Buna göre 2024 yılında 2 milyon 105 bin 895 ton olan toplam kırmızı et üretimi, 2025 yılında yüzde 10,5 azalarak 1 milyon 885 bin 130 ton olarak tahmin edildi. Üretimdeki düşüş tüm hayvansal kategorilere yansıdı. Sığır eti üretimi yüzde 11,5 azalarak 1 milyon 313 bin 7 ton olurken, koyun eti üretimi yüzde 8,1 düşüşle 468 bin 470 tona geriledi. Keçi eti üretimi yüzde 8,8 azalarak 90 bin 744 ton, manda eti üretimi ise yüzde 6,3 düşüşle 12 bin 909 ton olarak gerçekleşti.

Sektördeki gerilemenin nedenlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Balıkesir İli Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Başkanı Hasan Çetin, üretimin düşmesinde yapısal sorunların etkili olduğuna dikkat çekti.

Başkan Çetin sözlerini şu şekilde sürdürdü;

“Üreticimiz süt fiyatlarının istikrarsızlığından şikayetçi ve bunda da son derece haklılar. Bunun yanında ülkemizde buzağı ölümleri yüzde 25 seviyelerinde. Anaç sayımız düşük. Hem doğum gerçekleşmiyor hem de doğanı yaşatmayı başaramıyoruz. Tüm bunların yanında yurt dışından çok fazla hazır et geliyor buda iç piyasadaki üretimi düşürüyor. Ayrıca girdi maliyetleri çok yüksek, sektörden çıkan üreticisi sayısı her geçen gün artıyor. Yapılması gereken ise iç piyasa için, üretici için önlemler alınmalı. Modernleşme, eğitim gibi konularda üretici desteklenmeli. Örneğin girdi maliyetleri sabitlemek bu işin en önemli tarafı. Gerekli önlemler alınmazsa üretim her yıl düşmeye devam edecektir.”

Açıklanan verilerin bir başarı değil, bir felaket senaryosu olduğunu belirten Ediz Ün, şunları söyledi:

Üretim Kaybı Hızlanıyor: "2025 yılı verilerine göre kırmızı et üretimi yaklaşık 1,9 milyon ton seviyesinde kaldı. Bu rakam, son 5 yılın en düşük seviyesidir. Geçen yıla oranla %10, iki yıl öncesine göre ise %21’lik bir üretim kaybı yaşıyoruz. Son iki yıldır üst üste yaşanan bu düşüş, sektörün yapısal bir krize girdiğinin kanıtıdır."

İthalat Çare Olmadı: "Milyonlarca canlı hayvan ithal edilmesine rağmen hayvan sayımızı artıramıyoruz. Sığır, manda, koyun ve keçi varlığımız hem bir önceki yıla hem de iki yıl öncesine göre gerilemiş durumda. Kesilen hayvan sayısı azaldıkça et üretimi de doğal olarak dibe vuruyor."

"14,3 Milyar Doları Elin Çiftçisine Verdik"

Türkiye’nin kaynaklarının ithalata kurban edildiğini vurgulayan Ün, yerli ve milli söylemlerinin gerçeği yansıtmadığını dile getirdi:

"Türkiye, 2010 yılından bugüne kadar 8 milyon büyükbaş, 3,2 milyon küçükbaş ve 500 bin ton et ithalatı için toplam 14,3 milyar dolar ödedi. Bugün mevcut 17 milyon büyükbaş hayvanımızın yarısından fazlası ithal kökenli. Yem dışarıdan, ilaç dışarıdan, çoban dışarıdan; hayvancılığa dair ne varsa ithal! Hal böyleyken bize 'yerli ve milli' edebiyatı yapanların samimiyeti, ancak timsah gözyaşlarından ibarettir."

Süt Üretimi de Alarm Veriyor

Krizin sadece etle sınırlı kalmadığını, süt üretiminde de tarihi bir gerileme yaşandığını belirten Ün, şöyle devam etti:

"Etteki başarısızlık sütte de aynı şiddette hissediliyor. Çiğ süt üretimi bir önceki yıla göre %5 azalarak 21,4 milyon tona geriledi. 2020 yılında 23,5 milyon ton olan üretim, son 5 yılda %9 eridi. Daha vahimi, son sekiz yılın en düşük çiğ süt üretimini yaşıyoruz. Çiğ süt tavsiye fiyatları maliyetleri karşılamadığı sürece kimse üretim yapmaz. Makyajlanmış veriler bile artık bu acı gerçeği gizleyemiyor."

"Gıda Egemenliğimiz Tehlikede"

AKP’nin tarım politikalarının bir "milli güvenlik sorunu" haline geldiğini belirten Ediz Ün, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"Üzülerek ifade ediyorum ki; bu ülkenin tarım politikası iflas etmiştir. AKP iktidarda kaldığı her gün, ülkemizin gıda egemenliğinin yabancı devletlere ve küresel şirketlere devredilmesi anlamına gelmektedir. Bu toprakların varoluş nedeninin tarım olduğunu öğrenemediler, bilseler de gereğini yapmadılar. Ancak üreticimizle el ele vererek, tarımı ve hayvancılığı bu karanlıktan çıkaracak ve ülkemizi yeniden ayağa kaldıracağız."

CHP Çorum Milletvekili Tahtasız, Mücahid Taylan’ın Et ve Süt Kurumu’na Genel Müdür olarak atanmasından sonra önceki yıllarda Polonya’dan et ithalatı yapılan büyük firmaların devre dışı bırakıldığını vurgulayarak, şunları söyledi:

“ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİSİNİN ORTAK OLDUĞU FİRMA ESK’YA ET SATIYOR”

“Tarafımıza yansıyan iddialara göre; Et ve Süt Kurumu’nun Polonya’nın en büyük kesimhaneleri Kabanos, Biernacki, Mokobody, Jacksewski, Beef Marek isimli firmalarla uzun yıllardır yapılan ticaret Mücahid Taylan’ın yönetimde göreve gelmesiyle birlikte sonlandırılmış. Bu firmalar devre dışı kaldıktan sonra ise Polonya’dan Polonia Beef (Konskowola Meat Sp.z.o.o. mezbahası), Focus Mercator ve hem faal olmayan hem de Tarım Bakanlığından onaylı olmayan bir başka firmadan daha teklif alınmış. Polonya Beef Farm firması ile anlaşma sağlanmış. Polonia Beef isimli firmanın ortaklarından birisinin Polonya’da üniversite öğrenimi gören bir Türk olduğu, bu üniversite öğrencisinin ise ESK Genel Müdürü Mücahid Taylan ile iş ilişkisi olduğu bize gelen bilgiler arasında. Soru şu; Polonya’daki üniversite öğrencisi nasıl oluyor da Et ve Süt Kurumu’na yüklü miktarda et satan firmanın ortaklarından oluyor?”

