Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Kırsalda Bereket Küçükbaşa Destek Projesi kapsamında ilk etap hak sahipleri geçtiğimiz günlerde açıklanırken, projeye ilişkin dikkat çekici yeni bilgiler gündeme geldi. Üreticilere dağıtılması planlanan küçükbaş hayvanların teminine yönelik çalışmalar kapsamında Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün (TİGEM) yurt dışına yöneldiği öne sürüldü.

Sadettin İnan’ın özel haberine göre, proje kapsamında dağıtılacak hayvanların temini amacıyla TİGEM bünyesinde oluşturulan bir heyet Yeni Zelanda’ya gitti. Heyetin bu ülkedeki temaslarının ardından Avustralya’ya geçeceği öğrenildi.

Sektör kaynaklarından edinilen bilgilere göre söz konusu ziyaretlerde küçükbaş hayvan teminine yönelik görüşmeler gerçekleştirilecek. Proje kapsamında yaklaşık 50 bin baş merinos koyunun ithal edilmesinin planlandığı belirtiliyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı ise Kırsalda Bereket Küçükbaşa Destek Projesi’nde kullanılacak hayvanların ithal edileceğine ilişkin şu ana kadar herhangi bir resmi açıklama yapmadı. Buna rağmen sektör kulislerinde ithalat hazırlığı yapıldığı yönündeki iddialar gündemdeki yerini koruyor.

Bakanlık tarafından açıklanan ilk etap sonuçlarında her il için asil ve yedek hak sahipleri listeleri kamuoyuyla paylaşılmıştı. Ancak projeden yararlanacak üreticilere verilecek hayvanların fiyatları henüz açıklanmadı.

Küçükbaş hayvancılığı desteklemek amacıyla duyurulan projede hayvan temininin ithalat yoluyla sağlanacağı yönündeki iddialar, tarım ve hayvancılık sektöründe yeni bir tartışmanın da fitilini ateşledi. Yerli üretimin desteklenmesi hedefiyle açıklanan projenin arkasından yeniden ithalat seçeneğinin gündeme gelmesi dikkat çekti.

Sektörün en büyük ihracat pazarı 47 milyon 577 bin dolarlık satışla Irak olurken, Avrupa pazarındaki hızlı yükseliş dikkat çekti. Özellikle İtalya ve Polonya’ya yapılan ihracatta yaşanan olağanüstü artışlar, Türk yumurtasına yönelik talebin boyutunu ortaya koydu.

Geçen yılın ocak-mayıs döneminde Türkiye’den İtalya’ya yapılan yumurta ihracatı 2 milyon 204 bin dolar seviyesindeyken, bu rakam bu yılın aynı döneminde 24 milyon 773 bin dolara ulaştı. İtalya’ya gönderilen yumurta miktarı ise 1,2 bin tondan 13,2 bin tona yükseldi. Böylece İtalya’ya yapılan ihracat değerde yüzde 1024, miktarda ise yüzde 1000 arttı.

Avrupa’nın yumurta üretim merkezi Türkiye’ye yöneldi

Avrupa’nın önemli yumurta üreticilerinden Polonya’da yaşanan kuş gribi vakaları, ülkedeki üretimi olumsuz etkilerken dış alım ihtiyacını da artırdı.

Bu gelişmenin etkisiyle Türkiye’den Polonya’ya yapılan yumurta ihracatı adeta sıçrama yaptı. Geçen yılın ilk beş ayında yalnızca 109 bin dolar seviyesinde olan ihracat, bu yıl aynı dönemde 19 milyon 681 bin dolara yükseldi. Ülkeye gönderilen yumurta miktarı da 15 tondan 11 bin tona çıktı.

İzmir Yumurta Üreticileri Birliği Başkanı Neriman Dere Çatmadaş, Türkiye’nin yıllık yaklaşık 20 milyar adet yumurta ürettiğini belirterek, ülkenin dünya üretiminde ilk 10 içerisinde yer aldığını ve üretimin yaklaşık dörtte birinin ihraç edildiğini söyledi. Çatmadaş, Türkiye’de üretilen yumurtaların kalite açısından uluslararası pazarlarda önemli bir konuma sahip olduğunu ifade etti.

“Tarım ve Orman Bakanlığının sıkı denetimleri başarı getirdi”

Türk üreticilerin son yıllarda yem ve üretim konusunda önemli tecrübeler kazandığını belirten Çatmadaş, sektörün ham madde kalitesi ve hayvan sağlığı alanlarında da ciddi ilerleme kaydettiğini dile getirdi.

Geçtiğimiz yıllarda bazı ülkelerde kuş gribi nedeniyle üretim kayıpları yaşandığını hatırlatan Çatmadaş, şunları söyledi:

“Polonya tavuk yumurtası üretimi konusunda Avrupa’da zirvede. Çok önemli bir oyuncu. Ama geçtiğimiz yıllarda yaşamış olduğu kuş gribi vakaları onları ciddi anlamda zor duruma düşürdü. Yaklaşık olarak 4 milyondan fazla hayvanı itlaf ettiler. Bu hem üretim anlamında ülkeyi sıkıntıya soktu hem de ihracatta ciddi aksaklıklar yaşattı. Kuş gribinde en büyük sıkıntılardan biri, kontrol altına alınmasının zor olması ama bu anlamda biyogüvenlik devreye giriyor. Ülkemizde Tarım ve Orman Bakanlığımız biyogüvenlik anlamında yeni tebliğler, genelgeler yayımladı. Türkiye olarak başarılı yol haritamız var. Bakanlığımızın işletmelere yaptığı gerekli denetimler, işin sıkı tutulması Türkiye’yi bu durumdan uzaklaştırdı.”

“Tercih edilebilir olmak güzel bir sonuç”

Polonya ve diğer bazı ülkelerde kuş gribi nedeniyle yaşanan üretim kayıplarının kısa vadede telafi edilmesinin zor göründüğünü belirten Çatmadaş, Türkiye’nin bu süreçte güvenilir tedarikçi olarak öne çıktığını vurguladı.

Türkiye’nin yumurta üretiminde dünyada dokuzuncu, Avrupa’da ise ikinci sırada yer aldığına dikkat çeken Çatmadaş, üretim sorunu yaşayan ülkelerin Türk yumurtasına yöneldiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“İtalya yumurta üretiminde kendi kendine yetebilen bir ülke. Ama sanayide kullandığı ürünü tedarik etmek açısından Türkiye’ye yöneldi. Polonya da bu şekilde. Farklı ülkelerden de ürün talep ediyorlar ve alıyorlar. ABD’ye, Polonya’ya ve İtalya’ya bu süreç öncesinde ihracat yapılamazken talepleri var ve bunun doğrultusunda da ihracat gerçekleştiriliyor. Polonya’da yaşanan sıkıntılar Avrupa ülkelerini ülkemize yönlendirdi. Ürünlerimizin kalitesi, biyogüvenlik anlamında aldığımız sıkı tedbirler, bizi tercih edilebilir kıldı. Bu durum ihracat rakamlarının artışına destek sağladı. Tercih edilebilir olmak güzel bir sonuç. Ülkemize bu sebeple sektör olarak döviz girdisi sağlıyoruz. Bizim için bir gurur. Aynı zamanda kalitemizin, ülkemizin, işletmelerimizin tercih edilmesi gurur kaynağı. Biz de bu süreçte yol aldığımız için mutluyuz.”

