İran-İsrail-ABD savaşı, petrolden sonra gübre sektöründe de, tedarik ve fiyat kargaşasına yol açmıştır.
OLAYLAR NASIL GELİŞTİ
Televizyon haber kanalları, akşam haber bültenlerinde Amonyum Nitrat( %33) gübresinin, teröristler tarafından patlayıcı olarak kullanıldığı haberini verirken, o tarihlerde özel bir kanalda haber spikerliği yapan Sn. Uğur Dündar, haberin detaylarını anlatırken, bir refleks olarak, bu gübreleri kimler, niçin yurda getiriyorlar yorumunu da yapmıştı.
Aradan bir gün geçtikten sonra, Milli İstihbarat Teşkilatından(MİT) bir kişi beni cep telefonumdan arayarak, görüşmek istediklerini söyledi. İki kişi geldiler, görüştük. Bu gübre ile ilgili bilgi almak istediler. O tarihlerde bu gübreden dünyada 12,5 milyon ton üretim var. Komşularımızdan Gürcistan, Rusya, Ukrayna, Romanya ve Bulgaristan bu gübreyi üretiyor. Hem çiftçilerimiz lehine fiyat, hem de teknik özellikleri sebebiyle, ülkemiz tarımı için önemli olduğunu anlattım. Gelişmelerin devamında Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli Savunma Bakanlığı yetkilileri ile görüşme yaptık.
Neticede Emniyet Genel Md. Yardımcısı Sn. Ramazan Er başkanlığında bir toplantı yapılarak ilgili kişi ve kuruluşlar( 50 kişi kadar) toplantıya katıldı. Toplantıya o tarihlerde aktif olan Gübre Üreticileri Derneği ve Gübre İthalatçıları Derneği davet edildi. Toplantıda Gübre Üreticileri Derneği başkanı, daha önce de Rekabet Kuruluna başvuru yaptıklarını, CAN(%26) Kalsiyum Amonyum Nitrat ürettiklerini, fiyat rekabeti yapamadıklarını, başvurularının reddedildiğini, yasaklanması görüşünde olduklarını dile getirdi. Gübre İthalatçıları Derneği adına bendenize söz verildi. Konuşmamda : "Bırakınız dernek başkanlığını, 17 yıl TİGEM'de Bitkisel Üretim Başkanlığı yapmış, teknik sorumluluk taşımış bir kişi olarak üzerimde vebal vardır. Ben doğru bildiklerimi söylemek zorundayım. Hem çiftçilerimiz lehine fiyat, hem de teknik özellikleri sebebiyle yasaklanmasının tarımsal üretimimize zarar vereceğini anlattım. Bir kamu kuruluşu olan TÜGSAŞ'ın (CAN %26) (Türkiye Gübre Sanayi A.Ş.) Kalsiyum Amonyum nitrat gübre çeşidi ile ilgili hazırladığı broşürde : " Karadeniz Bölgesi asit karakterli topraklarına uygundur." notunu da hatırlattım."
Toplantıya ara verildi. Dernek başkanları aradan sonra katılmasın dediler. Toplantıdan çıkarken sn. Ramazan Er bana: " Fahri bey ben sizi çok iyi anladım" dedi. Aradan 8 yıl geçti yasaklanmadı. Sn. Ramazan Er ve o dönemin İlgili bürokratlarına, çiftçilerimiz ve ülkemiz tarımı adına müteşekkiriz.
SAVAŞ OLAYI
İran-İsrail-ABD savaşı, petrolden sonra gübre sektöründe de tedarik ve fiyat kargaşasına yol açmıştır. Hububatın azotlu gübre ile gübrelendiği ve yazlık ekilişlerin ekim dönemine rasgelmiş olması, çiftçilerimiz ve tarımsal üretimimiz açısından kaygı vericidir.
GÜBRE FİYATLARI
26 Mart tarihi itibarıyla perakende bayi satış fiyatları şöyledir. Türkiye üre tedarikinin yarısını körfez ülkelerinden yapmaktadır. Savaş sebebiyle üre fiyatları sürekli değişim göstermekte, artmaktadır.
-Amonyum sülfat 20 800 TL/ton
-Can(%26) Kalsiyum Amonyum nitrat 22.800 TL/ton.
-Amonyum nitrat(%33) 27.500 TL/ton.
- Üre 34.000 TL/ton ( Tarım kredi 31.ü00)
- DAP 41.500 TL/ton.
- 20-20 -0 27500 TL/ton
- 15-15-15 27.500 TL/ ton
Savaş krizi üzerine 1917 de yasaklanan Amonyum nitrat( %33) yasağı kaldırılmıştır. Bir ay içinde gübre fiyatlarında % 20-40 arasında fiyat artışları meydana gelmiştir. Yasaktan bu yana aradan 9 yıl geçmiştir. Amonyum nitratın yasaklanmasından önce tüketimi 800 bin ila 1 milyon ton arasında tüketimin % 90' ı Üreye, % 10'u da Amonyum sülfata kaymıştır.
AMONYUM NİTRAT(%33) ÖZETLE
Tenörünün yüksek olması, PH'sının nötr olması, Anadolu’nun az yağışlı kıraç topraklarına uygun olması, yarısının Amonyum, yarısının nitrat iyonu içermesi, çabuk tesir etmesi, dolgu maddesinin kaolin olması nedeniyle suda kolay erimesi damlama sulama sistemlerinde kullanılma özelliği öne çıkmaktadır.
SONUÇ OLARAK
Yasaklanmasından bu yana 9 yıl geçmiştir. Savaş olayı sebebiyle doğru bir yaklaşımla yasak kaldırılmıştır. Basına yansıyan bilgiler doğru ise, mayıs ayı sonuna kadar ithal izni verilmesi sınırlaması kaldırılmalıdır.
Gıda üretimi hiç bir zaman ihmal edilemeyecek gerçektir. Ülkemiz tarımsal üretimi ve çiftçilerimizin makul fiyatlarla doğru gübreyi satın almaları büyük önem taşımaktadır.