“ADRESİ BELLİ İHALELERE YAN TEKLİFLER ALINIYOR”

Et ve Süt Kurumu’nun Polonya’dan yaptığı et alımlarında ihaleyi alacak firmanın önceden belli olduğu buna karşın içlerinde Türk ortakların da bulunduğu Polonya ve Macaristan’daki firmalardan yan teklif alındığını ifade eden Mehmet Tahtasız, süreci şöyle özetledi:

“Et ve Süt Kurumu’nda yönetim değişikliğinin ardından yeni sistemin şöyle işlediği iddia ediliyor. ESK kesim ihalesi için önceden anlaşılan Polonia Beef şirketi, Focus Mercator ve göstermelik bir diğer şirket arasında teklifler toplanıyor. İhale önceden belli olduğu şekilde Polonia Beef şirketine veriliyor. Kesimler bu şirketin Koskowola Meat Sp.z.o.o. isimli mezbahasında yapılıyor. ESK’ya gönderilecek karkasların elde edileceği kesimlik hayvanlar Polonia Beef Farm tarafından toplanıyor ve Koskowola Meat Sp.z.o.o. isimli mezbahaya satılıyor. Mezbaha hayvanları aldıktan sonra bu firmaya ödemesini yapıyor. Firma hayvanları kesiyor. Elde edilen karkası anlaşılan fiyattan Et ve Süt Kurumu’na satıyor. Karkas teslim ederken karkasların arasına inek karkasının da ilave edildiği ve hepsinin dana karkas olarak satıldığı da iddialar arasında.”

YABANCI FİRMALARDA TÜRK ORTAKLAR

Et ve Süt Kurumu’na yan teklif veren Focus Mercator isimli firmanın ortaklarından ikisinin Türkiye et sektöründe önde gelen iki isim olduğunun altını çizen Mehmet Tahtasız, Macaristan’da kayıtlı olan Focus Mercator firmasının Polonya’daki et ihalesine nasıl teklif verebildiğinin de ayrıca sorgulanması gerektiğini söyledi.

CHP Çorum Milletvekili ve KİT Komisyonu üyesi Mehmet Tahtasız, Polonya’daki ihaleyi kazanan firmanın ortaklarından birisinin de kırmızı et sektöründe faaliyet gösteren üst düzey bir ismin oğlu olduğunu da dile getirdi.

SAYIŞTAY VE SAVCILIĞA ÇAĞRI

Tüm bu iddiaları Et ve Süt Kurumu Genel Müdürü Mücahid Taylan, ESK Genel Müdür Yardımcıları ve yöneticilerinin katıldığı KİT Alt Komisyonu Toplantısı’nda gündeme getirdiğini belirten Mehmet Tahtasız, iddialarla ilgili Et ve Süt Kurumu’ndan gelecek yanıtları da kamuoyuyla paylaşacağını aynı zamanda konuyla ilgili soru önergesi vereceğini de sözlerine ekledi.

Tahtasız, “Biz bu çok önemli iddiaların Sayıştay denetçileri tarafından araştırılmasını, bahse konu iddialar doğru ise savcılığın harekete geçmesini istiyoruz. Bu nedenle KİT Komisyonu üyesi olarak hem Sayıştay’a yazı yazacağım hem de savcılığa suç duyurusunda bulunacağım. Vatandaşımız ucuz ete hasretken Türkiye et ve süt piyasasını regüle etmekle görevli olan Et ve Süt Kurumu’nun birilerini zengin etmek için bu işlere girmesini kesinlikle doğru bulmuyoruz” dedi.

Ulusal Süt Konseyi’nin gerçekleştirdiği toplantının ardından çiğ süt tavsiye satış fiyatı açıklandı. Buna göre çiğ inek sütü tavsiye satış fiyatı, 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere litre başına 24,30 TL olarak belirlendi.

Ancak açıklanan fiyat, sahadaki üreticiler tarafından yetersiz bulundu. Sektör temsilcileri ve üreticiler, artan yem, enerji ve işçilik maliyetleri nedeniyle çiğ süt fiyatının en az 25,5 ila 26 TL seviyelerinde olması gerektiğini ifade ediyordu.

Son dönemde özellikle yem fiyatlarındaki artış üreticinin en büyük gider kalemi olurken; elektrik, mazot ve diğer girdi maliyetlerindeki yükseliş de üretim maliyetlerini önemli ölçüde artırmış durumda.

‘’Üretenin Sahibi yok’’

“Bence bu fiyata üretim çok zor olur. Ancak bu fiyatın üzerindeki sütü kim alacak, kim ödeyecek? Piyasada nakit akışı durmuş. Bizim bölgede durum hiç iyi değil. Çok yazık oldu. Maliyetin altında bu fiyat. İşçilik, yem, elektrik, mazot hepsi yüzde 40 artmış. Üretici olarak sahibimiz yok! Bizi temsil edenler ise bir haberler”

‘’Hayvancılığın Zararı Diğer Zararlara Benzemez’’

Aynı üretici açıklamasının devamında hayvancılıktaki maliyet baskısına dikkat çekerek, “Vallahi maliyetlere baktığımızda kurtarır bir yanı yok, kurtarsa bile para kazandırmıyor. Kazanamıyor millet, hayvancılığın zararı diğer zararlara benzemez” dedi.

‘’Toplantı Yem Sektörü ile Bakanlıktan Üst Düzey Yöneticiler Arasında Yapılmalıydı’’

Üretici ayrıca artan girdi maliyetlerine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

“ Parite kurtarıyor ama o bir maliyeti karşılıyor fakat başka maliyetler de yükseldi. Mazot, elektrik, işçilik, yedek parça, veterinerlik giderleri… Yani 1 kg süt satıp 1,5 kg yem almak artık kurtarmıyor. Bu toplantı yem sektörü ile bakanlıktan üst düzey yöneticiler arasında yapılmalıydı. Yem sektörü karlarını biraz azaltmalı ki sistem çalışsın.”

‘Sanayici de Memnun Değil’

Öte yandan yalnızca üreticiler değil, üç harfli marketlere fason üretim yapan sanayicilerin de açıklanan fiyata tepki gösterdiği öğrenildi. Edinilen bilgilere göre, Ulusal Süt Konseyi’nin belirlediği 24,30 TL’lik çiğ süt tavsiye fiyatından sektörün hiçbir paydaşının memnun olmadığı ifade ediliyor.

Açıklanan fiyatın ardından yem sanayicisinin önümüzdeki günlerde nasıl bir fiyat politikası izleyeceği ve olası zamların ne yönde şekilleneceği ise sektörde merak konusu olmaya devam ediyor.

Açıklanan fiyatın yanı sıra üreticiye litre başına 1,80 TL soğutma bedeli ödeneceği belirtilirken, fiyatın yüzde 3,6 yağ ve yüzde 3,2 protein oranına sahip süt için geçerli olacağı ifade edildi.

Ancak alınan bu karar, sahadaki üreticinin beklentilerini karşılamaktan uzak kaldı. Sektör temsilcileri ve üreticiler, artan yem, enerji ve işçilik maliyetleri nedeniyle çiğ süt fiyatının en az 25,5 ila 26 TL seviyelerinde olması gerektiğini dile getiriyordu. Açıklanan 24,30 TL’lik fiyatın, mevcut maliyetler karşısında yetersiz kaldığı ve üreticinin sürdürülebilirliğini zorlayacağı ifade ediliyor.

Son dönemde özellikle yem fiyatlarındaki ciddi artış, süt üreticisinin en büyük gider kalemini oluştururken; elektrik, mazot ve diğer girdi maliyetlerindeki yükseliş de üretim maliyetlerini katlamış durumda. Bu tablo karşısında belirlenen yeni fiyatın, birçok üretici için zararına üretim anlamına geldiği vurgulanıyor.

