Küresel emtia piyasalarında temmuz ayında en dikkat çekici hareketlilik tarım ürünlerinde yaşandı. El Nino hava olayının etkileri, dünyanın farklı bölgelerinde etkisini artıran kuraklık, Rusya-Ukrayna savaşının tarımsal tedarik zincirine yönelik oluşturduğu riskler ve artan jeopolitik gerilimler, başta buğday olmak üzere birçok tarım ürününün fiyatını yukarı taşıdı.
Uluslararası piyasalarda yaşanan gelişmeler, üretim endişelerini artırırken tarımsal emtia fiyatlarında da sert yükselişleri beraberinde getirdi. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre temmuz ayında buğdayın kile başına fiyatı yüzde 8,5 artış gösterirken, mısır yüzde 6,4, soya fasulyesi yüzde 3,8 ve pirinç yüzde 5 değer kazandı. Bu süreçte buğdayın fiyatı kile başına 7,1125 dolara, soya fasulyesi ise 12,5650 dolara yükselerek Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyelerini gördü.
ABD merkezli Intercontinental Exchange’te ise kahve fiyatları yüzde 6,2, pamuk fiyatları yüzde 5 ve kakao fiyatları yüzde 6,3 artış kaydetti. Aynı dönemde küresel arz beklentilerinin güçlenmesiyle şeker fiyatları yüzde 2,6 geriledi.
El Nino üretim endişelerini büyüttü
Tarımsal emtia piyasalarında fiyatları yukarı çeken en önemli etkenlerden biri El Nino hava olayı oldu. Özellikle Güney Amerika ile Güneydoğu Asya’da etkisini hissettiren sıcak ve kurak hava koşulları, üretime yönelik kaygıları artırdı.
Dünyanın en büyük arabica kahve üreticisi Brezilya ile robusta kahve üreticisi Vietnam’da sıcaklıkların yükselmesi ve yağışların azalması, kahve ağaçlarının çiçeklenmesini olumsuz etkiledi. Rekoltenin düşebileceğine yönelik beklentiler ise uluslararası piyasalarda kahve fiyatlarını yukarı taşıdı. Artan fiyat beklentileriyle birlikte yatırımcıların kahveye yönelik ETF pozisyonlarını artırdığı da görüldü.
Pamuk piyasasında ise Hindistan’da ekim alanlarının daralması ve Çin’in Sincan bölgesinde etkili olan aşırı sıcaklar fiyatların yükselmesinde belirleyici oldu.
Kakao piyasasında ise Batı Afrika kaynaklı üretim endişeleri öne çıktı. Dünyanın en büyük kakao üreticileri arasında yer alan Fildişi Sahili ile Gana’da devam eden yoğun yağışların siyah kabuk hastalığı riskini artırması, üretime ilişkin kaygıları güçlendirdi ve fiyatları destekledi.
Şeker piyasasında ise tablo farklı seyretti. Küresel üretimin yüksek olacağı yönündeki beklentiler arz endişelerini gölgede bırakırken, bu durum fiyatların gerilemesine neden oldu.
Buğday fiyatlarında iklim ve savaş etkisi
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, El Nino kaynaklı risklerin özellikle buğday piyasasında belirgin şekilde hissedildiğini söyledi.
El Nino’nun bazı bölgelerde sıcaklıkları mevsim normallerinin üzerine çıkardığını, yağışların ise azalmasına neden olduğunu belirten Ergezen, bu durumun üretime ilişkin belirsizlikleri artırdığını ifade etti.
Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Avustralya başta olmak üzere birçok üretim bölgesinde iklim kaynaklı risklerin sürdüğünü aktaran Ergezen, dünyanın önemli buğday üreticileri arasında bulunan Avustralya, ABD, Fransa ve Almanya’da da yüksek sıcaklıkların üretim beklentelerini olumsuz etkilediğini dile getirdi.
Üretim tahminlerinin aşağı yönlü revize edilmesinin buğday fiyatlarında yükselişi beraberinde getirdiğini belirten Ergezen, El Nino etkisinin 2027 yılının şubat ayına kadar devam etmesinin beklendiğini, bu etkinin yalnızca buğdayı değil pamuk, pirinç, kakao ve kahve gibi birçok tarımsal ürünü de etkilemeye devam edeceğini kaydetti.
ABD merkezli Round Lakes Commodities’in Kurucu Ortağı Tore Alden ise buğday piyasasında güçlü talebin fiyatları destekleyen temel unsurlardan biri olduğunu söyledi.
ABD’nin bazı üretim bölgelerinde son bir ayda mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıkların verim kayıpları riskini artırdığına dikkat çeken Alden, yükselen petrol fiyatlarının enerji ve lojistik maliyetlerini artırmasının da kurumsal yatırımcıları emtia piyasalarına yönlendirdiğini, bunun da buğday fiyatlarındaki yükselişi destekleyen önemli faktörlerden biri olduğunu ifade etti.
