaylı şekilde incelendiğini ifade eden Yumaklı, tatlı ve unlu mamul üreten işletmelerde ise ürünlerin son tüketim tarihleri, etiket bilgileri, muhafaza koşulları ve çalışan hijyeninin kontrol edildiğini söyledi.

“Vatandaşlarımızın sağlıklı ve güvenilir gıda tüketmesi için Kurban Bayramı öncesinde yoğun bir denetim süreci başlattık” diyen Yumaklı, denetimlerin bayram sonuna kadar devam edeceğini bildirdi.

Lokanta, restoran ve benzeri toplu tüketim işletmelerindeki kontrollerin de artırıldığını aktaran Yumaklı, “Sadece bayrama yönelik 40 bine yakın gıda denetimi gerçekleştirdik” ifadelerini kullandı.

Denetimlerin temel amacının ceza uygulamak olmadığını vurgulayan Yumaklı, “Bütün bu denetimlerdeki amacımız işletmelere ceza yazmak değil, onlara yol göstermek, rehberlik etmek ve vatandaşımızın güvenilir gıdaya erişimini birlikte sağlamaktır” dedi.

Son denetimlerde işletmelerin büyük çoğunluğunun kurallara uyduğunu görmekten memnuniyet duyduklarını belirten Yumaklı, “Elbette kurallara uymayanlara gerekli yaptırımlar uygulanmıştır ve uygulanmaya devam edilecektir. Ancak işini hakkıyla yapan esnafımıza ve işletmelerimize özellikle teşekkür etmek istiyorum” diye konuştu.

“Güvenilir gıda bizim kırmızı çizgimizdir” diyen Yumaklı, vatandaşların güvenli ve sağlıklı gıdaya ulaşması için çalışmaların 7 gün 24 saat sürdüğünü ifade etti.

En iyi denetçinin tüketicinin kendisi olduğunu belirten Yumaklı, vatandaşlara gördükleri uygunsuzlukları “Güvenilir Gıda” mobil uygulaması üzerinden bildirmeleri çağrısında bulundu.

Yumaklı, Mübarek Kurban Bayramı'nın başta Türkiye olmak üzere tüm İslam coğrafyasına huzur, sağlık ve esenlik getirmesini temenni etti.

Bakanlık açıklamasında, Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği ile buna ilişkin uygulama tebliğinin 20 Mayıs 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği hatırlatıldı. Bazı medya organlarında yönetmelikte geçen “hücre veya doku kültürlerinden elde edilen gıdalar” ifadesi üzerinden “yapay ete izin verildiği” şeklinde yorumlar yapıldığı belirtilerek, bu değerlendirmelerin gerçeği yansıtmadığı ifade edildi.

Açıklamada, yönetmelikte yer alan “yeni gıda” tanımının, 31 Aralık 2025’ten önce Türkiye’de yaygın şekilde tüketilmeyen ve yönetmelik ekinde listelenen ürünleri kapsadığı kaydedildi. Bu ürünlerin piyasaya sunulabilmesi için Bakanlığa başvuru yapılması, bilimsel risk değerlendirmesinden geçmesi ve ilgili listeye alınmasının zorunlu olduğu vurgulandı.

Bakanlık, düzenlemede yer alan “bitkiler, mikroorganizmalar gibi organizmalardan elde edilen…” ifadesinin yalnızca başvuru sürecine ilişkin olduğunu belirterek, hayvansal dokulardan elde edilebilecek hücre ve doku kültürlerinin başvurusuna izin verilmediğinin altını çizdi. Bu nedenle “yapay et” veya bunu çağrıştırabilecek ürünler için herhangi bir başvurunun yapılamayacağı ifade edildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı, hücre ve doku kültürü yöntemiyle üretilen ve kamuoyunda “yapay et” olarak adlandırılan ürünlere karşı duruşunu kararlılıkla sürdürdüğünü açıkladı. Açıklamada, doğal üretim anlayışı, hayvancılığın korunması, tüketici sağlığı ve kültürel hassasiyetlerin temel öncelikler arasında yer aldığı belirtildi.

Bakanlık ayrıca, yeni yönetmeliğin iddia edildiğinin aksine “yapay et yasağını” daha güçlü bir yasal dayanağa ve bariyere kavuşturduğunu ifade ederek, Türkiye sınırları içerisinde yapay et üretimi ve tüketiminin söz konusu olmadığını ve olmayacağını duyurdu.