Balıkesir Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği tarafından düzenlenen “Yetiştiricilerin Buluşması” programının üçüncüsü, Balıkesir’in Susurluk ilçesinde yoğun katılımla gerçekleştirildi. Programa Susurluk Kaymakamı Turgut Gülen, Balıkesir Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ziya İlhan, Balıkesir DSYB Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Çetin ve çok sayıda yetiştirici katıldı.

Programın açış konuşmasını yapan Balıkesir DSYB Başkanı Hasan Çetin, yetiştirici buluşmalarının önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Bugün Yetiştirici buluşmalarının 3.’sünü Susurluk ilçemizde gerçekleştiriyoruz. Balıkesir Üniversitesi ile yapmış olduğumuz protokol kapsamında, üyelerimiz ile ilçelerimiz ile bu şekilde buluşarak, onların üretimlerine bir nebze olsun katkı sağlamak istiyoruz. Biliyoruz 2025 yılı biz üreticiler açısında çok sıkıntılı geçti. Özellikle süt fiyatlarında ki istikrarsızlıklar ve süt krizi birde bunun üstüne çok ciddi bir şap hastalığı geçirdik. O nedenle ciddi kayıplarımız oldu. İnşallah 2026 yılı daha umutla baktığımız daha bizlerin yüzünü güldüren bir yıl olur diye umut ediyorum.”

Çetin’in ardından kürsüye gelen Balıkesir Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ziya İlhan ise üniversitelerin değişen rolüne vurgu yaparak şunları söyledi:

“Türkiye’de 29 adet veteriner fakültesi var. Bu fakülteler ülkemizde belirli illerde lokalize olmuş halde. Balıkesir Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi 2011-2012 eğitim-öğretim yıllarından itibaren bölgede eğitim faaliyetlerine devam ediyor. Balıkesir için veteriner fakültesinin öneminin ne olduğunu hepimiz biliyoruz. Bizler öncelikli olarak öğrencileri eğitmek arkasından da vatandaşlarımızın sorunlarına çözüm üretmek, onlara yardımcı olmak ve katkı sağlamak amacındayız. Zaten çok hızlı değişen dünyada fakültelerin, üniversitelerin misyonları da değişiyor değişmek zorunda. Halkın derdi ile dertlenmeyen üniversiteler, akademisyenler sistem dışına bir şekilde itilecek. Biz sizlere her anlamda katkı sağlamayı vadediyoruz. Bu vesile ile ilk kez buraya geldik. Sizleri fakültemize davet ediyoruz.”

Programda söz alan Susurluk Kaymakamı Turgut Gülen de organizasyondan duyduğu memnuniyeti dile getirerek şunları kaydetti:

“Susurluk’ta böyle bir toplantının bu anlamda gerçekleşmiş olması beni son derece memnun etti. Umuyorum ki sonuçları itibariyle de hem üreticilerimiz için hem bölgenin üretimi için çok değerli ve kıymetli olur. Bu programın hazırlanmasında başta Damızlık Birliği’ne, Balıkesir Üniversitemizin çok değerli Veterinerlik Fakültesine hepsine ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Şimdiden hayırlı olsun diyorum.”

Açış konuşmalarının ardından “Yetiştirici Buluşmaları” kapsamında panele geçildi. Eğitim amaçlı düzenlenen panel üç ana başlık altında gerçekleştirildi: hayvan besleme, buzağı besleme ve hayvan hastalıkları.

Panelde Balıkesir Üniversitesi Veteriner Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Ergün Demir, Prof. Dr. Baydar ve Doç. Dr. Muharrem Erol sunumlarını gerçekleştirdi. Program, katılımcılarla birlikte çekilen hatıra fotoğrafı ile sona erdi.

Gerçekleştirilen seçimde Taşkın Hamzaoğlu 371 oy alarak başkanlığa seçilirken, diğer aday Arslan Çalık ise 311 oyda kaldı. Bu sonuçla birlikte birlik üyelerinin çoğunluğunun desteğini alan Hamzaoğlu, Trabzon’daki yetiştiricilerin yeni temsilcisi oldu.

Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından konuşan yeni başkan Taşkın Hamzaoğlu, birlik üyelerine teşekkür ederek görev süresince üreticilerin haklarını gözeten, daha adil ve güçlü bir yapı oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti. Hamzaoğlu, birlik ve dayanışma vurgusu yaparak tüm üyelerle birlikte hareket edeceklerinin altını çizdi.

Genel kurulda yalnızca başkanlık seçimi değil, aynı zamanda yönetim ve denetim organları da yeniden şekillendirildi. Buna göre yönetim kurulu asil üyeliklerine Taşkın Hamzaoğlu, Fethi Kahriman, Ergün Kibar, Cengiz Gelgül, Erkan Tağrıkulu, Haluk Taşdelen ve Halit Güven seçildi. Yönetim kurulu yedek üyeleri ise Faik Hancı, Yusuf Aygün, Ertan Reis, Ahmet Hamdi Yıldızlı, Ömer Özbay, Abdurrahman Arslan ve Hasan Birinci’den oluştu.

Denetleme kurulunda asil üyeliklere Şükür Saraç, Haydar Akyasan ve Aslan Akın getirilirken; yedek üyeliklere Embiya Hancı, Erdal Balcı ve Ali Fuat Aygün seçildi.

Öte yandan Merkez Birliği asil delegeleri Menderes Akgün, Semih Hancı, İsmet Ak, Taşkın Hamzaoğlu, Hüseyin Koç, Emre Kurt ve Tahsin Demirel oldu. Yedek delegelik görevlerine ise Halit Güven, Yüksel Cevahir, Ali Akgün, Adil Özkul, Adem Aktaş, Lokman Uzun ve Murat Köse getirildi.

Trabzon’daki küçükbaş hayvancılık faaliyetlerinin gelişimi açısından kritik öneme sahip olan birlikte yeni yönetimin önümüzdeki süreçte atacağı adımlar, sektör temsilcileri tarafından yakından takip edilecek.

Toplam 1910 üyenin bulunduğu birlikte yapılan seçimde, kesin olmayan sonuçlara göre oy dağılımı şu şekilde gerçekleşti: Emrah Duran (Mavi Liste) 910 oy alırken, Yaşar Faruk Günay (Kırmızı Liste) 450 oyda kaldı. Canan Özcan (Beyaz Liste) ise 310 oy aldı. Seçimde 7 oy ise geçersiz sayıldı.

Sonuçların açıklanmasının ardından kürsüye çıkan yeni başkan Emrah Duran, yaptığı konuşmada birlik ve beraberlik vurgusu yaptı. Duran, üreticinin gücüne dikkat çekerek, “Bugün burada sadece bir seçim için değil; alın terimizin değer bulduğu, birlik ve beraberliğimizin güçleneceği yarınlar için bir araya geldik. Biz biliyoruz ki üretici güçlü olursa birlik güçlü olur. Artık söz de karar da sizindir. Ayrım yapmadan herkesi kucaklayan, üreticinin derdiyle dertlenen bir anlayışla yola çıktık. Bu yol ‘ben’ değil, ‘biz’ olma yoludur.” ifadelerini kullandı.

Seçim sonucunda Emrah Duran başkanlığındaki Mavi Liste’nin yönetim kurulu da şekillendi. Yönetim kurulunda Mesut Özdemir, Hasan Akdağ, Abdulkadir Karahan, Aliekber Büyükbaş, Doğan Toklu ve Hıdır Asan yer aldı. Denetim Kurulu ise Fatih Can, Yavuz Bebek ve Çetin Yakut’tan oluştu.