Proje çerçevesinde yapılan başvurular, Küçükbaş Destek Başvuru Sistemi üzerinden alınırken, girişler, itirazlar ve kontroller doğrultusunda gerekli düzeltmeler yapıldı. Tüm değerlendirmelerin tamamlanmasının ardından her il için asil ve yedek hak sahipleri listeleri oluşturuldu.

“BAŞVURULARI GEÇERLİ SAYILAN YETİŞTİRİCİLERE SMS BİLGİLENDİRMESİ”

Söz konusu proje kapsamında, hangi ilde kaç hak sahibinin destekten yararlanacağı ve o illere tahsis edilecek küçükbaş hayvan sayısı; SEGE göstergeleri, mera varlığı, yem bitkisi ekim alanları ve küçükbaş hayvan sayısı oranı gibi ölçülebilir kriterler dikkate alınarak belirlendi.

Hak sahibi yetiştiricilerin tespitinde ayrıca kadın üreticiler ile küçükbaş hayvancılık alanında eğitim belgesi veya sertifikaya sahip başvuru sahiplerine de öncelik verildi. Başvuruları geçerli sayılan yetiştiricilere SMS yoluyla bilgilendirme yapıldığı, ayrıca sonuçların resmi sistem üzerinden erişime açıldığı bildirildi.

Yetiştiriciler, projedeki durumlarını “https://basvurusonuc.tarimorman.gov.tr” adresi üzerinden görüntüleyebilecek.

Hayvan teslim sürecine ilişkin işlemler TİGEM tarafından yürütülecek. Kuruma bildirilen üreticilerin talep ettikleri küçükbaş hayvanlar TİGEM tarafından temin edilerek teslim edilecek. Teslim yerleri kurum tarafından belirlenerek hak sahiplerine ayrıca duyurulacak.

Hak sahipleri, hayvan bedellerini TİGEM’in resmi internet sitesinde açıklanacak satış fiyatları üzerinden peşin ya da banka kredisiyle ödeyebilecek. Süreçte, duyurunun yayımlanmasının ardından 5 iş günü içinde kredi işlemleri için Ziraat Bankası’na başvuru yapılması gerekecek.

Ayrıca hak sahiplerinin, duyurudan itibaren en geç 20 gün içinde kredili ya da kredisiz olarak tüm işlemleri tamamlaması zorunlu olacak. Süreç boyunca ve sonunda TİGEM ile iletişim kurulması üreticinin sorumluluğunda olacak. Belirlenen süreler içinde işlemlerini tamamlamayan üreticilerin başvuruları ve hak sahiplikleri ise iptal edilmiş sayılacak.

Tarım ve Orman Bakanlığının uzun süredir yürüttüğü çalışmalar sonuç verdi. Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı (WOAH), Gökçeada’yı “şap hastalığından aşılı ari bölge” statüsüne layık gördü. Bu gelişmeyle birlikte Türkiye’nin uluslararası düzeyde tanınan koruma altındaki bölgelerine bir yenisi daha eklenmiş oldu.

Yetkililer tarafından yapılan açıklamada, Gökçeada’da bugüne kadar herhangi bir şap hastalığı vakasının görülmediği belirtildi. Adanın denizle çevrili coğrafi yapısının, hastalıkların girişini sınırlandıran önemli bir biyogüvenlik avantajı sunduğu ifade edildi.

Türkiye’de ilk kez 2010 yılında Trakya Bölgesi’nin elde ettiği “şap hastalığından aşılı ari bölge” statüsünün ardından Gökçeada da aynı başarıyı gösterdi. Adada mevcut hayvancılık yapısının korunması ve sürdürülebilir üretimin desteklenmesi için çalışmaların devam edeceği bildirildi.

WOAH Süreci Başarıyla Tamamlandı

Gökçeada’nın söz konusu statüyü kazanabilmesi için hazırlanan teknik dosya, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2025 yılında WOAH’a sunuldu. Yapılan incelemelerde adanın, Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatının ilgili kriterlerini eksiksiz yerine getirdiği belirlendi.

WOAH Bilimsel Komitesi tarafından yapılan değerlendirmelerin ardından karar, Mayıs 2026’da gerçekleştirilen 93. Genel Oturumda resmiyet kazandı. Paris’te düzenlenen toplantıda Gökçeada’nın sertifikası Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Gümen’e teslim edildi.

Kararla birlikte Türkiye’nin uluslararası ölçekte tanınan ari bölge alanı genişlerken, şap hastalığıyla mücadelede yürütülen çalışmaların başarısı da bir kez daha ortaya konmuş oldu.

Üreticiye ve Hayvancılığa Katkı Sağlayacak

Aşılı ari bölge statüsü, yalnızca hayvan sağlığı açısından değil, ekonomik açıdan da önemli avantajlar sunuyor. Hastalığın kontrol altında tutulduğu bölgelerde verimlilik artarken üretim kayıpları da azalıyor.

Yeni statü sayesinde Gökçeada ile Trakya Bölgesi arasında hayvan hareketlerinin gerçekleştirilmesinin önü açılmış oldu. Böylece ihtiyaç duyulması halinde Trakya’nın hayvan temin edebileceği yeni bir ari bölge daha kazanılmış oldu.

Öte yandan ari olmayan bölgelerden yapılacak hayvan sevklerinde sıkı kontroller uygulanacak. Analiz ve sağlık şartlarının yerine getirilmesiyle hastalığın bölgeye taşınmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Mücadele Kapasitesi Daha da Güçlenecek

Aşılı ari bölge statüsünün korunabilmesi için etkin aşılama programları, güçlü laboratuvar altyapısı, kayıt sistemleri, sürveyans çalışmaları ve hızlı teşhis mekanizmalarının sürdürülmesi gerekiyor. Uzmanlar, bu altyapının yalnızca şap hastalığıyla değil diğer hayvan hastalıklarıyla mücadelede de önemli katkılar sağlayacağını belirtiyor.

WOAH tarafından verilen bu statü, Türkiye’nin veterinerlik hizmetleri ve hayvan sağlığı yönetimindeki kapasitesinin uluslararası düzeyde kabul gördüğünü ortaya koyuyor. Ayrıca yatırımcılar ve ticaret ortakları açısından güven artırıcı bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Yetkililer, Gökçeada’da elde edilen başarının Türkiye’nin daha geniş alanlarda benzer statüler kazanma hedefi açısından önemli bir adım olduğunu vurgularken, Trakya’da yıllardır sürdürülen başarılı uygulamaların da bu süreçte önemli bir örnek oluşturduğunu ifade etti.

Bakan Yumaklı, "Gelir Garantili Besicilik Projesi ile Et ve Süt Kurumumuz tarafından temin edilen 108 bin baş besilik sığırı uygun fiyatla küçük ölçekli besicilerimize dağıtıyoruz. Böylece hem küçük üreticinin gelecek kaygısı taşımadan üretime devam etmesi hem de tüketicilerimizin daha uygun şekilde kırmızı ete ulaşması sağlanacak" ifadelerini kullandı.