Bakanlıktan edinilen bilgiye göre, gelişen teknoloji ve alternatif gıda kaynaklarına yönelik çalışmaların artmasıyla birlikte yeni bileşenlerin gıda olarak kullanımına olan talep doğrultusunda düzenleme yapıldı. Yönetmelik, gıda işletmecilerinin yeni geliştirdikleri ürünleri piyasaya sunma süreçlerini ve tüketici güvenliğini esas alan şartları kapsıyor.

189 Yeni Gıda Bileşeni Listeye Alındı

Düzenleme ekinde, Avrupa Birliği’nde kullanımına izin verilen ve Türkiye’de uygun görülen 189 yeni gıda bileşeni yer aldı. Buna karşılık GDO’lu mikroorganizma kullanılarak üretilen, domuz kaynaklı veya böcek içeren 32 ürün ise mevzuat kapsamı dışında bırakıldı.

Risk Değerlendirmesi Şartı

Yeni geliştirilen gıdaların piyasaya arz edilebilmesi için risk değerlendirmesinden geçmesi ve insan sağlığı açısından güvenilir bulunması şartı aranacak. Uygun görülen ürünlerin kullanımına belirlenen koşullar çerçevesinde izin verilecek.

Yönetmelikte yer almayan yeni gıdalar için ise işletmelerin Tarım ve Orman Bakanlığı’na başvuru yapması ve güvenilirlik değerlendirmesinden geçmesi gerekecek.

İnovasyona ve Güvenli Tüketime Vurgu

Düzenlemeyle birlikte hem tüketici sağlığının korunması hem de yenilikçi gıda üretiminin ve yeni teknolojilerin desteklenmesi hedefleniyor.

Bakanlık tarafından il müdürlükleri, belediyeler, gıda işletmeleri ve sanayicilere gönderilen talimatta özellikle çabuk bozulabilen ürünlerde STT konusunda taviz verilmeyeceği belirtildi. Süt, yoğurt, peynir, tereyağı ve et ürünleri gibi halk sağlığı açısından risk taşıyan gıdaların son tüketim tarihinin geçmesi durumunda satışına kesinlikle izin verilmeyecek.

Yeni uygulamaya göre resmi denetimlerde son tüketim tarihi geçmiş ürün sattığı tespit edilen işletmelere idari para cezası uygulanacak. Ayrıca sağlık açısından risk oluşturduğu değerlendirilen ürünlere ekipler tarafından el konulacağı bildirildi.

Yetkililer, özellikle hayvansal ürünlerde son tüketim tarihinin doğrudan insan sağlığıyla bağlantılı olduğuna dikkat çekerek marketlerin bu konuda daha hassas davranması gerektiğini vurguladı.

Düzenleme kapsamında tavsiye edilen tüketim tarihi bulunan ürünler için ise farklı bir süreç işletilecek. Bakliyat, makarna, bitkisel sıvı yağ, çay, kahve ve alkolsüz içecekler gibi ürünlerde TETT tarihinin geçmiş olması tek başına ürünün satıştan kaldırılması anlamına gelmeyecek.

Bakanlık, söz konusu ürünlerin tadında, kokusunda ya da görünümünde herhangi bir bozulma olmaması ve ambalajının zarar görmemesi şartıyla satışına izin verilebileceğini açıkladı. Ancak bu ürünlerin marketlerde diğer gıdalardan net şekilde ayrılması zorunlu olacak. TETT’si geçmiş ancak satışına izin verilen ürünler, özel olarak belirlenmiş ayrı reyonlarda tüketiciye sunulacak.

Denetimlerde ise her ürün kendi kategorisine göre değerlendirilecek. Örneğin salamlı sandviçlerde son tüketim tarihi zorunlu tutulurken, reçelli sandviçlerde tavsiye edilen tüketim tarihi yeterli sayılabilecek.

Bakanlık açıklamasında, tavsiye edilen tüketim tarihi geçmiş her ürünün halk sağlığı açısından risk oluşturmadığına dikkat çekildi. Yapılacak kontrollerde ürün bazlı güvenilirlik değerlendirmesi yapılacağı belirtilirken, düzenlemeyle hem güvenli gıda tüketiminin sağlanmasının hem de gıda israfının azaltılmasının amaçlandığı ifade edildi.

