Bankacılık sektöründe tahsili gecikmiş alacak satışları yılın ilk 10 ayında 74,9 milyar liraya ulaşarak geçen yılın tamamındaki seviyeyi geride bıraktı. Takipteki alacakların artışı sürerken TL cinsi takipteki alacak oranı yüzde 5,12 ile yaklaşık beş yılın, tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarındaki oran ise ölçüm dönemlerinin en yüksek seviyesine çıktı.
Sorunlu kredilerdeki artış satışları hızlandırdı
Bankacılık sektöründe son iki yıldır öne çıkan başlıklardan biri, takipteki alacak bakiyesindeki yükseliş oldu. Sorunlu kredilerdeki artış, bankaların tahsili gecikmiş alacaklarını varlık yönetim şirketlerine devretme işlemlerini hızlandırdı. Bu yıl 23 Ekim itibarıyla gerçekleştirilen satışların toplamı 75 milyar liraya yaklaşırken, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verileri sektördeki riskin boyutunu ortaya koydu.
BDDK’nin 16 Ekim’de sona eren haftaya ilişkin verilerine göre bankacılık sektörünün TL cinsinden takipteki alacak bakiyesi 933 milyar 791,9 milyon liraya yükseldi. Yıl içinde yaklaşık 75 milyar liralık tahsili gecikmiş alacak satışı yapılmamış olsaydı, bu tutar ilk kez 1 trilyon lira sınırını aşacaktı.
Satışlara rağmen takipteki alacak oranlarındaki yükseliş de dikkat çekti. TL cinsinden toplam takipteki alacak oranı yüzde 5,12’ye ulaşarak 17 Aralık 2021 haftasından bu yana en yüksek seviyesini gördü. Tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarında ise takipteki alacak oranı yüzde 5,72 ile mevcut ölçüm döneminin zirvesine çıktı.
Dört ayda 29,2 milyar liralık satış yapıldı
EKONOMİ’nin Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan açıklamalardan derlediği verilere göre, 1 Temmuz-23 Ekim döneminde bankaların varlık yönetim şirketlerine sattığı tahsili gecikmiş alacakların toplamı 29 milyar 223,5 milyon lira oldu.
Finansal Kurumlar Birliği verilerine göre bankacılık sektöründeki tahsili gecikmiş alacak satışları yılın ilk çeyreğinde 17 milyar 51,9 milyon lira, ikinci çeyreğinde ise 28 milyar 652,8 milyon lira olarak gerçekleşti. Temmuz ayından sonraki işlemlerle birlikte yılın yaklaşık 10 aylık dönemindeki toplam satış tutarı 74 milyar 928,1 milyon liraya ulaştı.
Özellikle temmuz ayından itibaren Garanti BBVA, İş Bankası ve DenizBank’ın satışları öne çıktı. Buna karşılık kamu bankalarının bu yıl tahsili gecikmiş alacak satışı gerçekleştirmemesi dikkat çekti. Yapı Kredi’nin de 1 Temmuz sonrasında bu kapsamda bir satış ihalesine çıkmaması öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı.
Ak Yatırım’ın üçüncü çeyreğe ilişkin bankacılık sektörü bilanço beklentileri de sorunlu kredilerdeki artışa işaret etti. Değerlendirmede, takipteki kredi hacmindeki büyümenin ikinci çeyreğe kıyasla yüzde 50’nin üzerinde olduğu belirtildi. Üçüncü çeyrekte sorunlu kredi hacmindeki artışın 145 milyar liraya ulaştığı, özellikle kamu bankalarındaki büyümenin daha belirgin hale geldiği kaydedildi.
Takipteki alacak oranı beş yılın zirvesinde
BDDK verilerine göre bankacılık sektörünün TL cinsinden takipteki alacak oranı yüzde 5,12 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, 17 Aralık 2021 haftasından bu yana kaydedilen en yüksek seviye olarak öne çıkıyor.
Söz konusu oran 2020 yılının sonunda yüzde 8,58’e kadar yükselmişti. Bu yıl gerçekleştirilen tahsili gecikmiş alacak satışları yapılmamış olsaydı, bankacılık sektöründeki takipteki alacak oranının yüzde 5,53’e ulaşacağı hesaplanıyor.
Bireysel taraftaki görünüm ise daha dikkat çekici. TL cinsinden tüketici kredileri ve bireysel kredi kartlarında takipteki alacak oranı yüzde 5,72’ye yükseldi. Böylece söz konusu oran, veri döneminin en yüksek seviyesine ulaştı. Bu grupta takipteki alacak oranının en düşük olduğu dönem ise Haziran 2023’te yüzde 1,58 ile kayıtlara geçmişti.