Bakan Yumaklı, ESK ile Türkiye Kırmızı Et Üreticileri Merkez Birliği (TÜKETBİR) arasında imzalanan protokol doğrultusunda yürütülen proje sayesinde hem üreticinin gelirinin güvence altına alınacağını hem de tüketicilerin daha uygun fiyatlarla kırmızı ete ulaşmasının destekleneceğini belirtti.

Besicinin Geliri Garanti Altında

Yumaklı, proje kapsamında küçük aile işletmelerine pozitif ayrımcılık uygulandığını belirterek, "Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından yayımlanan karar ile Et ve Süt Kurumumuza tahsis edilen tarife kontenjanı kapsamında, bu yıl 108 bin baş besilik hayvanı, besi ahırı kapasitesi 200 başın altında olan küçük ölçekli üreticilerimize dağıtmak üzere ayırdık. Bu kapsamda, küçük aile işletmelerimizi doğrudan desteklemek üzere pozitif ayrımcılık uyguluyoruz" dedi.

Program kapsamında belirlenen üreticilere 30 baş besilik hayvan teslim edildiğini aktaran Yumaklı, "Projeden faydalanan üreticilerimiz, hayvanlarını, 200 baş ve üzeri kapasiteye sahip büyük işletmelere uygulanan fiyata kıyasla kilogram başına 110 TL, yani yüzde 26 daha uygun koşullarda alacak" ifadelerini kullandı.

Başvuruların il ve ilçe tarım ve orman müdürlükleri üzerinden elektronik ortamda alındığını belirten Yumaklı, "Hak sahibi besicilerimiz, önceden ilan edilen objektif kurallara göre işleyen bir puanlama usulü ile belirlendi. Böylece dağıtımda şeffaflık, izlenebilirlik ve fırsat eşitliği sağlandı. Hak kazanan 3 bin 600 besicimizin yer aldığı liste hazırlandı. Teslimat süreci de bu liste esas alınarak yürütülüyor" diye konuştu.

Proje kapsamında besi ahırı kapasitesi 200 başın altında olan küçük aile işletmelerine öncelik veriliyor. Belirlenen puanlama sistemiyle hak kazanan üreticilere 30 başa kadar besilik hayvan teslim ediliyor. Üreticiler, hayvanları büyük işletmelere uygulanan fiyatın kilogram başına 110 TL altında satın alabilecek.

Şeffaf ve objektif kriterlerle belirlenen 3 bin 600 besicinin yer aldığı liste hazırlanırken, teslimatlar da bu liste doğrultusunda gerçekleştiriliyor.

Sürdürülebilir Bir Sistem İçinde Besicilik İmkânı

Üreticiler teslim aldıkları hayvanları en az 4, en fazla 9 ay besledikten sonra yeniden ESK'ye satabilecek. Kurum, hayvanları üreticinin kârını koruyacak şekilde sözleşmede belirlenen geri alım fiyatı üzerinden satın alacak. Ayrıca geri alım fiyatı her ay enflasyona göre güncellenecek.

Yeni modelle birlikte küçük ölçekli besicilerin fiyat dalgalanmalarından daha az etkilenmesi, mevcut kapasitelerini daha verimli kullanması ve üretime sürdürülebilir şekilde devam etmesi hedefleniyor.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yumaklı, "Söz konusu hayvanlar, besicinin sözleşmesinde belirlenen ve kârını güvence altına alan geri alım fiyatı üzerinden ESK tarafından satın alınacak. Geri alım fiyatının her ay enflasyona endeksli olarak güncellenmesi sayesinde besici, besi süresi boyunca oluşabilecek fiyat dalgalanmalarına karşı korunacak ve besi süresinin sonunda geliri büyük ölçüde garanti altına alınmış olacak" dedi.

Yumaklı, "Bu sayede üretici; makul bir kâr güvencesiyle ve sürdürülebilir bir sistem içinde besicilik yapma imkânına kavuşacak. Model, küçük üreticinin gelecek kaygısı taşımadan üretime devam etmesinin önünü açıyor. Bu yapı, üreticiye kazancını önceden öngörebilme imkânı sunarken, küçük işletmelerin mevcut ahır kapasitelerini tam olarak değerlendirerek üretime kazandırmasına olanak sağlıyor" ifadelerini kullandı.

Hayvanlarını süresinde ESK'ye teslim eden besicilerin bir sonraki yılın besilik dağıtımında önceliklendirileceğini belirten Yumaklı, "Programla küçük üretici, uygun maliyetli hayvan ve gelir garantisiyle üretime kazandırılırken, diğer yandan ESK, besi sonunda elde edeceği et ile piyasayı regüle ederek vatandaşlarımızın daha uygun şekilde ete ulaşmasını sağlayacak. Projemiz besicilerimiz için hayırlı uğurlu olsun" değerlendirmesinde bulundu.

Sürece ilişkin duyuruların ESK'nin resmi internet sitesi üzerinden takip edilebileceği bildirildi.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Uluslararası Sütçülük Federasyonu (IDF) tarafından her yıl kutlanan Dünya Süt Günü’nün, sütün beslenmedeki rolünü hatırlatmak ve süt tüketimi konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla düzenlendiğini belirten Yarsan, etkinliklerin bugün 100’den fazla ülkede gerçekleştirildiğini ifade etti.

Kadın Üreticiler Süt Sektörünün Temel Gücü

Bu yılki temanın süt üretiminde ve tarımsal gıda sistemlerinde önemli görevler üstlenen kadın çiftçilerin görünürlüğünü artırmayı amaçladığını vurgulayan Yarsan, dünyanın birçok bölgesinde kadınların hayvan bakımı, sağım, yemleme, buzağı yetiştiriciliği, süt işleme ve pazarlama süreçlerinde aktif görev aldığını söyledi.

Özellikle Afrika ve Asya ülkelerinde süt üretiminin büyük ölçüde kadın emeğine dayandığını belirten Yarsan, buna rağmen kadınların arazi sahipliği, finansmana erişim, eğitim olanakları ve karar alma mekanizmalarına katılım konusunda çeşitli engellerle karşılaştığını ifade etti.

Birleşmiş Milletler tarafından 2026 yılının “Uluslararası Kadın Çiftçiler Yılı” ilan edildiğini hatırlatan Yarsan, bu kararın kadınların tarımsal üretim ve gıda güvenliğindeki kritik rollerinin daha görünür hale getirilmesini amaçladığını kaydetti.

Türkiye’de Kadınlar Süt Üretiminin Vazgeçilmez Parçası

Türkiye’de süt hayvancılığının kırsal ekonominin temel faaliyet alanlarından biri olduğuna dikkat çeken Yarsan, özellikle aile işletmelerinde kadınların hayvan bakımı, sağım, süt hijyeni ve süt ürünleri üretiminde önemli sorumluluklar üstlendiğini söyledi.

Kadın emeğinin hem aile gelirlerinin sürdürülebilirliği hem de kırsal kalkınma açısından büyük önem taşıdığını belirten Yarsan, kadın üreticilerin eğitim, teknoloji, finansman ve kooperatifleşme imkanlarına erişiminin artırılmasının süt sektörünün verimliliğine, hayvan refahına ve gıda güvenliğine önemli katkılar sağlayacağını ifade etti.