Son iki yılda kırmızı et üretiminde yaklaşık beşte birlik düşüş yaşandığı belirtilirken, 2024 yılında yüzde 94 seviyesinde olan kırmızı ette kendine yeterlilik oranı 2025 yılında yüzde 91’e geriledi. Uzmanlar, bu düşüşün üretim maliyetleri, yem fiyatları ve hayvancılık faaliyetlerindeki sürdürülebilirlik sorunlarından kaynaklandığına dikkat çekiyor.

Öte yandan Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı verilere göre çiğ süt üretimi de 2025 yılında yüzde 4,9 azalarak 21 milyon 379 bin 88 tona düştü. Bir önceki yıl 22 milyon 487 bin 757 ton olarak tahmin edilen üretimdeki gerileme, sektörün birçok alanında hissedildi.

Verilere göre inek sütü üretimi yüzde 4 azalırken, manda sütü üretiminde yüzde 33, koyun sütü üretiminde yüzde 11,9 ve keçi sütü üretiminde yüzde 29,8 oranında düşüş yaşandı. 2025 yılı itibarıyla toplam çiğ süt üretiminin yüzde 94,5’ini inek sütü oluştururken, koyun sütü yüzde 3,7, keçi sütü yüzde 1,6 ve manda sütü yüzde 0,2 pay aldı.

Üretilen çiğ sütün kullanım alanlarına bakıldığında ise yüzde 60,9’unun süt toplama merkezleri ve işleme tesislerine gönderildiği görüldü. Yüzde 17,1’i doğrudan tüketiciye, sokak sütçüsüne, tüccara, pastane ve benzeri işletmelere satılırken, yüzde 14,1’i tarımsal işletmeler tarafından süt ürünü üretiminde kullanıldı.

Ayrıca çiğ sütün yüzde 4,8’i hayvan besleme amacıyla değerlendirilirken, yüzde 1’i hane tüketimi ve ücretsiz dağıtım için ayrıldı. Üretim ve işleme sürecindeki kayıpların toplam üretimin yüzde 0,1’ini oluşturduğu belirtilirken, kullanım alanı bilinmeyen süt oranı ise yüzde 2 olarak kaydedildi.

Kahve Büyürken Çay Yeniden Konumlanıyor

Türkiye’de çay tüketimi hacim olarak liderliğini korurken, kahve sektörü özellikle son 10 yılda hızlı bir büyüme kaydetti. 3. nesil kahve dükkanlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, yüksek katma değerli ürünler ve deneyim odaklı sunumlar ön plana çıktı.

Sektör kaynaklarına göre, bu büyümenin bir sonraki aşaması çayın da benzer bir dönüşümden geçmesi olacak.

“Deneyim Ürünü” Olarak Çay

Yeni nesil tüketicilerin beklentileri doğrultusunda, çay menülerinde de çeşitlilik artıyor. Kafelerde artık:

· Soğuk demleme çaylar (cold brew)

· Aromatik ve tek kökenli çaylar

· Çay bazlı içecekler ve kokteyller

gibi alternatifler sunulmaya başlandı.

Uzmanlar, bu dönüşümün çayı düşük katma değerli bir ürün olmaktan çıkararak premium segmentte konumlandırabileceğini belirtiyor.

Üretici ve Ekonomi İçin Yeni Fırsat

Gelişen bu modelin yalnızca perakende tarafında değil, üretim tarafında da etkili olması bekleniyor. Özellikle Karadeniz bölgesinde faaliyet gösteren çay üreticileri için:

· Yeni ürün geliştirme alanları

· Markalaşma fırsatları

· İhracat potansiyeli

gibi avantajlar öne çıkıyor.

Kamu tarafında ise ÇAYKUR gibi kurumların kalite odaklı üretimi, bu dönüşümün sürdürülebilirliğini destekleyen önemli unsurlar arasında gösteriliyor.

Ekipman ve Teknoloji Talebi Artıyor

Sektördeki bu dönüşüm, ekipman tarafında da yeni bir talep oluşturuyor. 3. nesil kahve dükkanlarında çayın da profesyonel yöntemlerle hazırlanması için:

· Endüstriyel çay makineleri

· Espresso kahve makineleri

· Soğuk içecek ve demleme sistemleri

gibi çözümler öne çıkıyor.

