Haber/Muhammet OLUKLU
Türkiye’de küçükbaş hayvancılık alarm veriyor. Koyun ve keçi yetiştiricileri, artan maliyetler ve yerinde sayan destekler nedeniyle hayvanlarını satıp sektörden tamamen çekilmeler başladı. Özellikle Anadolu’da üretimin bel kemiğini oluşturan küçük aile işletmeleri, sürdürülemez hale gelen üretim şartları karşısında birer birer kapanıyor.
Yetiştiriciye verilen destekler, artan yem, mazot ve bakım maliyetleri karşısında adeta buharlaşmış durumda. Kuzu başına sağlanan 300 TL’lik destek, bugün ne yem maliyetini ne de hayvan sağlığı giderlerini karşılayabiliyor. Mazot fiyatlarının 50 TL’yi geçtiği, yem torbasının ise 1.000 TL sınırını aştığı bir ortamda üretici üretmekten vazgeçerek aile işletmelerini kapatmaya doğru gidiyor.
5 Aylık Kuzu, Aylarca Zarar
Üreticinin en büyük feryadı, kısa sürede bakımı yapılan kuzunun bile ciddi maliyet yükü oluşturması. Trakya’daki bir üreticinin verdiği bilgilere göre, bir kuzu 5 ayda yaklaşık 300 kilogram yem tüketiyor. Ancak masraf sadece kuzu ile sınırlı değil. Kuzunun yaşaması için anasına da bakmak zorunda olan üretici, ana hayvan için de en az 4 torba yem vermek zorunda kalıyor.
Bu hesaplamaya mısır, arpa, saman, işçilik, elektrik, su ve barınak giderleri dahil değil. Üstelik tüm bu maliyetler üreticinin cebinden çıkarken, verilen 300 TL’lik destek sadece sembolik bir rakam olarak kalıyor.
Destek Var Ama Üreticiye Uğramadan Geri Dönüyor
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kuzu desteği uygulaması, üreticiye nefes aldırmak yerine yeni bir yük haline gelmiş durumda. Günlük 1,5 kilogram yem yiyen bir kuzuya verilen 300 TL destek, yem maliyetinin çok gerisinde kalırken; aşı, iç parazit ilaçları ve zorunlu sağlık uygulamalarıyla bu desteğin yaklaşık yüzde 70’i üreticinin cebine girmeden alınmış oluyor.
Yetiştiriciler, “Destek kağıt üzerinde var ama cebimize girmeden gidiyor” diyerek mevcut sistemin üreticiyi ayakta tutmadığını, aksine üretimden soğuttuğunu dile getiriyor.
Üreticinin Talebi Net: Yem Desteği Şart
Sektördeki ortak talep açık ve net: Kuzu başına verilen destek modelinin kaldırılması ve doğrudan yem desteğine geçilmesi. Üreticiler, yem fiyatları kontrol altına alınmadan, mazot ve girdi maliyetleri düşürülmeden küçükbaş hayvancılığın ayakta kalamayacağını ifade ediyor.
Aksi halde Anadolu’nun kırsalında binlerce yıllık bir üretim kültürü yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Hayvanlarını satan üretici, yalnızca bir işletmeyi değil; kırsalı, istihdamı ve gıda güvencesini de geride bırakıyor.
Küçükbaş hayvancılıkta yaşanan bu sessiz çöküşe kulak verilmezse, yarın ne et bulunabilecek ne de üretici.
Artık Anadolu’da söylenen bir ifade vardır ki, ‘’buğday ile koyun gerisi oyun’’ ifadesi sadece sözlükte kalacak ve onun yerine ‘’buğday ile koyun gerisi zor oyun’’ sözlükte ki yerine alacak.
