Türkiye’de tütün kullanımının azaltılması ve özellikle çocuklar ile gençlerin tütün ürünlerine erişiminin sınırlandırılması amacıyla yeni bir kanun teklifi hazırlığı yürütülüyor. Taslak çalışmada, tütün ürünlerinin satışına yönelik uzun vadeli yasaklardan açık alanlarda sigara kullanımına kadar çeşitli düzenlemelerin yer aldığı belirtiliyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, hazırlıkları devam eden düzenlemeye ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ergüder, kanun teklifinin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulmasının planlandığını söyledi.
Tütün kullanımı milyonlarca kişinin ölümüne neden oluyor
Dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyar kişinin sigara kullandığını belirten Ergüder, her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini ifade etti.
Türkiye’nin tütünle mücadelede geçmiş yıllarda önemli adımlar attığını hatırlatan Ergüder, 2003 yılında Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’nin imzalandığını, 2008 yılında ise kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemenin yürürlüğe girdiğini belirtti.
Türkiye’de sigara kullanımı yeniden yükselişte
Dünya genelinde tütün kullanımında düşüş eğilimi görülmesine rağmen Türkiye’de son yıllarda yeniden artış yaşandığını dile getiren Ergüder, özellikle kadınlar ve gençlerdeki kullanım oranlarına dikkat çekti.
Ergüder’in aktardığına göre kadınlarda sigara kullanımı son 10-15 yıllık dönemde yüzde 40-50 civarında artarken, 15-24 yaş grubundaki kadınlarda kullanım oranındaki artış yüzde 90’ı aştı.
Sigara satışları 2025’te 8 milyar pakete ulaştı
Yeni kanun teklifinin yaklaşık bir yıldır Sağlık Bakanlığı tarafından üzerinde çalışıldığını belirten Ergüder, Türkiye’de sigara satışlarındaki artışa da dikkat çekti.
Verilen bilgilere göre 2012 yılında yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan sigara satışları, 2025 yılında yaklaşık 160 bin tona ve 8 milyar pakete yükseldi.
2015 sonrası doğanlara tütün ürünü satışı yasaklanacak mı?
Taslakta çocuk ve gençlerin korunmasına yönelik düzenlemelerin önemli bir yer tuttuğunu belirten Ergüder, 1 Ocak 2015’ten sonra doğan kişilere yönelik kapsamlı bir yasak öngörüldüğünü söyledi.
Buna göre taslakta, 1 Ocak 2015’ten sonra doğan kişilerin hayatları boyunca tütün ürünlerini kullanmasının, içmesinin ve satın almasının yasaklanmasının planlandığı ifade edildi.
2040 sonrası tütün ürünlerinin satışı yasaklanabilir
Taslakta yer alan bir diğer dikkat çekici düzenlemenin ise 2040 yılı sonrasına ilişkin olduğu belirtildi.
Ergüder’in aktardığına göre 2040 yılından itibaren Türkiye’de tütün ürünlerinin üretim ve satışının tamamen yasaklanması planlanıyor.
Sigara paketlerine “sağlık vergisi” geliyor
Hazırlanan taslakta sigara paketlerine uygulanması planlanan “sağlık vergisi” de yer alıyor.
Ergüder, söz konusu vergiden elde edilecek gelirin koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılmasının öngörüldüğünü belirtti.
Türkiye’de sigaraya bağlı akciğer kanseri vakalarına da dikkat çeken Ergüder, her yıl yaklaşık 35 bin kişinin sigara kullanımına bağlı akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybettiğini ifade etti.
Açık alanlarda sigara kullanımına da yeni düzenleme
Kanun teklifi hazırlığında yalnızca kapalı alanlardaki mevcut yasakların değil, açık alanlarda sigara kullanımının da yeniden ele alınmasının planlandığı belirtildi.
Bu kapsamda açık alanlarda sigara içilebilecek özel bölümlerin oluşturulması ve 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışının önlenmesine yönelik düzenlemeler üzerinde çalışılıyor.
Hazırlıkları sürdürülen teklifin ekim ayında TBMM’ye sunulması planlanırken, taslakta yer alan düzenlemelerin yasalaşması halinde Türkiye’de tütün ürünlerinin kullanımına ve satışına ilişkin kapsamlı değişikliklerin hayata geçirilmesi gündeme gelecek.
