Haber: Muhammet OLUKLU
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2027 yılı bütçesini görüşmek üzere toplandı. Komisyon üyelerine sunum yapan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin Ar-Ge yatırımlarından savunma sanayisine, yerli otomobil Togg’dan organize sanayi bölgelerine kadar Bakanlığın faaliyetleri ve gelecek dönem hedeflerine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Türkiye’nin son yıllarda araştırma ve geliştirme alanında önemli bir ilerleme kaydettiğini belirten Kacır, 2002 yılında yıllık 1,2 milyar dolar olan Ar-Ge harcamalarının 24,8 milyar dolara yükseldiğini bildirdi. Ar-Ge harcamalarının millî gelir içindeki payının binde beşten yüzde 1,55’e çıktığını kaydeden Kacır, özel sektörün Ar-Ge harcamalarının ise 45 misli artarak 16,1 milyar dolara ulaştığını ifade etti.
Ar-Ge alanında çalışan personel sayısındaki artışa da dikkat çeken Kacır, 2002 yılında 29 bin olan Tam Zaman Eşdeğer Ar-Ge personeli sayısının 318 bine yükseldiğini belirtti. Bu artışla Türkiye’nin OECD ülkeleri arasında Ar-Ge personel sayısını en fazla artıran ülke olduğunu dile getirdi.
Teknoparkların ve araştırma merkezlerinin de teknoloji ekosistemine katkı sunduğunu aktaran Kacır, sayısı 115’e ulaşan teknoparklarda faaliyet gösteren girişim sayısının son bir yılda yaklaşık 2 bin artarak 13 bin 837’ye çıktığını, bu girişimlerdeki istihdamın ise 12 bin kişilik artışla 136 bine ulaştığını söyledi.
Bakanlık tarafından desteklenen bin 362 Ar-Ge ve 348 Tasarım Merkezinde 56 bin 947 fikri mülkiyet tescilinin gerçekleştirildiğini belirten Kacır, Ar-Ge teşviklerinden yararlanan proje sayısının 247 bine ulaştığını kaydetti. Ar-Ge faaliyetlerine yönelik vergi teşviklerinin de 2025 yılında yüzde 59,5 artarak 169 milyar lirayı aştığını açıkladı.
TOGG’un üretim ve kullanım hedefleri
Yerli otomobil Togg’un kullanıcı kitlesini 2027 yılında daha da genişletmeyi hedeflediklerini belirten Kacır, bugüne kadar 130 binden fazla aracın yollara çıktığını, son bir yıldaki sayının ise 55 bin olduğunu bildirdi. Elektrikli araç altyapısına yönelik desteklerin sürdüğünü ifade eden Kacır, ülke genelindeki elektrikli araç şarj bağlantısı sayısının 48 bin 900’e ulaştığını söyledi.
Türkiye’nin farklı teknoloji alanlarında üretim kapasitesini geliştirdiğini vurgulayan Kacır, kalp-akciğer makinesinden yapay zekâ destekli yoğun bakım monitörüne, saatte 250 kilometre hıza sahip elektrikli trenden Seviye 4 otonom otobüse, endüstriyel robottan sivil helikoptere kadar pek çok alanda yerli teknoloji geliştirildiğini ifade etti.
TÜBİTAK projelerine 15,4 milyar liralık katkı
Üniversitelerin araştırma faaliyetlerine yönelik desteklerin de sürdüğünü belirten Kacır, araştırma projelerinde 22 bin 300 bursiyerin desteklendiğini açıkladı. TÜBİTAK programları kapsamında bu yıl 190 üniversite ve 3 bin 400 firmanın toplam 11 bin 825 projesine 15,4 milyar lira katkı sağlandığını bildirdi.
6550 sayılı Kanun kapsamında bugüne kadar 10,8 milyar lira kaynak aktarılan 12 ulusal araştırma altyapısının 826 kişiyle çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Kacır, bu altyapılarda biyotıp ve genom, ileri malzemeler, MEMS, astrofizik, güneş enerjisi, raylı sistemler, deniz hukuku ve finans teknolojileri alanlarında araştırmalar yürütüldüğünü kaydetti.
Ar-Ge projeleri sonucunda geliştirilen ürünlerin teknolojik niteliğinin tescillenmesi ve kamu alımlarında kullanımının yaygınlaştırılması amacıyla 500’e yakın ürün için Teknolojik Ürün Belgesi düzenlendiğini aktaran Kacır, Kümelenme Destek Programı kapsamında da stratejik sektörlerde faaliyet gösteren 19 kümenin desteklendiğini söyledi.
Nükleer sanayi, siber güvenlik, biyoteknoloji, sağlık teknolojileri, mobilite, ileri malzemeler, oyun teknolojileri, rüzgâr enerjisi, 6G haberleşme teknolojileri ve havacılık endüstrisi gibi alanlarda faaliyet gösteren söz konusu kümelerin toplam bin 54 üyeye sahip olduğunu belirten Kacır, programla özel sektörün birlikte iş yapma kültürünün geliştirilmesinin amaçlandığını ifade etti.
Savunma ve havacılık ihracatı 10 milyar doları aştı
Savunma sanayisindeki gelişmelere de değinen Kacır, Türkiye’nin 4 binden fazla şirket ve araştırma kurumunda 100 binden fazla çalışanıyla büyük bir savunma sanayi gücüne ulaştığını söyledi.
2002 yılında 248 milyon dolar seviyesinde bulunan savunma ve havacılık ihracatının geçtiğimiz yıl 10 milyar doları aştığını belirten Kacır, 2002’den bu yana savunma sanayisinde bin 203 yatırım için teşvik belgesi düzenlendiğini ve 668 milyar liralık sabit yatırımın önünün açıldığını kaydetti.