Söz konusu satış, açık artırma yöntemiyle ve partiler halinde gerçekleştirilecek.

İhalenin toplam muhammen bedeli 7 milyon 221 bin 250 lira olarak belirlenirken, geçici teminat tutarı 361 bin 62 lira 50 kuruş olarak açıklandı.

İhale, 29 Nisan Çarşamba günü Gökhöyük Tarım İşletmesi’nde yapılacak.

İhale şartnamesinin Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nde, işletme müdürlüğünde ve kurumun resmi internet sitesi üzerinden incelenebileceği bildirildi

1 Eylül 2025’te başlayan balıkçılık sezonunun 15 Nisan 2026 itibarıyla kapandığını ifade eden Bayraktar, bu tarihten itibaren trol ve gırgır ağlarıyla avcılık yapan balıkçıların yaklaşık 4,5 ay sürecek av yasağı dönemine gireceğini söyledi.

Türkiye’nin farklı özelliklere sahip denizleriyle su ürünleri üretiminde önemli bir potansiyele sahip olduğuna dikkat çeken Bayraktar, son yıllarda üretimde dikkat çekici bir artış yaşandığını vurguladı. 2014 yılında 537 bin 345 ton olan toplam su ürünleri üretiminin, 2024 yılında yüzde 73,67 artarak 933 bin 194 tona yükseldiğini belirtti.

Üretimdeki artışın büyük ölçüde yetiştiricilik faaliyetlerinden kaynaklandığını ifade eden Bayraktar, 2014 yılında toplam üretimin yüzde 56,3’ünün avcılıkla sağlandığını, bu oranın 2024 yılında yüzde 38,2’ye gerilediğini kaydetti. Aynı dönemde yetiştiricilik üretiminin yüzde 145,4 oranında arttığını belirten Bayraktar, deniz balıkları avcılığında ise yüzde 25,5’lik artış yaşandığını aktardı.

2024 yılı verilerine göre avlanan deniz balıkları miktarının 290 bin 68 ton olduğunu açıklayan Bayraktar, en çok avlanan türün 153 bin 175 ton ile hamsi olduğunu, bunu 49 bin 278 ton ile palamut ve 17 bin 818 ton ile sardalyanın takip ettiğini söyledi.

Kıyı balıkçılığına dayalı üretim yapısının ve balıkçı teknesi sayısının fazlalığının kıyı sularında av baskısını artırdığına dikkat çeken Bayraktar, açık deniz balıkçılığına yönelik altyapının yetersizliğinin de önemli bir sorun olduğunun altını çizdi.

Sürdürülebilir avcılığın sektörün geleceği açısından hayati önem taşıdığını vurgulayan Bayraktar, balık stoklarının korunması ve geliştirilmesi için bilimsel çalışmaların artırılması, koruma ve denetim faaliyetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Öte yandan su ürünlerinin önemli bir hayvansal protein kaynağı olduğuna dikkat çeken Bayraktar, Türkiye’de kişi başı balık tüketiminin dünya ortalamasının oldukça altında kaldığını belirtti. Dünya genelinde kişi başı su ürünleri tüketiminin yaklaşık 20,7 kilogram olduğunu hatırlatan Bayraktar, Türkiye’de bu miktarın 7,7 kilogram seviyesinde kaldığını kaydetti.

Av yasağı süresince kurallara uyulmasının büyük önem taşıdığını belirten Bayraktar, boy yasağına aykırı küçük balıkların satışı, yasaklı türlerin avlanması ve hijyen kurallarına uyulmaması gibi konularda denetimlerin artırılması gerektiğini söyledi. Yasak avcılık faaliyetlerinin ise Tarım ve Orman İl/İlçe Müdürlüklerine ya da jandarmaya bildirilmesi çağrısında bulundu.

Yasak süresince balık tezgâhlarında ağırlıklı olarak yetiştiricilik yoluyla elde edilen çipura, levrek ve alabalık gibi türlerin yer alacağını ifade eden Bayraktar, ithal ürünler ile av sezonunda yakalanarak uygun koşullarda muhafaza edilen balıkların da satışta olacağını belirtti.

Bayraktar ayrıca, balıkçıların bu dönemde uluslararası sularda ve mevzuata uygun şekilde uzatma ağlarıyla avcılık yapabileceğini hatırlattı.

Av yasaklarının denizlerdeki balık popülasyonunun korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Bayraktar, hem balıkçıların hem de vatandaşların bu süreçte gerekli hassasiyeti göstermesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı tarafından yapılan açıklamaya göre, projenin altyapı inşaatında önemli bir aşama geride bırakıldı ve fiziki gerçekleşme oranı %92 seviyesine ulaştı.

Kısa süre içinde yatırımcıların kullanımına sunulması planlanan Organize Tarım Bölgesi, tam kapasiteyle faaliyete geçtiğinde bölge ekonomisine güçlü bir katkı sağlayacak.

Proje kapsamında tesisin;

• 19.100 baş hayvan kapasitesine ulaşacağı,

• Yıllık 8.500 ton et üretimi gerçekleştireceği,

• 1.500 kişiye doğrudan istihdam sağlayacağı bildirildi.

Bakan, söz konusu yatırımın yalnızca üretim kapasitesini artırmakla kalmayacağını, aynı zamanda Türkiye’nin gıda arz güvenliğini modern altyapı ve teknolojiyle güçlendireceğini vurguladı.

Polatlı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nü (TİGEM) ziyaret eden Bakan Yumaklı, işletmede incelemelerde bulunarak kuzuların anneleriyle buluşma anına tanıklık etti. Hayvancılığın stratejik bir sektör olduğuna dikkat çeken Yumaklı, Türkiye’nin bu alandaki potansiyelini daha ileriye taşımak için planlı üretim modelinin devreye alındığını ifade etti.

2024 yılı itibarıyla tarımsal üretimde planlı döneme geçildiğini hatırlatan Yumaklı, küçükbaş hayvan varlığında önemli bir artış yaşandığını belirterek, “Küçükbaş sürülerimiz yüzde 11 artışla 58 milyon başa ulaştı. Anadolu’nun coğrafi yapısı ve hayvancılık tecrübesi bu alanda çok daha büyük hedeflere ulaşabileceğimizi gösteriyor. Anadolu’yu küçükbaş hayvancılığın merkezi haline getirmeye devam edeceğiz” dedi.

Destek projesinin detaylarına da değinen Yumaklı, başvuruların 1 Nisan itibarıyla başladığını ve 30 Nisan’a kadar devam edeceğini açıkladı. Proje kapsamında üreticilere 95 dişi ve 5 erkek olmak üzere toplam 100 küçükbaş hayvan verileceğini belirten Yumaklı, ayrıca üreticilere bakım ve giderler için aylık 15 bin lira, yıllık ise 180 bin lira destek sağlanacağını kaydetti. Projeye dahil edilecek hayvanların tamamının TİGEM bünyesinde en iyi ırkın oluşturulması amacıyla yetiştirilen sürülerden seçileceğini vurguladı.

Finansman desteğine de değinen Yumaklı, Ziraat Bankası aracılığıyla yüzde 100’e varan faiz indirimiyle 2 ila 7 yıl vadeli kredi imkânı sunulacağını ifade etti. Projenin 3 yıl boyunca devam edeceğini belirten Yumaklı, ilk etapta 150 bin küçükbaş hayvan dağıtımının öngörüldüğünü söyledi.