Endüstriyel mutfak ekipmanları alanında faaliyet gösteren CF Mutfak, bu alanda sunduğu ürün gruplarıyla işletmelere entegre çözümler sağlıyor. Firma, kahve ve çay ekipmanlarını birlikte sunarak kafe işletmelerinin operasyonel verimliliğini artırmayı hedefliyor.

Kârlılıkta Yeni Alan

Uzmanlara göre çayın modern kahve konseptine entegre edilmesi, işletmelere önemli ekonomik avantajlar sunabilir. Menü çeşitliliğinin artmasıyla birlikte:

· Müşteri başına harcama tutarının yükselmesi

· Günün farklı saatlerine hitap eden ürünlerin oluşması

· Sadık müşteri kitlesinin genişlemesi

bekleniyor.

Hibrit Konseptler Yaygınlaşabilir

Sektör temsilcileri, önümüzdeki dönemde yalnızca kahveye odaklanan işletmeler yerine, kahve ve çayı birlikte sunan “hibrit içecek konseptlerinin” yaygınlaşacağını öngörüyor.

Bu modelin, Türkiye’nin güçlü çay kültürü ile büyüyen kahve pazarını bir araya getirerek yeni nesil bir tüketim alışkanlığı oluşturması bekleniyor.

Sonuç

Yeni nesil kahve dükkanlarında çayın yeniden konumlandırılması, sektör için yeni bir büyüme alanı olarak değerlendiriliyor. Bu dönüşümün, üreticiden perakendeye kadar uzanan geniş bir ekosistemde ekonomik hareketlilik yaratabileceği ifade ediliyor.

Bakanlık ekipleri tarafından 1-30 Nisan tarihleri arasında Türkiye genelinde toplam 112 bin 557 gıda denetimi gerçekleştirildi. Yapılan kontrollerde mevzuata aykırı faaliyet gösterdiği belirlenen işletmelere toplam 185 milyon lira idari para cezası uygulanırken, halk sağlığını tehlikeye attığı tespit edilen 49 işletme hakkında ise suç duyurusunda bulunuldu.

Denetim sonuçlarına ilişkin değerlendirmede bulunan Bakan Yumaklı şu ifadeleri kullandı: : “İşini hakkıyla yapan üreticimizin ve işletmecimizin emeğini desteklerken, halkımızın sağlığını hiçe sayan fırsatçılara karşı mücadelemizi aralıksız sürdürüyoruz.”

Bu sert yükselişin arkasında ise tek bir neden yok. Kuraklık, sel ve aşırı sıcaklıklar gibi iklim krizinin doğrudan etkileri tarımsal üretimi zorlarken; küresel tedarik zincirinde yaşanan aksamalar ve petrol ile doğal gaz fiyatlarındaki oynaklık maliyetleri yukarı çekiyor. Üretimdeki daralma ve maliyet baskısı birleşince, sonuç doğrudan tüketici fiyatlarına yansıyor.

Temel gıda ürünlerinde tablo daha da çarpıcı. 2021’den bu yana makarna, yumurta, dondurulmuş sebzeler ve kırmızı et fiyatlarında yüzde 50 ila 64 arasında artış yaşandı. Zeytinyağında ise fiyatlar iki katından fazla yükseldi. Son dönemde artış dalgasına süt ve tereyağı gibi temel ürünlerin yanı sıra çikolata ve kahve de eklendi.

Bu gelişmelerin en somut etkisi ise hanelerde hissediliyor. 2022-2023 döneminde ortalama bir hanenin gıda harcaması yaklaşık 605 sterlin arttı. Bu artışın önemli bir bölümü enerji maliyetlerinden kaynaklanırken, milyonlarca hanenin tüketim alışkanlıklarını değiştirmek zorunda kaldığı görülüyor. Araştırmalar, yaklaşık 3 milyon hanenin öğün atladığını, her 10 haneden birinin ise zaman zaman tamamen gıdasız kaldığını ortaya koyuyor.

Tüketici güvenindeki düşüş de bu tabloyu tamamlıyor. Ekonominin daha da kötüleşeceğine dair yaygın beklenti, gıda fiyatlarına yönelik endişeyi artırıyor. Bu nedenle haneler daha ucuz ürünlere yöneliyor, indirim marketleri tercih ediyor ve harcamalarını kısmaya çalışıyor.

Uzmanlara göre riskler henüz geçmiş değil. Orta Doğu’daki gerilim, enerji fiyatları üzerinden gıda maliyetlerini artırmaya devam edebilir. Üstelik bu etkinin, çatışmalar sona erse bile aylar boyunca hissedilebileceği ifade ediliyor.

