Edirne Milletvekili ve Ziraat Mühendisi Ediz Ün, küresel jeopolitik gelişmelerin tarımsal üretime etkilerini gündeme taşıdı. Ün, hazırladığı soru önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunarken, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle özellikle mazot, gübre ve tarımsal plastik ürün fiyatlarındaki artışın çiftçi üzerindeki baskısını vurguladı.
Hürmüz Boğazı krizi tarıma yansıdı
Önergede, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin enerji ve petrokimya piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığına dikkat çekildi. Bu dalgalanmanın, tarımsal üretimin en kritik girdileri olan mazot, gübre ve plastik hammaddelerin fiyatlarını doğrudan etkilediği ifade edildi.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği verilerine atıf yapılan önergede, mazot fiyatlarının yüzde 58, gübre fiyatlarının yüzde 48 ila 62 arasında arttığı, tarımsal plastik ürünlerde ise yaklaşık yüzde 50 oranında yükseliş yaşandığı belirtildi.
Türkiye gıda enflasyonunda zirvede
Türkiye’nin halihazırda yüksek gıda enflasyonu ile karşı karşıya olduğuna dikkat çeken Ün, ülkenin Avrupa ve OECD ülkeleri arasında ilk sırada yer aldığını vurguladı. Artan girdi maliyetlerinin üretim zinciri boyunca fiyatları daha da yukarı çekmesinin beklendiği kaydedildi.
Destekler yeterli mi?
Soru önergesinde Tarım ve Orman Bakanlığı’nın piyasa takibi kapsamında mazot, gübre ve diğer tarımsal girdilerdeki fiyat değişimlerini ayrıntılı şekilde açıklaması talep edildi. Ayrıca 2026 yılı destekleme politikaları çerçevesinde verilen mazot ve gübre desteklerinin artan maliyetler karşısında yeterli olup olmadığı da sorgulandı.
Ün, desteklerin reel olarak gerileyip gerilemediğinin açıklanmasını isterken, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ek bütçe ya da yeni destek düzenlemeleri konusunda bir çalışma yapılıp yapılmadığını da gündeme getirdi.
Gübrede dışa bağımlılık sorusu
Önergede Türkiye’nin gübre ithalatı ve yerli üretim kapasitesi de detaylı şekilde ele alındı. 2025 yılı itibarıyla ithalat miktarı, ödenen toplam tutar ve en fazla ithalat yapılan ülkelere ilişkin bilgi talep edildi.
Ayrıca Türkiye’nin gübre üretim kapasitesinin ne kadarının kullanıldığı, üretimde yerli ve ithal hammadde oranları ile Gübretaş’ın ortağı olduğu Razi Petrokimya üzerinden sağlanan gübre tedariki de sorular arasında yer aldı.
Krizlere karşı hazırlık var mı?
Ün, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler sonrası Türkiye’nin tarımsal üretimde kullandığı mazot ve gübreye ilişkin bir “acil durum eylem planı” olup olmadığını da gündeme taşıdı. Tarımsal girdilerde dışa bağımlılığın azaltılmasına yönelik somut hedefler ve stratejilerin açıklanması istendi.
Önergede ayrıca gıda enflasyonunu kontrol altına almak için alınan tedbirler, stratejik stok politikaları ve küresel arz daralmalarında çiftçinin üretimden çekilmesini önleyecek destek mekanizmaları da sorgulandı.
“Diğer ülkeler çiftçisini nasıl koruyor?”
Uluslararası karşılaştırmalara da yer verilen önergede, Çin, Hindistan, ABD, Almanya ve Fransa gibi ülkelerde çiftçilerin küresel krizlere karşı hangi desteklerle korunduğu soruldu. Bu kapsamda mazot ve gübre sübvansiyonları, doğrudan gelir destekleri, vergi düzenlemeleri ve stratejik stok politikalarının detaylarının açıklanması talep edildi.