Projede gençler, kadınlar, şehit yakınları ile tarım ve hayvancılık alanında eğitim almış meslek gruplarına pozitif ayrımcılık uygulanacağını dile getiren Yumaklı, aile işletmeleri ve tarımsal sivil toplum kuruluşlarına üye olanların da ilave puan alacağını ifade etti.

Üretimin bir ülkenin en temel gücü olduğunu vurgulayan Bakan Yumaklı, Türkiye’nin yalnızca kendi ihtiyacını karşılamakla kalmayıp çevre ülkelerin taleplerine de cevap verebilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti. Yumaklı, bakanlık olarak üreticilerle birlikte güçlü bir iş birliği içinde çalışmaya devam edeceklerini sözlerine ekledi.

Ziyaret sırasında konuşan üretici Arif Arıgümüş, yaşanan ekonomik baskının sürdürülemez hale geldiğini belirterek, “Bir bankadan çekip öbür bankaya ödüyoruz. Bu iş sürdürülebilir değil” dedi.

“KÜÇÜK AİLE İŞLETMELERİ HAYVANCILIĞI BIRAKIYOR”

Bölgede hayvancılığın giderek gerilediğine dikkat çeken Ömer Fethi Gürer, küçük ölçekli işletmelerin birer birer üretimden çekildiğini ifade etti. Gürer, özellikle süt inekçiliği yapan aile işletmelerinde ciddi sorunlar yaşandığını vurgulayarak şunları söyledi:

“Bölgemizde sık sık aile işletmelerini ziyaret ediyoruz. Hayvancılığın durumunu yerinde saptamaya çalışıyoruz. Özellikle süt inekçiliği yapan küçük aile işletmelerinde ciddi sorunlar yaşanıyor. Bölgemizde 10 hayvanı olan birçok üretici ahırlarını kapattı. Çünkü küçük aile tipi işletmeler, eğer yemi kendi üretmiyorsa artık hayvancılık yapması zorlaştı. Çünkü sürekli yem fiyatları artıyor ama yem fiyatına uygun gelir artmıyor.”

“30 SAĞMAL İNEKLE AİLECE ÜRETİM YAPIYORUZ”

Aile işletmesi olarak üretim yaptıklarını belirten Arif Arıgümüş ise tüm yükü aile bireyleriyle birlikte üstlendiklerini dile getirdi. İşletmede 30 sağmal inek bulunduğunu aktaran Arıgümüş, en büyük sorunlarının yem fiyatları olduğunu belirterek, “Şu anki sorunlar yem fiyatları. Süt fiyatları artıyor, yem fiyatları onun peşinde koşturuyor” diye konuştu.

50 KİLOLUK SÜT YEMİ 1000 LİRAYI AŞTI

Yem maliyetlerindeki artışın üretimi doğrudan etkilediğini ifade eden Arıgümüş, 50 kiloluk süt yeminin 1000–1050 lira seviyesine çıktığını belirtti. Süt üretiminin yem olmadan mümkün olmadığını vurgulayan Arıgümüş, “O yemi kesinlikle bu hayvanın yemesi lazım” dedi.

“MERA YOK, 12 AY KAPALI BAKIYORUZ”

Bölgede mera imkânının bulunmadığını söyleyen Arıgümüş, bu durumun maliyetleri daha da artırdığını belirtti. Üretici, “Mera yok. 12 ay hayvana kapalı bakıyoruz. Yonca ve sap kısmının yarısını kendimiz yetiştirmeye çalışıyoruz. Kalanını satın alıyoruz. Yemin yarısını kendimiz yetiştiriyoruz” ifadelerini kullandı.

Bir hayvanın günlük maliyetinin yaklaşık 300 lirayı bulduğunu aktaran Arıgümüş, çiğ süt fiyatlarının bu yükü karşılamadığını belirterek, “Bugün toplanan çiğ süt fiyatı kesinlikle kurtarmıyor. Sütün 30 lira olması lazım” dedi.

YEM ARTIYOR, SÜT DEĞERİNİ KAYBEDİYOR

Yem ve süt fiyatları arasındaki dengesizliğe dikkat çeken Arıgümüş, “Bugün arpa 10.500 lira. Yemin içine girdiği zaman maliyet artıyor. Süt 30 lira olsa yem onun peşine yetişiyor. Yem yerinde saysın, süt de yerinde saysın. Ama yemle süt arasında mesafe olsun. Bugün süt 30 lira oluyorsa yem de hemen onun peşine geliyor” diye konuştu.

“YEM SÜBVANSİYONU OLURSA RAHATLARIZ”

Çözüm olarak yem desteği talep eden Arıgümüş, “Yemde sübvansiyon desteği sağlansa, yüzde 50’sini kamu karşılasa ciddi anlamda olur” dedi.

Üretimde kullanılan bazı girdilerin fiyatlarını da paylaşan Arıgümüş şu bilgileri verdi:

• Pancar küspesi kilosu 7 lira, tonu 7 bin lira

• Yonca tonu 11–14 bin lira

• Arpa 10.500 lira

Arıgümüş, “Bu yıl maliyetler daha da yükseldi. Toprak Mahsulleri Ofisi 10.500 liraya arpa satıyor” ifadelerini kullandı.

“BİR İKİ YIL DAHA DAYANABİLİRİZ”

Artan maliyetler ve yüksek faizler nedeniyle üretimin sürdürülemez hale geldiğini belirten Arıgümüş, “Kesinlikle sürdürülemez. Bizim bile bir iki yıl ayakta kalabileceğimiz şüpheli. Kredi kullandım. Krediyle döndürüyoruz. Bir bankadan çekiyoruz, öbür bankaya ödüyoruz. Faizler çok arttı. Yüzde 47, yüzde 50. Özel bankalar yüzde 57’ye kadar çıkıyor” dedi.

300 BİN DOLARLIK İŞLETME KAPANDI

Bölgede büyük yatırımların dahi kapanmak zorunda kaldığını aktaran Arıgümüş, “Yakınımızda bir işletme vardı, kapattı gitti. 300 bin dolar yatırım yapmıştı. Zarar etti, kapattı. Her işi kendimiz yapıyoruz. Hanım, çocuk, ben. 24 saat hayvanlarla ilgileniyoruz. O halde zar zor geçiniyoruz” diye konuştu.

ŞAP HASTALIĞI VE ARTAN VETERİNER GİDERLERİ

Şap hastalığının da üretimi olumsuz etkilediğini belirten Arıgümüş, artan veteriner maliyetlerine dikkat çekti. Üretici, “Devlet aşı yaptı ama biz özel aşı da aldık. Veteriner maliyetleri arttı. Veterinerin gelmesi bile 2.500 lira. Bir hayvana yedi defa aşı yaptırdık. Her aşı yaklaşık 1000 lira” dedi.

Şap hastalığının döl verimini de etkilediğini belirten Arıgümüş, “Hayvan kaybımız olmadı ama döllemede sıkıntı oldu” ifadelerini kullandı.

“BÖYLE BİR DÖNEM HİÇ YAŞAMADIK”

Son iki yılda hayvancılığın ciddi şekilde zorlaştığını belirten Arıgümüş, “Böyle bir dönem kesinlikle yaşamadık. İki yıldır bu iş zorlaştı. Severek yapıyoruz ama artık geri itiyor. Hayvancılık için şehirden buraya geldim. Ailemi bıraktım, yerleştim. Ama maliyetler arttı” dedi.