Öte yandan resmi verilere göre gıda enflasyonu şu an yıllık yüzde 3,8 seviyesinde. Bu durum, son dönemdeki maliyet baskısının henüz tam anlamıyla tüketici fiyatlarına yansımadığını gösteriyor. Yani önümüzdeki süreçte yeni fiyat artışları ihtimali masada duruyor.

Artan fiyatlar karşısında haneler tasarrufa yönelirken, gıda israfında sınırlı bir düşüş yaşandı. Ancak buna rağmen ailelerin her yıl yaklaşık 1.000 sterlin değerinde gıdayı çöpe attığı belirtiliyor. Bu da krizin yalnızca üretim ve fiyatlarla sınırlı olmadığını; tüketim alışkanlıklarının da yeniden şekillendiğini gösteriyor.

Uzmanlar, mevcut eğilimin devam etmesi halinde gıda fiyatlarındaki artışın özellikle düşük gelirli kesimler üzerinde çok daha ağır sonuçlar doğuracağı uyarısında bulunuyor.

Ulusal Süt Konseyi’nin gerçekleştirdiği toplantının ardından çiğ süt tavsiye satış fiyatı açıklandı. Buna göre çiğ inek sütü tavsiye satış fiyatı, 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere litre başına 24,30 TL olarak belirlendi.

Ancak açıklanan fiyat, sahadaki üreticiler tarafından yetersiz bulundu. Sektör temsilcileri ve üreticiler, artan yem, enerji ve işçilik maliyetleri nedeniyle çiğ süt fiyatının en az 25,5 ila 26 TL seviyelerinde olması gerektiğini ifade ediyordu.

Son dönemde özellikle yem fiyatlarındaki artış üreticinin en büyük gider kalemi olurken; elektrik, mazot ve diğer girdi maliyetlerindeki yükseliş de üretim maliyetlerini önemli ölçüde artırmış durumda.

‘’Üretenin Sahibi yok’’

“Bence bu fiyata üretim çok zor olur. Ancak bu fiyatın üzerindeki sütü kim alacak, kim ödeyecek? Piyasada nakit akışı durmuş. Bizim bölgede durum hiç iyi değil. Çok yazık oldu. Maliyetin altında bu fiyat. İşçilik, yem, elektrik, mazot hepsi yüzde 40 artmış. Üretici olarak sahibimiz yok! Bizi temsil edenler ise bir haberler”

‘’Hayvancılığın Zararı Diğer Zararlara Benzemez’’

Aynı üretici açıklamasının devamında hayvancılıktaki maliyet baskısına dikkat çekerek, “Vallahi maliyetlere baktığımızda kurtarır bir yanı yok, kurtarsa bile para kazandırmıyor. Kazanamıyor millet, hayvancılığın zararı diğer zararlara benzemez” dedi.

‘’Toplantı Yem Sektörü ile Bakanlıktan Üst Düzey Yöneticiler Arasında Yapılmalıydı’’

Üretici ayrıca artan girdi maliyetlerine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

“ Parite kurtarıyor ama o bir maliyeti karşılıyor fakat başka maliyetler de yükseldi. Mazot, elektrik, işçilik, yedek parça, veterinerlik giderleri… Yani 1 kg süt satıp 1,5 kg yem almak artık kurtarmıyor. Bu toplantı yem sektörü ile bakanlıktan üst düzey yöneticiler arasında yapılmalıydı. Yem sektörü karlarını biraz azaltmalı ki sistem çalışsın.”

‘Sanayici de Memnun Değil’

Öte yandan yalnızca üreticiler değil, üç harfli marketlere fason üretim yapan sanayicilerin de açıklanan fiyata tepki gösterdiği öğrenildi. Edinilen bilgilere göre, Ulusal Süt Konseyi’nin belirlediği 24,30 TL’lik çiğ süt tavsiye fiyatından sektörün hiçbir paydaşının memnun olmadığı ifade ediliyor.

Açıklanan fiyatın ardından yem sanayicisinin önümüzdeki günlerde nasıl bir fiyat politikası izleyeceği ve olası zamların ne yönde şekilleneceği ise sektörde merak konusu olmaya devam ediyor.