İhtiyaç kredilerinde de benzer bir tablo ortaya çıktı. Bu kredilerde TL cinsinden takipteki alacak oranı yüzde 7,05’e yükselerek veri döneminin en yüksek seviyesini gördü. Bireysel kredi kartlarında ise oran yüzde 6,13’e çıkarak Eylül 2019’dan bu yana görülen en yüksek noktaya ulaştı.
Ticari kredilerde de risk büyüyor
Sorunlu alacaklardaki yükseliş yalnızca bireysel kredilerle sınırlı kalmadı. Ticari kredilerde de takipteki alacak oranları son yılların en yüksek seviyelerine çıktı.
BDDK verilerine göre TL cinsinden ticari ve diğer kredilerde takipteki alacak oranı yüzde 4,75’e yükseldi. Bu oran, 17 Haziran 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.
Taksitli ticari kredilerde takipteki alacak oranı yüzde 5,58’e ulaşarak 23 Eylül 2022’den sonraki dönemin zirvesini gördü. Kurumsal kredi kartlarında ise 16 Ekim itibarıyla yüzde 3,41 olarak ölçülen oran, 20 Kasım 2020’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı.
KOBİ kredilerinde de risk göstergeleri yukarı yönlü seyretti. Bu alanda takipteki alacak oranı 16 Ekim itibarıyla yüzde 5,10’a ulaşarak 3 Haziran 2022’den sonraki dönemin en yüksek seviyesini gördü.
Tahsili gecikmiş alacak satışında 100 milyar lira beklentisi
Bankacılık sektöründe tahsili gecikmiş alacak satışlarının bu yıl rekor seviyeye ulaşacağı beklentisi, yılın başından bu yana gündemdeydi. 23 Ekim itibarıyla 74 milyar 928,1 milyon liraya ulaşan satış tutarı, geçen yılın tamamında kaydedilen 64 milyar 709,8 milyon lirayı geride bıraktı.
Finansal Kurumlar Birliği verilerine göre geçen yılın tamamında gerçekleşen satışlar o dönem için rekor olarak kayda geçmişti. Bu yılın yaklaşık 10 aylık dönemindeki satış tutarı ise geçen yılın tamamını yüzde 15,8 aştı.
Bankacılık sektörü kaynakları, mevcut eğilimin devam etmesi halinde tahsili gecikmiş alacak satışlarının tarihte ilk kez 100 milyar lira sınırını aşabileceğini değerlendiriyor.
Kamu bankalarında satış yapılmazken takipteki alacaklar arttı
Kamu bankalarının bu yıl tahsili gecikmiş alacak satışı gerçekleştirmemesi, sektördeki gelişmelerin öne çıkan başlıklarından biri oldu. EKONOMİ’nin araştırmalarına göre Halkbank en son Şubat 2024’te bu kapsamda satış ihalesi düzenledi. Ziraat Bankası ve VakıfBank’ın ise yakın dönemde gerçekleştirdiği bir satış bulunmuyor.
BDDK verileri, kamu bankalarındaki takipteki alacak bakiyesinin de yükseldiğini gösteriyor. 16 Ekim itibarıyla kamu bankalarının TL cinsinden takipteki alacak bakiyesi 358 milyar 662,7 milyon liraya çıktı. Haziran sonundan bu yana yaşanan artış 88 milyar 267,3 milyon lira oldu.
Aynı dönemde kamu bankalarının toplam TL cinsinden kredi hacmi 8 trilyon 126,3 milyar liraya ulaştı. Haziran sonundan 16 Ekim’e kadar kredi hacmindeki artış ise 686 milyar 878,1 milyon lira olarak hesaplandı.
Garanti BBVA’nın alacak portföyünde dikkat çeken değişiklik
KAP açıklamalarından yapılan hesaplamalar, Garanti BBVA, İş Bankası, DenizBank ve Akbank’ın haziran sonrasında da tahsili gecikmiş alacak satışlarına devam ettiğini ortaya koydu. Varlık yönetim şirketleri arasında Gelecek Varlık öne çıkarken Garanti BBVA’nın eylül ayında gerçekleştirdiği ihaleye ilişkin kararı da dikkat çekti.
Garanti BBVA, 24 Eylül’de düzenlediği ihalede toplam anapara ve akdi faiz bakiyesi 548 milyon 984 bin 638,80 lira olan tahsili gecikmiş alacak portföyünün, faizleriyle birlikte 56 milyon lira bedelle Birikim Varlık’a devredilmesini öngördü.
Ancak banka, 23 Ekim’de KAP’a yaptığı açıklamada söz konusu portföyün 54 milyon lira bedelle Gelecek Varlık’a devredilmesine karar verildiğini duyurdu. Böylece bankanın tahsili gecikmiş alacak portföyüne ilişkin ihale sürecinde alıcı değişikliği yaşandı.