Savunma sanayisinde faaliyet gösteren Ar-Ge ve Tasarım Merkezlerine sağlanan desteklere ilişkin de bilgi veren Kacır, 28 bin kişinin istihdam edildiği 80 merkeze 2025 yılında 71 milyar lira destek verildiğini açıkladı. Teknoparklarda savunma sanayisi alanında faaliyet gösteren 352 firmanın 7 bin 350 araştırmacıyla teknoloji geliştirme çalışmalarını sürdürdüğünü ifade etti.
TÜBİTAK’ın savunma sanayisine yönelik çalışmalarına da dikkat çeken Kacır, 2002’den bu yana burs ve destek programları aracılığıyla 2 bin 283 savunma sanayi projesine, 4 bin 449 bilim insanı ve gence toplam 65 milyar lira katkı sunulduğunu bildirdi.
Geliştirilen GÖKDOĞAN ve BOZDOĞAN füzeleri sayesinde SİHA’lara hava-hava angajman kabiliyeti kazandırıldığını belirten Kacır, Türkiye’nin bu kabiliyeti sağlayan ilk ülke olduğunu ifade etti.
SİPER-2’nin seri üretimi 2027’de başlayacak
Millî savunma sistemlerinde kullanılan kritik bileşenlerin yerli imkânlarla geliştirildiğini ve üretildiğini vurgulayan Kacır, ısıl pil, piroteknik bileşenler, güdüm, konumlama ve hedef algılama sistemlerinin TÜBİTAK enstitülerinde üretildiğini söyledi.
Çelik Kubbe projesi kapsamında Uzun Menzilli Hava Savunma Sistemi SİPER-2’nin seri üretimine önümüzdeki yıl başlanacağını açıklayan Kacır, ısıl pil üretim kapasitesinin de geçtiğimiz yıl iki katına çıkarıldığını belirtti.
Millî torpido AKYA’nın Ay ve Preveze sınıfı denizaltılara entegrasyonunun tamamlandığını bildiren Kacır, Mavi Vatan’ın güvenliğine katkı sunan YELKOVAN Elektronik Destek Sistemi’nin açık deniz karakol gemilerine entegre edilerek Türk Deniz Kuvvetleri envanterine alındığını kaydetti.
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin operasyonel kabiliyetini artırmaya yönelik elektronik harp ve destek sistemleri üzerinde de çalışıldığını belirten Kacır, İHA’lar ve savaş uçaklarına yönelik sistemlerin yanı sıra beşinci nesil savaş uçağı KAAN’ın uçuş ve görev yönetim platformu, pilotların uçuş sırasında solunumunu sağlayan Yaşam Destek Sistemi, Yakıt Güvenlik Sistemi ve uçak motorlarında kullanılan ileri malzeme süperalaşım teknolojilerinin geliştirildiğini ifade etti.
Geçmişte yurt dışından tedarik edilen seyir füzeleri ve güdüm kitlerinin daha etkin yerli ve millî versiyonlarının üretildiğini de aktaran Kacır, uzun menzilli hava savunma sistemlerinin radar görüş mesafesini artıran vakum tüplerinin de Türkiye’de üretildiğini söyledi.
Sanayi yatırımları için 53 milyar lira kaynak ayrılacak
Sanayileşme yatırımlarının ülke genelinde daha dengeli dağıtılmasına yönelik çalışmalar hakkında da bilgi veren Kacır, son bir yılda 6 Organize Sanayi Bölgesi, 7 Endüstri Bölgesi ve 19 yatırım alanının ilan edildiğini açıkladı. Bu çalışmalarla müteşebbislere 70 bin hektar ilave yatırım alanı sağlandığını belirtti.
Bakanlık destekleriyle bu yıl tamamlanacak 13 OSB ve 4 sanayi sitesi projesinin 30 bin kişilik istihdamın önünü açacağını kaydeden Kacır, 2027 yılı bütçesinde OSB, Endüstri Bölgesi ve Sanayi Sitesi projelerine 53 milyar lira kaynak ayrılacağını bildirdi.
Organize sanayi bölgelerindeki sanayi alanlarının çevrimiçi platform üzerinden her ay ilan edildiğini hatırlatan Kacır, Ekim 2024’ten bu yana 252 OSB’de toplam 9 bin 507 yatırımcı başvurusu alındığını söyledi. Bu süreçte 23 milyon metrekare büyüklüğündeki yatırım alanının bin 472 sanayiciye tahsis edildiğini belirten Kacır, OSB’lerde atıl yatırım yeri kalmaması amacıyla rehberlik ve denetim çalışmalarının sürdürüldüğünü ifade etti.
2025 yılı bütçe gerçekleşmelerini açıkladı
Sunumunda Bakanlığın geçmiş yıl bütçe gerçekleşmelerine de yer veren Kacır, 2025 yılı Bütçe Kanunu kapsamında Bakanlık ile bağlı ve ilgili kuruluşlarına 194 milyar 531 milyon 626 bin lira ödenek tahsis edildiğini hatırlattı.
Yıl içerisinde yapılan eklemelerle toplam ödeneğin 260 milyar 30 milyon 539 bin 573 liraya ulaştığını belirten Kacır, bu tutarın 243 milyar 458 milyon 124 bin 835 lirasının bütçe giderine dönüştüğünü açıkladı.
Kalan ödenekten 1 milyar 506 milyon 687 bin 64 liranın ise 2026 yılı bütçelerine devredildiğini bildirdi.