“SÜT İNEKLERİ KESİME GİDİYOR”

Sorunun temelinde yem maliyetlerinin yattığını belirten Ömer Fethi Gürer ise üreticinin kazanamadığını vurguladı. Gürer, “Yem fiyatları düşmeli. Besicilikte en büyük girdi yem. Süt fiyatı artınca yem de artıyor. Üretici kazanamıyor. Bu yüzden süt ineğini kesime gönderenler oluyor. Bir inek kesimi 5 yavrunun da doğmasının önünü keser. Hayvancılığın sorunları da artar” dedi.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, 4342 sayılı Mera Kanunu gereğince Türkiye genelinde olduğu gibi Kars’ta da meraların belirli bir takvim doğrultusunda kullanıma açıldığı ifade edildi. Bu kapsamda, Kars’ta 2026 yılı otlatma sezonunun 10 Nisan 2026 tarihinde başlayacağı bildirildi.

Açıklamada, bu tarihten önce meraya çıkılmamasının temel nedeninin meraların korunması ve ot veriminin sürdürülebilirliği olduğu belirtildi. Erken otlatmanın bitki örtüsüne zarar verdiği, meraların vejetasyon yapısını bozduğu ve uzun vadede hayvancılığı olumsuz etkilediği kaydedildi.

Öte yandan, yetiştiricilerin mağduriyet yaşamaması amacıyla Ani köyü sınırları içerisinde yer alan bir alanın 1 Kasım 2025 ile 10 Nisan 2026 tarihleri arasında kışlak olarak kullanıma açıldığı bilgisi paylaşıldı.

Bakanlık ayrıca, Ani köyüne ait meralarda geçmiş yıllarda aşırı otlatma nedeniyle tahribat oluştuğunu ve bu nedenle bölgede mera ıslah çalışmalarının yürütüldüğünü açıkladı. Yapılan çalışmaların, meraların verimliliğini artırmayı ve üreticilerin uzun vadede daha güçlü bir üretim yapmasını sağlamayı hedeflediği ifade edildi.

Açıklamada, il ve ilçe müdürlüklerine bağlı teknik ekiplerin sahada üreticilerle düzenli iletişim halinde olduğu, gerekli bilgilendirme ve yönlendirmelerin sürdürüldüğü de belirtildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı, üreticilerin desteklenmesi, meraların korunması ve hayvancılığın sürdürülebilir şekilde güçlendirilmesi için çalışmaların kararlılıkla devam edeceğini kamuoyuna duyurdu.

Genel kurul, divan heyetinin oluşturulmasıyla başladı. Mehmet Nuri Sarı’nın divan başkanlığını üstlendiği kongrede, Turan Yaka başkan vekili olarak görev alırken, Kerem Mengeş ve Ahmetşah Kurt ise kâtip üyelik görevini yürüttü. Kongreye Ağrı Tarım ve Orman İl Müdürü Mehmet Hüseyinoğlu, muhtarlar, bakanlık temsilcileri ve çok sayıda üretici katılım sağladı.

Seçimlere tek liste ile giren mevcut başkan Mehmet Nuri Samancı, üyelerin güvenini bir kez daha kazanarak yeniden başkan seçildi. Yoğun katılımın olduğu genel kurulda, birlik üyelerinin Samancı’ya verdiği destek dikkat çekti.

Kongrede bir konuşma yapan Başkan Mehmet Nuri Samancı, görev süresi boyunca hayvancılık sektörüne yönelik yürütülen çalışmalar hakkında değerlendirmelerde bulundu. Üreticilere sağlanan desteklerin artırılması ve sektörde sürdürülebilirliğin sağlanması adına önemli adımlar attıklarını ifade eden Samancı, yeni dönemde de aynı kararlılıkla çalışmaya devam edeceklerini vurguladı.

Özellikle küçükbaş hayvancılığın güçlendirilmesinin öncelikli hedefleri arasında yer aldığını belirten Samancı, üretim kapasitesinin artırılması ve yetiştiricilerin ekonomik olarak daha güçlü hale getirilmesi için projeler geliştirmeye devam edeceklerini dile getirdi.

Kendisine gösterilen güvene de değinen Samancı, “Üyelerimizin bu teveccühü, omuzlarımızdaki yükü artırsa da azmimizi kamçıladı. Birliğimizi daha ileriye taşımak için durmadan çalışacağız.” ifadelerini kullandı.

Gerçekleştirilen genel kurul, sektör temsilcilerinin bir araya gelerek istişarede bulunmasına da zemin hazırlarken, yeni dönemde hayvancılık alanında atılacak adımlar açısından önemli bir platform oldu.

Bakan Yumaklı, küçükbaş hayvan varlığını artırmak, kırsalda üretimi güçlendirmek ve hayvancılıkta sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla hayata geçirilen projenin; özellikle gençler ve kadınların üretime katılımını artırmayı hedeflediğini vurguladı. Projenin aynı zamanda meraya dayalı üretimi daha kârlı hale getirmeyi amaçladığı ifade edildi.

100 BAŞ HAYVAN VE NAKDİ DESTEK BİRLİKTE

Proje kapsamında, Hayvancılık Genel Müdürlüğü koordinasyonunda, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’ne ait küçükbaş hayvanların üreticilere uygun şartlarla verileceğini belirten Yumaklı, şu bilgileri paylaştı:

“Proje ile Türkiye’de küçükbaş üretimi yapan işletme sayısını ve anaç hayvan sayısını artırarak daha fazla materyalin ülkemiz kaynakları ile karşılanmasını, böylece kırmızı et arzında sürdürülebilirliği ve yeterliliği sağlamayı amaçlıyoruz. Bu amaçla proje kapsamında hak sahibi olan kişilere 95 baş dişi ve 5 baş erkek küçükbaş hayvan TİGEM tarafından uygun şartlarda temin edilecek.

Uygulamada yalnızca sayı artışını hedeflemiyoruz, aynı zamanda verim, uyum ve sürdürülebilirliği de esas alıyoruz. Bu minvalde dağıtımları, ülkemizin bölgesel yetiştiricilik gerçeklerini dikkate alarak; yöre, iklim ve mera yapısına uygun damızlık küçükbaş ırkları üzerinden planlanıyoruz.”

150 BİN KÜÇÜKBAŞ DAĞITILACAK

Projenin 2026-2028 yıllarını kapsayan üç yıllık bir program dahilinde yürütüleceğini belirten Yumaklı, toplamda 150 bin küçükbaş hayvanın üreticilere verileceğini açıkladı.

Başvurularda; gençler, kadın üreticiler, tarımsal örgüt üyeleri, engelliler, şehit yakınları ve gazilere öncelik tanınacağı belirtildi. Ayrıca veteriner hekimlik, ziraat ve gıda mühendisliği bölümlerinden yeni mezun gençlerin de projede öncelikli gruplar arasında yer alacağı ifade edildi.

Yumaklı, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Böylece gençlerimiz hem doğdukları topraklarda kendi işlerini kuracak hem de üretime ve istihdama güç katacak. İl/ilçe tarım ve orman müdürlüklerimizin denetimlerinde tespit edilen hayvanlar için oluşturulan icmal HAYGEM tarafından TİGEM’e gönderilecek. Hayvan tesliminden sonraki ayda başlamak üzere, 12 ay boyunca hayvanların bakım ve besleme gideri Bakanlığımız tarafından karşılanacak. Bu destek ödemesi 3 ayda bir yapılacak ve 100 küçükbaş hayvan için toplamda 3 aylık 45 bin TL destek ödemesi yetiştiricilerimizin hesaplarına aktarılacak.