“Süt Yaşamın Temel Besinlerinden Biri”

Sütün yüksek kaliteli protein, kalsiyum, fosfor, potasyum ve B vitaminleri bakımından zengin bir besin kaynağı olduğunu belirten Yarsan, özellikle çocukların büyüme ve gelişmesinde, yetişkinlerde kemik sağlığının korunmasında ve yaşlıların beslenmesinde önemli rol oynadığını söyledi.

Süt ve süt ürünlerinin yeterli ve dengeli tüketiminin hayvansal protein ihtiyacının önemli bir bölümünü karşıladığını ifade eden Yarsan, kalsiyum açısından zengin olan süt ürünlerinin çocuklar ve gençlerde kemik ve diş gelişimi için büyük önem taşıdığını vurguladı.

Yarsan, süt üretiminde “çiftlikten sofraya gıda güvenliği” anlayışının benimsenmesinin hem halk sağlığını koruduğunu hem de düzenli ekonomik faaliyet oluşturarak toplumsal refaha katkı sunduğunu belirtti.

Süt Sektörü Büyüyor, Ancak Riskler Devam Ediyor

Dünya genelinde artan nüfus ve değişen tüketim alışkanlıklarının süt talebini yükselttiğini ifade eden Yarsan, sektörün sürdürülebilir üretim, çevresel etkilerin azaltılması ve doğal kaynakların verimli kullanılması hedefleri doğrultusunda çalışmalarını sürdürdüğünü kaydetti.

Dünya genelinde yaklaşık 150 milyon hanenin süt üretimiyle uğraştığını belirten Yarsan, süt ve süt ürünlerinin yaklaşık 1 milyar insanın geçimine doğrudan ya da dolaylı katkı sağladığını söyledi.

İklim değişikliği, sıcaklık artışları, üretim maliyetleri ve piyasa dalgalanmalarının sektörün karşı karşıya olduğu başlıca sorunlar arasında yer aldığını vurgulayan Yarsan, son araştırmaların aşırı sıcaklıkların süt verimini düşürebileceğini ve küresel süt üretimini olumsuz etkileyebileceğini ortaya koyduğunu ifade etti.

Ayran ve Kefir Üretiminde Dikkat Çeken Artış

Türkiye’de çiğ süt üretim tahminlerinde yüzde 4,9’luk düşüş öngörülmesine rağmen ticari işletmeler tarafından toplanan inek sütü miktarındaki gerilemenin yalnızca yüzde 0,5 seviyesinde kaldığını belirten Yarsan, bunun kayıtlı süt sanayisine yönelimin sürdüğünü gösterdiğini söyledi.

Çiğ süt arzındaki daralmaya rağmen içme sütü, yoğurt, peynir ve ayran-kefir gibi işlenmiş süt ürünlerinin üretiminde artış yaşandığını kaydeden Yarsan, en dikkat çekici yükselişin yüzde 9,3 ile ayran ve kefir grubunda gerçekleştiğini ifade etti.

Türkiye’de Süt Tüketimi Avrupa’nın Gerisinde

Türkiye’de süt tüketim oranlarının Avrupa ülkelerine göre düşük seviyede bulunduğunu belirten Yarsan, kişi başına yıllık süt ve süt ürünleri tüketiminin yaklaşık 276 litre olduğunu, bunun yalnızca 40 litresinin içme sütünden oluştuğunu söyledi.

Avrupa Birliği ülkelerinde kişi başına yıllık tüketimin 342,5 litre, ABD’de ise 292 litre seviyesinde olduğunu belirten Yarsan, toplumun süt ve süt ürünleri tüketimi konusunda bilinçlendirilmesinin önem taşıdığını ifade etti.

“Sağlıklı Süte Erişim Önündeki Engeller Kaldırılmalı”

Dünya Süt Günü’nün temel hedefinin sağlıklı süte erişimin önündeki engellerin kaldırılması, güvenilir süt ürünleri tüketiminin yaygınlaştırılması ve üretim ile tüketimin artırılması olduğunu vurgulayan Yarsan, sağlıklı süt üretiminde veteriner hekimlerin kritik bir görev üstlendiğini belirtti.

Veteriner hekimlere katkılarından dolayı teşekkür eden Yarsan, tüm üreticilerin ve sektör paydaşlarının 01 Haziran Dünya Süt Günü’nü kutladı.

Kesim işlemi, mutlaka ehil kişilerce ve hayvanın refahı gözetilerek yapılmalıdır. İslami usullere uygun olarak tekbir ve dua ile başlanır. Hayvanın acı çekmemesi için bıçakların son derece keskin olması şarttır. Etin kalitesi ve saklama ömrü için kanın vücuttan tamamen boşalması beklenmelidir. Büyükbaş bir hayvanı parçalara ayırırken "nereyi ne yapacağımızı" bilmek, mutfaktaki verimi %100 artırır. Birçok kişinin yaptığı en büyük hata, eti kesilir kesilmez hemen buzdolabına veya dondurucuya koymaktır. Et kesildikten hemen sonra sertleşir. Bu sertliğin geçmesi ve etin lezzetlenmesi için oda sıcaklığında (serin bir yerde) en az 5-6 saat hava alarak bekletilmelidir. Oda ısısına düşen etler, buzdolabında (0 ile +4°C arasında) 24 saat dinlendirilmelidir. Bu süreç etin daha yumuşak olmasını sağlar.

Parçalama (Anatomiye Göre Ayırma)

Büyükbaş bir hayvanı parçalara ayırırken "nereyi ne yapacağımızı" bilmek, mutfaktaki verimi %100 artırır.

Doğrama ve Paketleme

Eti saklamadan önce "tek pişirimlik" porsiyonlara ayırmak, çözdürme esnasında yaşanacak bakteri üretimini engeller.

Kuşbaşı ve Kıyma: Yemeklik ihtiyacınıza göre ayırın.

Kemikler: Çorbalık ve sulu yemekler için porsiyonlayın.

Hava ile Teması Kesin: Etleri buzdolabı poşetine koyduktan sonra elinizle bastırarak içindeki havayı tamamen boşaltın. Vakum cihazınız varsa bu süreyi iki katına çıkarabilirsiniz.

Dondurma ve Saklama Süreleri

Etleri dondurucuya üst üste yığılmamalı; aralarında hava sirkülasyonu olması için başlangıçta tek sıra halinde dizilmeli.

Buzdolabı (+4°C): Maksimum 3-4 gün.

Dondurucu (-18°C): 6 ile 12 ay arası.

Kıyma: Dondurucuda 3-4 aydan fazla bekletilmemesi önerilir (yüzey alanı geniş olduğu için daha çabuk bozulabilir).

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, 22 Mayıs Uluslararası Biyolojik Çeşitlilik Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, biyolojik çeşitliliğin korunmasının küresel ölçekte büyük önem taşıdığını söyledi. Yumaklı, bu yılın temasının “Küresel Etki İçin Yerel Hareket” olarak belirlendiğini ifade ederek, yerelde atılan adımların doğanın korunmasında dönüştürücü güce sahip olduğunu vurguladı.

