Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ocak ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkları ile tarımsal girdi maliyetlerinde yaşanan değişimleri değerlendirdi. Bayraktar, bazı ürünlerde üretici ve market fiyatları arasındaki makasın dikkat çekici boyutlara ulaştığını söyledi.
Bayraktar’ın verdiği bilgilere göre, ocak ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 278,1 ile havuçta görüldü. Havuçtaki fiyat farkını yüzde 275,8 ile maydanoz, yüzde 229,8 ile pırasa ve yüzde 225,7 ile marul izledi. Havuç ve maydanozun markette üretici fiyatının yaklaşık 3,8 katına, pırasa ve marulun ise 3,3 katına satıldığına dikkat çekildi.
Üreticide 10 lira 50 kuruş olan havuç markette 39 lira 70 kuruşa, 5 lira 57 kuruş olan maydanoz 20 lira 92 kuruşa, 13 lira 53 kuruş olan pırasa 44 lira 64 kuruşa, 10 lira 87 kuruş olan marul ise 35 lira 39 kuruşa kadar yükseldi. Bayraktar, ocak ayında hem üreticide hem de markette fiyatı en fazla artan ürünün kabak olduğunu, fiyatı en fazla düşen ürünün ise markette kuru fasulye, üreticide ise pırasa olduğunu ifade etti.
Markette fiyatı en fazla artan ürün kabak
Ocak ayında markette incelenen 41 ürünün 33’ünde fiyat artışı yaşanırken, 7 üründe fiyat düşüşü görüldü. Bir üründe ise fiyat değişmedi. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 67,2 ile kabak oldu. Kabaktaki fiyat artışını yüzde 54,1 ile sivri biber, yüzde 48,5 ile patlıcan ve yüzde 41,7 ile salatalık takip etti.
Markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 14,6 ile kuru fasulye oldu. Kuru fasulyedeki fiyat düşüşünü yüzde 9,4 ile pırasa, yüzde 5,7 ile portakal ve yüzde 5 ile patates izledi.
Üreticide en yüksek artış yine kabakta
Üretici fiyatlarına bakıldığında ise ocak ayında 33 ürünün 19’unda fiyat artışı, 6’sında fiyat düşüşü yaşandı. 8 üründe fiyat değişimi olmadı. Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 11 ile pırasada görüldü. Pırasadaki düşüşü yüzde 7 ile yumurta, yüzde 4,4 ile karnabahar ve yüzde 2,3 ile zeytinyağı takip etti.
Üreticide en fazla fiyat artışı ise yüzde 179,2 ile kabakta gerçekleşti. Kabaktaki artışı yüzde 119,7 ile sivri biber, yüzde 118,8 ile salatalık ve yüzde 100,5 ile patlıcan izledi.
Fiyat artışlarının nedeni: sezon geçişi ve olumsuz hava koşulları
Üretici fiyatlarındaki değişimin nedenlerine de değinen Bayraktar, seralarda güzlük sezonun sona erdiğini, baharlık sezon için yeni dikimlerin yapıldığını belirtti. Bu geçiş döneminde yeni dikilen ürünlerin henüz hasat olgunluğuna ulaşmaması nedeniyle kabak, sivri biber, salatalık, patlıcan ve domateste arzın azaldığını, bunun da fiyatları yukarı çektiğini ifade etti.
Soğuk hava koşulları nedeniyle birim alandan alınan verimin düşmesinin de fiyat artışlarını tetiklediğini vurgulayan Bayraktar, ocak ayının son haftasında Antalya başta olmak üzere Mersin ve Muğla gibi kıyı illerinde yaşanan aşırı yağış, fırtına, hortum ve dolu olaylarının da bu ürün grubunda fiyatların yükselmesine neden olduğunu söyledi.
Talepteki düşüşün ise karnabahar ve pırasa fiyatlarını gerilettiğini belirten Bayraktar, yumurta fiyatlarının iç piyasadaki arz fazlası ve sofralık yumurta ihracatında devam eden kısıtlamalar nedeniyle düştüğünü kaydetti.
Girdi maliyetleri artmaya devam ediyor
Girdi fiyatlarında yaşanan değişimlere ilişkin de bilgi veren Bayraktar, ziraat odaları aracılığıyla alınan verilere göre ocak ayında gübre, yem, mazot ve tarım ilacı fiyatlarında artışların sürdüğünü söyledi. Aralık ayına göre amonyum nitrat gübresi yüzde 6,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 1,1, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1 ve üre gübresi yüzde 0,8 oranında artarken, DAP gübresi yüzde 0,5 oranında geriledi.
Geçen yılın ocak ayına göre son bir yılda 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 39,9, üre gübresi yüzde 38,2, DAP gübresi yüzde 35,7, amonyum nitrat gübresi yüzde 28,7 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 26,4 oranında zamlandı.
Ocak ayında besi yemi aylık yüzde 5,6, süt yemi yüzde 4,2 artarken; yıllık artış besi yeminde yüzde 33,1, süt yeminde ise yüzde 30 olarak kaydedildi. Elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 12,8, tarım ilacı fiyatları yüzde 35,9 oranında arttı. Mazot fiyatları ise ocak ayında aylık yüzde 7,7, yıllık bazda yüzde 21,8 oranında yükseldi.