Teslim edilen hayvanların ilk bir yıllık TARSİM sigortası da yine Bakanlığımız tarafından karşılanacak. Yetiştiricilerimiz, hayvan bedelleri için Ziraat Bankası’nın uygun faizli kredilerinden yararlanabilecek. İlgili meslek gruplarından mezun gençlerimiz ile küçükbaş hayvancılık yapmak isteyen genç ve kadın üreticilerimizi bu projeye başvurmaya davet ediyorum.”

BAŞVURULAR NİSAN SONUNA KADAR

Projeye başvurular 1-30 Nisan 2026 tarihleri arasında yapılabilecek.

Başvurular, üreticilerin işletmelerinin bulunduğu ya da kurmayı planladıkları yerdeki il ve ilçe tarım ve orman müdürlükleri üzerinden alınacak. Başvuruların ardından, TİGEM tarafından puanlama sırasına göre hak sahipleri belirlenecek ve 2026 yılının ikinci yarısından itibaren hayvan teslimleri başlayacak.

Dev Yatırım ve Hibe Desteği

Bakan Yumaklı’nın açıklamasına göre, Amasya Suluova’daki modern hayvancılık üssü için toplamda 200 milyon TL altyapı yatırımı gerçekleştirildi. Projenin hayata geçirilme sürecinde üreticilere yüzde 80 oranında hibe desteği sunularak, yerel üretimin güçlendirilmesi hedeflendi.

Projenin Teknik Detayları ve Kapasitesi

Amasya Suluova Besi Organize Tarım Bölgesi, modern tekniklerle donatılmış geniş bir alana yayılıyor:

Alan: 152,5 hektar arazi üzerine kurulu tam entegre modern üretim sistemi.
Kapasite: 15.650 büyükbaş hayvan kapasitesiyle Türkiye’nin kırmızı et ihtiyacına doğrudan destek.
İstihdam: Bölge halkından 1.500 kişiye iş imkanı sağlayarak yerel kalkınmayı tetikleme.

Gıda Arz Güvenliğinde Kritik Adım

Paylaşımında projenin stratejik önemine değinen Yumaklı, modern hayvancılık teknikleri ve yüksek verimlilik odağının altını çizdi. Bu yatırımın Türkiye’nin gıda arz güvenliğini pekiştireceğini belirten Bakan, "Üreticimizin yanında olmaya devam ediyoruz" mesajını verdi.

Günümüzde geliştirilen modern tanı yöntemleri sayesinde süt veya kan örneklerinden gebeliğe özgü proteinlerin tespit edilmesi ile tohumlamadan yaklaşık 28 gün ve sonrasında %98’in üzerinde doğrulukla gebelik teşhisi yapılabilmektedir. Erken gebelik teşhisi sayesinde işletmeler boş geçen gün sayısını azaltarak ciddi ekonomik kayıpların önüne geçebilir.

Karlı Bir İşletmenin Temeli: Yılda Bir Buzağı

Kârlı bir damızlık sığır işletmesinin yönetiminde en temel hedeflerden biri “yılda bir buzağı” prensibiyle hareket etmektir. Bu hedef doğrultusunda işletmedeki tüm faaliyetlerin planlı ve doğru şekilde yürütülmesi, damızlık sığır işletmelerinin sürdürülebilir şekilde kârlı olmasını sağlar. Düve veya ineklerde döl tutmama problemi birçok farklı faktöre bağlı olarak ortaya çıkabilir.

Döl tutmama nedenleri

• Genetik yapı
• Enfeksiyöz hastalıklar
• Beslenme yetersizlikleri
• Hormonal faktörler
• Genital sistem sağlığı
• Çevresel stres

Bu faktörlerin her biri sürüde gebelik oranlarını doğrudan etkileyebilir. Hayvancılık işletmelerinde yılda bir buzağı hedefine ulaşabilmek için öncelikle damızlık hayvanların gebe kalmasını engelleyebilecek faktörlerin ortadan kaldırılması gerekir.

Döl Verimi İşletmenin Temelidir

Süt ve et verimi gibi tüm üretim parametrelerinin sürdürülebilirliği döl veriminin yeterli olduğu durumlarda mümkündür. Basit bir ifadeyle: “Yavru = Süt”. Bu nedenle döl tutmama sorunu bir süt sığırcılığı işletmesinin kârlılığını doğrudan etkiler. Gebe kalmayan her bir inek işletme için ciddi ekonomik kayıp anlamına gelir. Ancak tüm bu faktörlerin yanında yetiştiricinin en önemli görevi hayvanının gebe kalıp kalmadığını mümkün olan en erken dönemde öğrenmektir.

Erken Gebelik Tespiti Neden Önemlidir?

Bir hayvanın boş olduğunun erken dönemde tespit edilmesi işletmeye büyük avantaj sağlar. Erken teşhis sayesinde işletme: Senkronizasyon programına geçebilir, östrus takibini yaparak hayvanın yeniden tohumlanmasını geciktirmeden gerçekleştirebilir Bu nedenle gebelik kontrolleri sürü verimliliği yönetiminin temel unsurlarından biridir.

İdeal Bir Gebelik Teşhis Yöntemi Nasıl Olmalıdır?

Gebelik teşhisinde tercih edilen yöntemlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:

✔ Kolay uygulanabilir olmalı
✔ Yüksek doğruluk oranına sahip olmalı
✔ Hayvana ve yetiştiriciye minimum stres oluşturmalı
✔ Ekonomik olarak sürdürülebilir olmalı

Artan Maliyetler Erken Teşhisin Önemini Artırıyor

Son yıllarda özellikle Türkiye’de artan üretim maliyetleri, erken gebelik teşhislerinin önemini daha da artırmıştır. Dünya genelinde bir ineğin boş kaldığı her günün maliyeti ortalama 5 Euro civarındadır. Türkiye’de ise bu maliyet: 8 – 10 Euro / gün arasında değişmektedir. Bu nedenle işletmeler için erken ve güvenilir gebelik teşhis yöntemlerinin kullanılması büyük ekonomik önem taşımaktadır.

Yeni Nesil Gebelik Teşhis Yöntemleri

Son yıllarda damızlık sığır işletmelerinde gebelik teşhisi için kullanılan modern yöntemlerden biri PAG (Pregnancy Associated Glycoprotein) adı verilen gebeliğe özgü proteinlerin tespit edilmesine dayanmaktadır. Bu proteinler yalnızca: embriyo, fetüs varlığında hayvanın kanında veya sütünde bulunur.

Bu yöntem sayesinde:

• Tohumlamadan 28 gün sonra gebelik teşhisi yapılabilmektedir
• Doğruluk oranı %98,2 seviyesine ulaşmaktadır
• Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde de güvenle kullanılabilir

Bu testler hem yetiştirici hem de hayvan açısından stres oluşturmadan uygulanabilmektedir.

Bölgesel Laboratuvarlarda Hızlı Sonuç

Avrupa’da birçok damızlık sığır yetiştiriciliği bölgesinde bu testler yetiştirici birlikleri veya bölgesel küçük laboratuvarlarda hızlı bir şekilde yapılabilmektedir. Bu sistem sayesinde yetiştiriciler kısa sürede sonuç alarak sürü yönetimi kararlarını hızlı şekilde verebilmektedir.