Türkiye’nin coğrafi ve iklimsel özellikleri sayesinde çok zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahip olduğuna dikkat çeken Yumaklı, ülkenin Avrupa-Sibirya, Akdeniz ve İran-Turan biyocoğrafik bölgelerinin kesişim noktasında bulunduğunu belirterek, “Ülkemiz biyolojik çeşitlilik açısından adeta küçük bir kıta özelliği taşımaktadır” dedi.

2 Milyona Yakın Veri Toplandı

Bakanlık tarafından yürütülen Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzleme Projesi kapsamında Türkiye genelinde kapsamlı çalışmalar gerçekleştirildiğini aktaran Yumaklı, 918 uzmanın görev aldığı projede yaklaşık 25 bin adam/gün arazi çalışması yapıldığını bildirdi.

Çalışmalar sonucunda damarlı bitkilerden memelilere, kuşlardan balıklara kadar birçok canlı grubuna ait 2 milyona yakın verinin “Nuh’un Gemisi Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veri Tabanı”na aktarıldığını kaydetti.

Nesli Tehlikedeki Türlere Koruma

Nesli tehlike altındaki türlerin korunmasına yönelik çalışmaların da sürdüğünü belirten Yumaklı, 2013-2024 yılları arasında 103 tür eylem planının hazırlandığını açıkladı. Ayrıca Elazığ’da kurulan Doku Kültürü Laboratuvarı ve sera ile endemik bitki türlerinin korunması ve çoğaltılmasının hedeflendiğini söyledi.

Biyokaçakçılığa 51 Milyon Lira Ceza

Biyokaçakçılıkla mücadele kapsamında önemli adımlar atıldığını dile getiren Yumaklı, 2007-2025 yılları arasında 26 farklı ülkeden 181 kişi hakkında işlem yapıldığını, 99 vakada ise yaklaşık 51 milyon lira idari para cezası uygulandığını bildirdi.

İstilacı Türlerle Mücadele Sürüyor

İstilacı yabancı türlerle mücadele çalışmalarına da değinen Yumaklı, Türkiye genelinde yürütülen projeler kapsamında 177 istilacı türün değerlendirildiğini ve verilerin “TurİST” sisteminde toplandığını ifade etti. Yumaklı, Ulusal İstilacı Yabancı Türler Strateji ve Eylem Planı’nın (2024-2035) ilgili kurum ve kuruluşların katkılarıyla tamamlandığını bildirdi.

Deniz Habitatları İçin Yeni Proje

Türkiye’nin doğal deniz ve kıyı habitatlarının korunmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Yumaklı, “Deniz Habitat Tiplerinin ve Potansiyel Deniz NATURA 2000 Alanlarının Belirlenmesi Projesi” sürecinin devam ettiğini kaydetti. Bakan Yumaklı, projenin 2027 yılının ilk çeyreğinde başlatılmasının öngörüldüğünü ifade etti.

Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB), kırsalda üretimin sürdürülebilirliğini sağlamak ve yerli üreticiyi desteklemek amacıyla tarımsal desteklerini sürdürüyor. Ekosistem dengesinin korunması, biyolojik çeşitliliğin devamlılığı ve tarımsal üretimin sürdürülebilmesi açısından arıcılık faaliyetleri de belediyenin destek programları arasında yer alıyor.

“Başkent’te Her Kovan Bir Gelecek” sloganıyla yürütülen çalışma kapsamında ABB, standart ölçülerde ve uzun ömürlü kullanıma uygun 5 bin arı kovanını yüzde 50 hibeyle üreticilere ulaştırıyor. İlk dağıtım Çubuk’ta yapılırken, programın bayramdan önce 16 kırsal mahallede daha tamamlanması hedefleniyor.

ABB, arıcılık alanındaki desteklerini yalnızca kovan dağıtımıyla sınırlı tutmuyor. 2026 yılı kapsamında yüzde 50 hibeli arı kovanı desteğinin yanı sıra yüzde 75 hibeli fondan arı yemi desteği de üreticilere sunuluyor. Toplam 21 milyon TL bütçeye sahip programla arıcılığın geliştirilmesi amaçlanıyor.

Çubuk’ta gerçekleştirilen dağıtım programında konuşan ABB Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanı Hüseyin Şemsi Uysal, şunları söyledi:

“Ankara kırsalında genel manada 5 bin adet arı kovanı dağıtımının ilk partisini Çubuk ilçemizde gerçekleştiriyoruz. 16 kırsal mahallemizde dağıtımlarımız devam edecek. Bayramdan önce dağıtımımızın tamamını bitireceğiz. 5 bin kovan ile çiftçimize destek olmaya çalışacağız. Arı popülasyonunu dengede tutmak, sürdürülebilir tarımı sağlamak, doğal dengeyi korumak açısından arıcılıkla uğraşan çiftçilerimize destek olmayı son derece önemli buluyoruz. Büyükşehir olarak elimizden geleni yapıp üreticimizin yanında olmaya devam edeceğiz.”

3 Milyon 300 Bin Kurbanlık Bekleniyor

Bayraktar, son yıllardaki satış verilerine göre 2026 yılında yaklaşık 750 bin büyükbaş ve 2 milyon 550 bin küçükbaş olmak üzere toplam 3 milyon 300 bin kurbanlık hayvanın kesileceğinin tahmin edildiğini açıkladı. Kurban Bayramı’nın üreticiler için kritik bir dönem olduğunu belirten Bayraktar, bu süreçte işletme borçlarının kapatıldığını ve yeni üretim dönemine ilişkin planlamaların yapıldığını ifade etti.

Büyükbaşta Fiyatlar 450 Bin Liraya Kadar Çıkıyor

Ziraat Odalarından alınan verilere göre 2026 yılında büyükbaş kurbanlıkların fiyatlarının 120 bin lira ile 450 bin lira arasında, küçükbaş hayvanların ise 15 bin lira ile 45 bin lira arasında değişmesinin beklendiği bildirildi.

Canlı kilogram fiyatlarının büyükbaş hayvanlarda 340 lira ile 520 lira, küçükbaş hayvanlarda ise 300 lira ile 520 lira arasında olacağı tahmin ediliyor. Ülke ortalamasında büyükbaş canlı kilogram fiyatı 411 lira 19 kuruş, küçükbaşta ise 397 lira 61 kuruş seviyesinde bulunuyor.

Fiyat Artışında Maliyetler Etkili Oldu

Bayraktar, kurbanlık fiyatlarındaki yükselişte yem, işçilik, veterinerlik hizmetleri, ilaç, elektrik, mazot ve nakliye giderlerinde yaşanan maliyet artışlarının etkili olduğunu söyledi.

Geçen yıla göre saman fiyatının yüzde 106,3, besi yeminin yüzde 37,7, kuru yonca otunun ise yüzde 36,1 arttığını belirten Bayraktar, mazot fiyatlarının da yüzde 46 yükseldiğini kaydetti.

Vekâletle Kesim İç Piyasayı Etkiliyor

Vakıf ve derneklerin yurt dışı vekâlet organizasyonlarında uyguladığı düşük fiyat politikasının iç piyasadaki üreticileri olumsuz etkilediğini ifade eden Bayraktar, kurban kesimlerinin Türkiye’de yapılmasının hem üreticilere hem de hayvancılık sektörüne katkı sağlayacağını vurguladı.

