Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Antalya’da düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, iklim değişikliğinin tarımsal üretim ve gıda tedarik zincirleri üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Gıda sistemlerinin yalnızca üretim aşamasında değil, depolama, taşımacılık ve pazara erişim süreçlerinde de çeşitli risklerle karşı karşıya olduğunu belirten Yumaklı, kırsal tedarik zincirlerinin dayanıklılığının artırılması gerektiğini vurguladı.
COP31 kapsamında gerçekleştirilen “Baskı Altındaki Gıda Sistemleri: İlk Adımdan İtibaren Dayanıklılığın Güçlendirilmesi” başlıklı oturumda, “Baskı Altındaki Kırsal Tedarik Zincirleri Raporu”nun tanıtımı öncesinde konuşan Yumaklı, toplantının gıda güvenliği ile iklim eylemi arasındaki ilişkinin güçlendirilmesine ve ortak çözümler geliştirilmesine katkı sağlamasını temenni etti.
İklim değişikliğinin yanı sıra su kıtlığı, biyolojik çeşitlilik kaybı, jeopolitik gerilimler ve ticarette yaşanan aksaklıkların gıda sistemleri üzerindeki baskıyı artırdığına dikkati çeken Yumaklı, bu gelişmelerin üretimden tüketiciye ulaşan sürecin tamamını etkilediğini ifade etti.
Özellikle küçük ölçekli üreticilerin ve kırılgan toplulukların krizlerden daha fazla etkilendiğini belirten Yumaklı, dayanıklılığın yalnızca kriz anlarında müdahale edebilmekle sınırlı olmadığını, riskleri önceden öngörme ve etkilerini azaltma kapasitesini de kapsadığını dile getirdi.
Yumaklı, bu kapsamda su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, iklime uyumlu üretim uygulamaları, tarımsal üretim planlaması, erken uyarı sistemleri, risk yönetimi ve kırsal altyapının güçlendirilmesinin önem taşıdığını belirterek şöyle konuştu:
“Dünyamız su kıtlığı, biyolojik çeşitlilik kaybı, jeopolitik gerilimler, ticarette yaşanan aksamalar ve girdi maliyetlerindeki dalgalanmalar gibi çok boyutlu risklerle karşı karşıyadır. Bu riskler yalnızca üretimi değil, hasat sonrası süreçleri, depolamayı, taşımacılığı, pazarlara erişimi ve tüketicilerin gıdaya ulaşabilirliğini de etkilemektedir. Şokların etkisi, özellikle küçük ölçekli üreticiler ve kırılgan topluluklar üzerinde daha ağır hissedilmektedir. Bu nedenle, dayanıklılığı yalnızca krizlere müdahale kapasitesi olarak değil, riskleri önceden öngörme, etkilerini azaltma ve hızla toparlanma becerisi olarak ele almalıyız. Su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, iklime uyumlu üretim uygulamaları, tarımsal üretim planlaması, erken uyarı ve risk yönetimi mekanizmaları, güçlü kırsal altyapı ve etkin bilgi paylaşımı, bu yaklaşımın temel unsurlarıdır.”
Üreticilerin krizlere karşı hazırlıklı olması hedefleniyor
Krizler ortaya çıkmadan önce hazırlık yapılmasının önemine işaret eden Yumaklı, üreticilerin dayanıklılığının suya erişim, uygun maliyetli girdiler, finansman ve sigorta imkanları ile pazarlara güvenilir bağlantılar kurulması gibi unsurlara bağlı olduğunu kaydetti.
İklim riskleriyle mücadelede bilimsel veriler ve dijital teknolojilerin kullanımının önemini de vurgulayan Yumaklı, üreticilerin bilgiye ve gerekli araçlara erişiminin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Kamu kurumları, araştırma kuruluşları, özel sektör ve uluslararası ortaklar arasındaki işbirliğinin geliştirilmesinin de bu sürecin önemli parçalarından biri olduğunu belirten Yumaklı, üretimin devamlılığını ve çiftçilerin geçim kaynaklarını korurken doğal kaynakların gelecek nesillere aktarılmasını amaçladıklarını söyledi.
COP31’in uluslararası işbirliği açısından önemli bir platform olduğuna dikkati çeken Yumaklı, zirvenin taahhütlerin somut uygulamalara dönüştürülmesi, iklim finansmanının ihtiyaç duyulan alanlara yönlendirilmesi ve ülkeler arasında bilgi paylaşımının hızlandırılması bakımından değer taşıdığını dile getirdi.
Dayanıklı gıda sistemlerinin ülkelerin ortak sorumluluğu olduğunu belirten Yumaklı, uluslararası kuruluşlarla işbirliği içinde üreticileri destekleyen ve gıda arzının sürekliliğini sağlayan adımların artırılması gerektiğini vurgulayarak sözlerini şöyle sürdürdü:
“Hiçbir ülke bu sınamaları tek başına aşamaz. IFAD (BM Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu) ve diğer uluslararası ortaklarımızla birlikte, üreticileri destekleyen, doğal kaynakları koruyan ve krizler karşısında gıda arzının sürekliliğini güçlendiren somut adımları çoğaltmalıyız. Bu düşüncelerle raporun lansmanının verimli tartışmalara ve güçlü ortaklıklara vesile olmasını diliyor, emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”
İklim yatırımları tarımsal gelir kayıplarını azaltabilir
Oturumda konuşan IFAD Başkanı Alvaro Lario da kırsal toplulukların iklim değişikliği ve piyasa kaynaklı şoklar karşısında daha dirençli hale gelebilmesi için finansman, girdi desteği ve pazara erişim imkanlarının birlikte sunulması gerektiğini belirtti.
COP31 kapsamında tanıtılan “Baskı Altındaki Kırsal Tedarik Zincirleri Raporu”na ilişkin bilgi veren Lario, bütünleşik destek yaklaşımının, özel sektör ve piyasa şoklarının aynı dönemde yaşandığı koşullarda net tarımsal gelir kayıplarının yaklaşık beşte birini önleyebildiğini bildirdi.
Küçük ölçekli tarımsal yatırımların toplam iklim finansmanından yüzde 1’den daha az pay aldığını kaydeden Lario, iklim değişikliğine uyum yatırımlarının IFAD’ın toplam yatırım portföyünün yarısından fazlasını oluşturduğunu ifade etti.
Türkiye’de yürütülen bir havza geliştirme projesini örnek gösteren Lario, güneş enerjisiyle çalışan sulama sistemleri, işleme imkanlarının iyileştirilmesi ve pazara erişimin güçlendirilmesini kapsayan çalışmaların yaklaşık 25 bin hanenin gelirini yüzde 41, verimliliğini ise yüzde 50’nin üzerinde artırdığını aktardı.
Lario, üreticilerin ve kırsal toplulukların ihtiyaç duydukları kaynaklara, pazarlara ve hizmetlere erişiminin yalnızca tarımsal dayanıklılığı değil, gıda güvenliğini, istihdamı ve kırsal ekonomik büyümeyi de desteklediğini belirtti.