Hızlı Test Kitleri

Günümüzde kan örneklerinden yapılan hızlı gebelik test kitleri sayesinde laboratuvar gereksinimi olmadan da gebelik teşhisi yapılabilmektedir.

Bu testlerin avantajları:

• Tohumlamadan 28 gün ve sonrasında uygulanabilir
• Laboratuvar testleri ile eşdeğer doğruluk oranına sahiptir
• Sahada hızlı sonuç verir

Ayrıca bu testler gebeliğin ilerleyen dönemlerinde meydana gelebilen embriyonik ölümlerin takibinde de kullanılabilmektedir.

Bilimsel Olarak Kanıtlanmış Güvenilirlik

Birçok bilimsel çalışmada elde edilen sonuçlara göre bu testler: Ultrason, Rektal palpasyon gibi yöntemlerle eşdeğer doğruluk oranına sahip sonuçlar vermektedir.

Sonuç

Erken ve doğru gebelik teşhisi, damızlık sığır işletmelerinin kârlılığını doğrudan etkileyen önemli bir sürü yönetimi aracıdır. Hayvanlara minimum stres uygulanarak yapılan gebelik kontrolleri:

• işletmenin verimliliğini artırır
• boş gün sayısını azaltır
• ekonomik kayıpların önüne geçer.

Ayrıca yalnızca bir süt örneği ile gebelik tespit edilebilmesi, hayvanların sabitlenmesine veya yoğun müdahalelere gerek bırakmadığı için işletmeler açısından önemli bir avantaj sağlamaktadır. Etkin bir gebelik takip sistemi kullanan işletmeler, boş kalan hayvanların neden boş olduğunu daha hızlı tespit ederek sürü yönetiminde daha doğru ve hızlı kararlar alabilir.

Bal üretiminde Karadeniz Bölgesi’nin güçlü konumu bir kez daha teyit edilirken, Ordu 16 bin 750 tonluk üretimiyle ilk sırada yer alıyor. Ordu’yu 11 bin 592 ton ile Adana ve 6 bin 806 ton ile Muğla izliyor. Bu sıralama, farklı iklim kuşaklarının arıcılık faaliyetlerine nasıl katkı sunduğunu ortaya koyarken, özellikle bitki örtüsü çeşitliliğinin üretim üzerindeki etkisini de gözler önüne seriyor.

Koloni sayısında ise Ege Bölgesi öne çıkıyor. Muğla, 727 bin 259 koloni ile Türkiye’nin en fazla koloni varlığına sahip ili konumunda bulunuyor. Onu 638 bin 522 koloni ile Ordu ve 467 bin 55 koloni ile Adana takip ediyor. Bu durum, Muğla’nın gezginci arıcılık açısından stratejik bir merkez olduğunu ve yıl boyunca farklı floraya erişim imkânı sunduğunu gösteriyor.

Verimlilik açısından değerlendirildiğinde ise tablo daha farklı bir boyut kazanıyor. Koloni başına bal veriminde Ordu 26,23 kilogram ile ilk sırada yer alırken, Adana 24,82 kilogram ve Çanakkale 22,04 kilogram ile öne çıkan diğer iller arasında bulunuyor. Bu veriler, yalnızca koloni sayısının değil, doğru üretim teknikleri ve uygun ekolojik koşulların da verimlilikte belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.

TÜİK verileri genel olarak değerlendirildiğinde, Türkiye’de arıcılığın bölgesel avantajlara bağlı olarak şekillendiği görülüyor. Karadeniz’in nemli ve zengin florası, Ege’nin geniş koloni kapasitesi ve Akdeniz’in uzun üretim sezonu, sektörün dinamiklerini belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. Uzmanlara göre, bu potansiyelin sürdürülebilir üretim politikaları ve modern arıcılık uygulamalarıyla desteklenmesi, Türkiye’nin küresel bal üretimindeki konumunu daha da güçlendirebilir.

Fiyatlama Modeli Üreticiyi Değil, Aracıyı Koruyor

Tarımsal Bilgi Platformu’nun değerlendirmesine göre, Ulusal Süt Konseyi (USK) tarafından uygulanan "maliyet odaklı" fiyatlandırma modeli işlevini yitirmiş durumda. Akademisyenler, Türkiye’de çiğ süt fiyatlarının belirlenmesinde en büyük payın dışa bağımlı yem fiyatları olduğunu, ancak referans fiyat güncellemelerinin piyasanın çok gerisinde kaldığını vurguluyor.

Açıklamada, gelişmiş ülkelerde uygulanan "Gelir Tabanlı Fiyatlama Modeli" yerine girdi odaklı modelde ısrar edilmesinin, üreticinin eline geçen paranın doğrudan yeme gitmesine neden olduğu ve reel bir kazanç sağlamadığı belirtildi. Ayrıca, kooperatiflerin zayıflığı nedeniyle aracı firmaların ve sanayicilerin fiyatı baskıladığı, bunun da özellikle küçük aile işletmelerini üretimden kopardığı ifade edildi.

2026 Belirsizliği ve "Kesim" Riski

TÜSEDAD tarafından yayımlanan basın duyurusunda ise durumun vahameti rakamlarla gözler önüne serildi. 2026 yılına ilişkin çiğ süt ve buzağı desteklerinin halen açıklanmamış olması, üreticinin önünü görmesini engelliyor. Navlun fiyatlarındaki %40–60’lık artış, enerji ve lojistik maliyetlerindeki yükselişle birleşince, süt hayvanlarının kesime gitme riski her geçen gün artıyor.

TÜSEDAD yetkilileri, "1 Nisan 2026 itibarıyla geçerli olması gereken yeni tavsiye fiyatın halen açıklanmamış olması sektördeki belirsizliği derinleştirmiştir. Üretici ne kazanacağını bilmeden nasıl üretim yapacak?" sorusunu sorarak, gecikmenin bedelinin gelecekte bir "et ve süt krizi" olarak tüketiciye döneceği uyarısında bulundu.

Finansman Muslukları Kısıldı, Borç Yükü Arttı

Sektörün bir diğer büyük yarası ise finansmana erişim. 2024 yılından bu yana Ziraat Bankası’nın hayvansal üretim kredilerindeki üst limitlerinin sabit tutulması, enflasyonist ortamda çiftçinin işletme sermayesini eritti. Tarımsal girdi fiyatları hızla yükselirken kredi limitlerinin aynı kalması, üreticiyi borç sarmalına itiyor.

Çözüm İçin Acil Çağrı

Her iki kurum da çözüm için şu noktalarda birleşiyor:

Destekleme Ödemeleri: 2026 destekleri derhal açıklanmalı ve ödemeler bir takvime bağlanarak hızlandırılmalıdır.

Model Değişikliği: Girdi odaklı fiyatlandırmadan, üreticinin refahını koruyan gelir odaklı modele geçilmelidir.

Yerli Yem Seferberliği: Dışa bağımlılığı azaltmak için yem hammaddesinde yerli üretim teşvik edilmelidir.

Finansal Güncelleme: Kredi üst limitleri, güncel maliyetler dikkate alınarak acilen yükseltilmelidir.

Eğer bu adımlar atılmazsa, üretim azalacak, gıda enflasyonu tırmanacak ve Türkiye temel protein kaynaklarına erişimde ciddi bir arz kriziyle karşı karşıya kalacaktır.