Kasaplık Hizmetlerinde 8,2 Milyar Liralık Hacim

Kurban Bayramı döneminde kasaplık hizmetlerinin de önemli bir ekonomik faaliyet alanı oluşturduğunu belirten Bayraktar, büyükbaş ve küçükbaş kesim işlemleri için toplamda yaklaşık 8,2 milyar liralık bir ekonomik hacim oluşmasının beklendiğini açıkladı.

Toplam Harcama 192 Milyar Liraya Yaklaşacak

Yaklaşık 750 bin büyükbaş ve 2 milyon 550 bin küçükbaş hayvanın kesileceğini belirten Bayraktar, vatandaşların kurbanlık alımları için toplamda yaklaşık 192 milyar liralık harcama yapacağının tahmin edildiğini söyledi.

Deri Ekonomisinde Büyük Kayıp Uyarısı

Kurban Bayramı süresince elde edilen derilerin önemli bir sanayi hammaddesi olduğunu ifade eden Bayraktar, toplama ve işleme süreçlerinde yaşanan sorunlar nedeniyle milyonlarca liralık ekonomik kayıp oluştuğunu belirtti. Özellikle küçükbaş hayvan derilerinin önemli bölümünün ekonomiye kazandırılamadan zayi olduğunu söyledi.

Et ve Süt Kurumu Vurgusu

Bayraktar, bayram sonrası elde kalan kurbanlık hayvanların, üreticilerin mağdur edilmeyeceği fiyatlarla Et ve Süt Kurumu tarafından alınmasının büyük önem taşıdığını ifade ederek, tüm üreticilere bereketli kazançlar diledi.

Arıların ve diğer tozlayıcıların ekosistem, biyolojik çeşitlilik ve gıda güvenliği açısından kritik bir görev üstlendiğini vurgulayan Yumaklı, tarımsal üretimde gerçekleşen tozlaşmanın yaklaşık yüzde 75’inin arılar ve diğer polinatörler tarafından sağlandığını belirtti. Arıcılığın yalnızca bal üretiminden ibaret olmadığını ifade eden Yumaklı, sürdürülebilir tarım ve gıda arz güvenliği açısından sektörün stratejik önem taşıdığını kaydetti.

Türkiye’nin zengin bitki örtüsü, farklı iklim yapısı ve yüksek genetik çeşitliliğe sahip arı varlığıyla dünya arıcılığında önemli bir konumda bulunduğunu belirten Bakan Yumaklı, Dünya Arı Günü kapsamında düzenlenen etkinliklerle arıların tarımsal üretimdeki rolü, arı ürünlerinin ekonomik değeri ve arıcılığın sürdürülebilirliğine yönelik toplumsal farkındalığın artırılmasının hedeflendiğini ifade etti.

2025 yılı TÜİK verilerine göre Türkiye’de 96 bin 646 arıcılık işletmesi bulunduğunu aktaran Yumaklı, ülkede 8 milyon 817 bin 155 arılı kovan ile 97 bin 253 ton bal üretimi gerçekleştirildiğini bildirdi. Türkiye’nin güçlü arıcılık altyapısıyla dünya sıralamasında üst sıralarda yer aldığını vurgulayan Yumaklı, ülkede 39 coğrafi işaretli bal çeşidi bulunduğunu söyledi.

Bingöl balı ile Yenice ıhlamur balının Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret alan iki önemli ürün olduğunu belirten Yumaklı, dünya çam balı üretiminin yaklaşık yüzde 90’ının Türkiye’de gerçekleştirildiğini, bunun yüzde 70 ila 80’lik bölümünün ise Muğla’da üretildiğini kaydetti.

Arıcılık sektörüne yönelik desteklemelere de değinen Bakan Yumaklı, Hayvancılık Yol Haritası kapsamında uygulanan yeni destekleme modeliyle üreticilere temel desteğin yanında ilave destekler sağlandığını belirtti. Buna göre kadın ve genç yetiştiricilere yüzde 40, planlama kapsamındaki gezginci arıcılara yüzde 30, birinci derece tarımsal amaçlı örgütlere ise yüzde 20 oranında ek destek verildiğini ifade etti.

Gen kaynaklarının korunmasına yönelik çalışmalara da değinen Yumaklı, izole bölgelerde yerli arı ırklarını koruyan yetiştiricilere ayrıca destek sağlandığını aktardı. Kırsal kalkınma destekleri kapsamında arıcılık yatırımları, ekipman temini ve işleme tesislerine yönelik hibe ve teşviklerin sürdüğünü belirten Yumaklı, propolis, polen, arı sütü ve arı zehri gibi bal dışındaki arı ürünlerinin üretiminin artırılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti.

Organik tarım mevzuatı kapsamında faaliyet gösteren arıcılara da sertifikalı üretim şartıyla arılı kovan başına destekleme ödemesi yapıldığını kaydeden Yumaklı, üreticilere yönelik teknik eğitim ve uygulamalı kursların da devam ettiğini söyledi.

Türkiye’nin arı genetik kaynakları bakımından önemli bir merkez olduğunu belirten Bakan Yumaklı, Anadolu ve Kafkas arısı gibi yerli arı ırkları ile ekotiplerin korunması ve geliştirilmesi amacıyla üniversiteler ve arı yetiştiricileri birlikleriyle ortak çalışmalar yürütüldüğünü dile getirdi.

Damızlık ana arı üretiminin artırılması, bölgelere uygun arı ırklarının yaygınlaştırılması ve genetik saflığın korunmasına yönelik ıslah programlarının sürdüğünü ifade eden Yumaklı, bu çalışmalar sayesinde koloni kayıplarının azaltılmasının, bal verimi ve kalitesinin artırılmasının hedeflendiğini söyledi.

Bakan Yumaklı, yürütülen çalışmaların arıcılık sektörünün sürdürülebilirliğini güçlendireceğini belirterek, Türkiye’nin sertifikalı damızlık ana arı üretimi ve ihracatı yapabilen bir konuma ulaşmasının amaçlandığını ifade etti.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre destek ödemeleri kapsamında en büyük payı 2 milyar 895 milyon 868 bin 200 lira ile büyükbaş hayvancılık buzağı desteği oluşturdu.

Destek kalemleri ise şöyle sıralandı:

-Büyükbaş Hayvancılık Desteklemesi (Buzağı): 2 milyar 895 milyon 868 bin 200 TL

-Katı Organik Organomineral Gübre Desteği: 330 milyon 131 bin 500 TL

-Küçük Ölçekli Balıkçılık Desteği: 144 milyon 790 bin 400 TL

-Planlı Üretim Desteği: 130 milyon 977 bin 800 TL

-Büyükbaş Hayvancılık Desteklemesi (Malak): 121 milyon 444 bin 120 TL

-Bitkisel Üretim Temel Desteği: 82 milyon 948 bin 15 TL

-Kırsal Kalkınma Yatırım Desteği: 49 milyon 619 bin 965 TL

“Hayvanlar titizlikle kontrol ediliyor”

Hayvancılık yol haritasında hayvan hastalıklarıyla mücadelenin kritik önem taşıdığını vurgulayan Yumaklı, Türkiye genelinde 8 Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonu kurulacağını, bunlardan 5’inin açıldığını 3’ünün ise açılma sürecinde olduğunu söyledi.M

43 ilin bağlantı noktasında yer alan Ankara’daki istasyonda büyük şehirlere yapılan hayvan sevkiyatlarının kontrol edildiğini belirten Yumaklı, kamyonlardaki hayvanların küpe bilgilerinden sağlık durumlarına, evrak ve sertifikalarına kadar detaylı şekilde incelendiğini ifade etti.