Konuşmasına Van’ın Saray ilçesinde sokak köpeklerinin saldırısında hayatını kaybeden 5 yaşındaki Hamza Özsoy ile Adana’nın Kozan ilçesinde meydana gelen sel felaketinde yaşamını yitiren Kanber Ünüvar için başsağlığı dileyerek başlayan Yumaklı, ilgili kurumların bu tür olaylarda daha fazla sorumluluk alması gerektiğini söyledi.

“BİZİM BAKANLIĞIMIZ HAYATIN HER ALANINDA”

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın çok geniş bir alana hitap ettiğini vurgulayan Yumaklı, “Bir insanın doğumundan ölümüne kadar, hatta sonrasına kadar bakanlığımızın değmediği alan yok” ifadelerini kullandı.

TÜRKİYE TARIMDA İLK 10’DA

Türkiye’nin tarımsal üretimde güçlü bir konumda olduğunu belirten Yumaklı, tarımsal hasılada Türkiye’nin 2002’de 12’nci sırada olduğunu, 2023’te 8’inci, 2024’te ise 7’nci sıraya yükseldiğini söyledi. 2025 verileri açıklanmamış olsa da Türkiye’nin ilk 10 içinde kalmaya devam edeceğini ifade etti.

DESTEKLER VE ÜRETİM RAKAMLARI

Yumaklı, tarımsal üretime sağlanan desteklerin önemine dikkat çekerek, devletin üreticiye yıllık 908 milyar lira doğrudan ve dolaylı destek sağladığını belirtti.

SULAMA VE DEV PROJELER

Tarımsal sulama yatırımlarını örneklerle anlatan Yumaklı, yapılan altyapının dünyanın çevresini üç kez dolaşacak uzunluğa ulaştığını söyledi. Yusufeli Barajı’nın Türkiye’nin mühendislik gücünü temsil ettiğini vurguladı.

“MOTİVASYONUNUZU BOZMAYIN”

Iğdır’daki Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Kazımkarabekir işletmesinde 20 binden fazla hayvan bulunduğunu aktaran Yumaklı, üretimle ilgili olumsuz söylemlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, “Motivasyonunuzu bozmayın, bunların hiçbiri doğru değil” dedi.

ORMAN YANGINLARI VE YEŞİL VATAN

Türkiye’de her yıl 500 milyon fidan ve tohumun toprakla buluşturulduğunu söyleyen Yumaklı, 2026 hedefinin 600 milyon olduğunu açıkladı.

2025 yılında 80 bin hektar orman alanının yandığını belirten Yumaklı, Avrupa genelinde bu rakamın 1,5 milyon hektar olduğunu ifade etti.

Yangınla mücadelede 28 uçak, 119 helikopter ve 14 İHA’nın görev yaptığını, envantere 15 yeni hava aracı eklendiğini söyledi.

ATA TOHUMU AÇIKLAMASI

“Ata tohumlarının satışının yasaklandığı” iddialarını reddeden Yumaklı, “Geçtiğimiz yıl 500 bin ata tohumu sattık. Bu yıl 1 milyon, gelecek yıl 1,5 milyon hedefimiz var” dedi.

Ata tohumlarının Tarım Kredi Marketleri ve il/ilçe müdürlüklerinde bulunduğunu belirten Yumaklı, Türkiye’nin 117 ülkeye tohum ihraç ettiğini ve bunun 65 bin tır dolusu olduğunu söyledi.

GIDA GÜVENLİĞİ VE DENETİMLER

Yılda 1 milyon 300 bin gıda denetimi yapıldığını belirten Yumaklı, vatandaşların “Güvenilir Gıda” uygulamasıyla denetim sürecine katkı sunabileceğini ifade etti.

“AMBARIN ANAHTARI GÜÇTÜR”

Gıda güvenliğinin stratejik önemine vurgu yapan Yumaklı, “Ambarın anahtarı kimdeyse güç ondadır” dedi. Gıdanın olmadığı bir ülkede savunma, sağlık ve eğitimin tek başına yeterli olmayacağını ifade ederek üreticilere teşekkür etti.

PROGRAM DETAYLARI

Programa Adana Valisi Mustafa Yavuz, Çukurova Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hamit Emrah Beriş, TÜGVA Adana İl Temsilcisi Cihat Ünsal, AK Parti Adana Milletvekili Abdullah Doğru, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Adnan Sözen, kamu kurumlarının müdürleri, sivil toplum kuruluşları, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.