“Kurbanlık arzında sorun yok”

Kamuoyunda yer alan iddialara değinen Yumaklı, kurbanlık hayvan arzında herhangi bir sorun bulunmadığını belirtti.

Büyükbaş kurbanlık sayısının 1 milyon 202 bin olduğunu aktaran Yumaklı, bu rakamın geçen yıl kesilen hayvanların yüzde 45 üzerinde olduğunu söyledi. Küçükbaş kurbanlık sayısının ise 3 milyon 761 bin olduğunu belirten Yumaklı, bu sayının da geçen yıla göre yüzde 51 artış gösterdiğini ifade etti.

Büyükşehirlere hayvan sevkiyatlarının sürdüğünü belirten Yumaklı, İstanbul’un Avrupa Yakası’na sevkiyatların bayram boyunca devam edeceğini kaydetti.

“Tarım Cebimde” ile takip imkânı

Bakan Yumaklı, vatandaşların “Tarım Cebimde” uygulaması üzerinden hayvanların küpe numarasıyla tür, doğum tarihi, cinsiyet ve aşılama bilgilerine ulaşabileceğini söyledi. Uygulamanın kurban pazarlarında güvenli alışveriş için önemli bir araç olduğunu belirten Yumaklı, sistemi sahada da uygulamalı olarak gösterdi.

Edinilen bilgiye göre ödemeler, T.C. kimlik numarası ve vergi kimlik numarasının son hanesine göre gerçekleştirilecek. Buna göre;

T.C. kimlik numarasının son hanesi 0 ve 2 olan yetiştiriciler ile vergi kimlik numarasının son hanesi 0 ve 2 olan işletmelerin ödemeleri 15 Mayıs 2026 tarihinde saat 18.00’den sonra hesaplara yatırılacak.

T.C. kimlik numarasının son hanesi 4, 6 ve 8 olan yetiştiriciler ile vergi kimlik numarasının son hanesi 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8 ve 9 olan işletmelerin destekleme ödemeleri ise 22 Mayıs 2026 tarihinde saat 18.00’den sonra hesaplara aktarılacak.

Tavuk eti üretimi şubat ayına göre yüzde 1,9 artarak 232 bin 63 tona çıktı. Tavuk yumurtası üretimi ise yüzde 5,5 artışla 1 milyar 920 milyon 705 bin adet oldu.

Mart ayında yıllık bazda tavuk yumurtası üretimi yüzde 17,6, kesilen tavuk sayısı yüzde 4,1 ve tavuk eti üretimi yüzde 0,2 arttı. Ocak-mart döneminde de tavuk yumurtası üretimi yüzde 16,8 yükseldi.

Süt Üretiminde 1 Milyon Tonu Aşan Artış

Ticari süt işletmeleri tarafından toplanan inek sütü mart ayında 1 milyon 7 bin 179 tona ulaştı. İçme sütü üretimi ise 164 bin 354 ton olarak gerçekleşti.

Süt Ürünlerinde Genel Yükseliş

Süt ürünlerinde yıllık bazda ayran ve kefir üretimi yüzde 19,2, yoğurt üretimi yüzde 9,6, içme sütü üretimi yüzde 10,5 ve inek peyniri üretimi yüzde 3,1 artarken, tereyağı ve sadeyağ üretimi yüzde 1,3 azaldı.

Ocak-mart döneminde ise ayran ve kefir üretimi yüzde 10,8, yoğurt üretimi yüzde 10,3, içme sütü üretimi yüzde 6,4 ve inek peyniri üretimi yüzde 2,7 artış gösterdi. Tereyağı ve sadeyağ üretimi ise yüzde 0,2 geriledi.

Bakan Yumaklı, vatandaşların uygulama üzerinden küpe numarası sorgulaması yaparak kurbanlık hayvanların bilgilerini kontrol edebileceğini belirtti. Bayram öncesi denetimlerin sürdüğünü ifade eden Yumaklı, sürecin titizlikle takip edildiğini kaydetti.

Son dönemde sosyal medyada gündem olan yapay et tartışmalarına da değinen Bakan Yumaklı, konuya ilişkin net ifadeler kullandı. Kamuoyunda zaman zaman dezenformasyon yapıldığını savunan Yumaklı, yapay ete ilişkin herhangi bir gündemlerinin bulunmadığını vurguladı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Çok net söylüyorum: Yapay et diye bir gündemimiz hiç olmadı, bundan sonra da olmayacak.Ben bu konuyu defalarca açıkladım. Sizler aracılığıyla bir kez daha ifade etmek isterim, yapay et Türkiye’ye giremez.”

Son iki yılda kırmızı et üretiminde yaklaşık beşte birlik düşüş yaşandığı belirtilirken, 2024 yılında yüzde 94 seviyesinde olan kırmızı ette kendine yeterlilik oranı 2025 yılında yüzde 91’e geriledi. Uzmanlar, bu düşüşün üretim maliyetleri, yem fiyatları ve hayvancılık faaliyetlerindeki sürdürülebilirlik sorunlarından kaynaklandığına dikkat çekiyor.

Öte yandan Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı verilere göre çiğ süt üretimi de 2025 yılında yüzde 4,9 azalarak 21 milyon 379 bin 88 tona düştü. Bir önceki yıl 22 milyon 487 bin 757 ton olarak tahmin edilen üretimdeki gerileme, sektörün birçok alanında hissedildi.

Verilere göre inek sütü üretimi yüzde 4 azalırken, manda sütü üretiminde yüzde 33, koyun sütü üretiminde yüzde 11,9 ve keçi sütü üretiminde yüzde 29,8 oranında düşüş yaşandı. 2025 yılı itibarıyla toplam çiğ süt üretiminin yüzde 94,5’ini inek sütü oluştururken, koyun sütü yüzde 3,7, keçi sütü yüzde 1,6 ve manda sütü yüzde 0,2 pay aldı.

Üretilen çiğ sütün kullanım alanlarına bakıldığında ise yüzde 60,9’unun süt toplama merkezleri ve işleme tesislerine gönderildiği görüldü. Yüzde 17,1’i doğrudan tüketiciye, sokak sütçüsüne, tüccara, pastane ve benzeri işletmelere satılırken, yüzde 14,1’i tarımsal işletmeler tarafından süt ürünü üretiminde kullanıldı.

Ayrıca çiğ sütün yüzde 4,8’i hayvan besleme amacıyla değerlendirilirken, yüzde 1’i hane tüketimi ve ücretsiz dağıtım için ayrıldı. Üretim ve işleme sürecindeki kayıpların toplam üretimin yüzde 0,1’ini oluşturduğu belirtilirken, kullanım alanı bilinmeyen süt oranı ise yüzde 2 olarak kaydedildi.

Yapılan incelemelerin ardından Yenipazar ve Çine ilçelerinde toplam 17 mahallede karantina uygulanmasına karar verildi. Karantina kapsamına alınan mahalleler arasında Yenipazar’da Hacıköseler, Karacaören, Paşaköy, Çavdar, Eğridere, Koyunlar, Alioğulları ve Karaçakal yer aldı. Çine ilçesinde ise İbrahimkavağı, Bağlarbaşı, Bereket, Çatak, Sarnış, Subaşı, Elderesi, Kavşit ve Kırkışık mahalleleri tedbir kapsamına alındı.

Alınan karar doğrultusunda karantina uygulanan mahallelerde ikinci bir duyuruya kadar tüm hayvan hareketleri durduruldu. Bölgelere hayvan giriş ve çıkışları yasaklanırken, hayvan alım satım işlemleri de geçici süreyle askıya alındı.

Yetkililer, şap hastalığının kontrol altına alınması için sahadaki çalışmaların aralıksız sürdüğünü belirtirken, Yenipazar İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ekiplerinin bölgede denetim ve incelemelerine devam ettiği bildirildi.

İYİ Parti Manisa Milletvekili Şenol Sunat ile İYİ Parti Grup Başkanvekili ve Antalya Milletvekili Uğur Poyraz, hayvancılık sektöründe yaşanan üretim daralması, artan maliyetler ve ithalat politikalarının etkilerinin araştırılması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na Meclis Araştırması açılması için önerge sundu.

Önergede, son yıllarda hayvancılık sektöründe yaşanan yapısal bozulmanın nedenlerinin ortaya çıkarılması, et ve süt ürünlerinde yaşanan fiyat krizinin tüm boyutlarıyla incelenmesi ve sürdürülebilir hayvancılık politikalarının belirlenmesi gerektiği vurgulandı.

Milletvekilleri tarafından sunulan gerekçede, özellikle artan yem, enerji ve işletme maliyetlerine rağmen üreticinin yeterince desteklenmemesinin sektör üzerinde ağır bir baskı oluşturduğu ifade edildi. Çiğ süt fiyatlarının maliyetlerin gerisinde kalmasının üreticiyi zarar eder hale getirdiği belirtilirken, birçok yetiştiricinin anaç dişi hayvanlarını kesime göndermek zorunda kaldığı kaydedildi.

Önergede yer verilen verilere göre, Türkiye’nin kırmızı et üretimi 2025 yılında ciddi bir düşüş yaşadı. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2024 yılında 2 milyon 105 bin 895 ton olan kırmızı et üretimi, 2025 yılında yüzde 10,5 azalarak 1 milyon 885 bin 130 tona geriledi. Sığır eti üretimindeki düşüş oranının ise yüzde 11,5 olduğu belirtildi.

Çiğ süt üretiminde de benzer bir gerileme yaşandığı ifade edilen önergede, 2024 yılında yaklaşık 22,5 milyon ton olan üretimin 2025 yılında yüzde 4,9 düşüşle 21,3 milyon tona gerilediği bildirildi. Özellikle inek sütü üretimindeki yaklaşık 1 milyon tonluk kaybın, sektörün temel üretim kapasitesinde ciddi bir aşınmaya işaret ettiği vurgulandı.

İYİ Partili milletvekilleri, anaç hayvan kesimlerinin yalnızca süt üretimini değil, aynı zamanda besilik materyal arzını da olumsuz etkilediğini belirterek, kısa vadeli et arzı sağlanırken orta ve uzun vadede hem süt üretiminin hem de buzağı varlığının zarar gördüğünü ifade etti. Bu durumun et krizini daha da derinleştirdiği kaydedildi.

Önergede ayrıca, Et ve Süt Kurumu tarafından İtalya’dan yaklaşık 2 bin ton tereyağı ithal edilmesine dikkat çekildi. Yerli üretimin yetersiz kalması nedeniyle gerçekleştirilen ithalatın, Türkiye’nin kendi üreticisini desteklemek yerine dış üreticilere kaynak aktardığı yönündeki eleştirileri artırdığı ifade edildi.

İthal edilen tereyağının doğrudan tüketiciye sunulmak yerine sanayi kuruluşlarına blok halinde satılmasının da piyasa müdahalesinin etkinliği konusunda soru işaretleri doğurduğu belirtilen gerekçede, kamu kaynaklarıyla yapılan ithalatın tüketici fiyatlarını düşürmede ne derece etkili olduğunun belirsizliğini koruduğu kaydedildi.

Hayvancılık sektöründe yaşanan daralmanın yalnızca üreticiyi değil tüketiciyi de doğrudan etkilediği belirtilen önergede, artan et ve süt fiyatlarının gıda enflasyonunu yükselttiği, vatandaşın temel gıdaya erişimini zorlaştırdığı ve çocukların yeterli proteinle beslenmesini olumsuz etkilediği ifade edildi.

Bu kapsamda İYİ Parti milletvekilleri, et ve süt ürünlerinde yaşanan krizin nedenlerinin tüm yönleriyle araştırılması, kamu kurumlarının uyguladığı politikaların değerlendirilmesi ve hem üreticiyi hem tüketiciyi koruyacak sürdürülebilir hayvancılık politikalarının belirlenmesi amacıyla Meclis Araştırması açılmasını talep etti.

Buna göre 2024 yılında 2 milyon 105 bin 895 ton olan toplam kırmızı et üretimi, 2025 yılında yüzde 10,5 azalarak 1 milyon 885 bin 130 ton olarak tahmin edildi. Üretimdeki düşüş tüm hayvansal kategorilere yansıdı. Sığır eti üretimi yüzde 11,5 azalarak 1 milyon 313 bin 7 ton olurken, koyun eti üretimi yüzde 8,1 düşüşle 468 bin 470 tona geriledi. Keçi eti üretimi yüzde 8,8 azalarak 90 bin 744 ton, manda eti üretimi ise yüzde 6,3 düşüşle 12 bin 909 ton olarak gerçekleşti.

Sektördeki gerilemenin nedenlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Balıkesir İli Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Başkanı Hasan Çetin, üretimin düşmesinde yapısal sorunların etkili olduğuna dikkat çekti.

Başkan Çetin sözlerini şu şekilde sürdürdü;

“Üreticimiz süt fiyatlarının istikrarsızlığından şikayetçi ve bunda da son derece haklılar. Bunun yanında ülkemizde buzağı ölümleri yüzde 25 seviyelerinde. Anaç sayımız düşük. Hem doğum gerçekleşmiyor hem de doğanı yaşatmayı başaramıyoruz. Tüm bunların yanında yurt dışından çok fazla hazır et geliyor buda iç piyasadaki üretimi düşürüyor. Ayrıca girdi maliyetleri çok yüksek, sektörden çıkan üreticisi sayısı her geçen gün artıyor. Yapılması gereken ise iç piyasa için, üretici için önlemler alınmalı. Modernleşme, eğitim gibi konularda üretici desteklenmeli. Örneğin girdi maliyetleri sabitlemek bu işin en önemli tarafı. Gerekli önlemler alınmazsa üretim her yıl düşmeye devam edecektir.”