İklimi ve çevreyi korumak mı, bazı amaçları gerçekleştirmeye uygun “iklim” oluşturmak mı?
COP31 Nedir; Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı’dır. “COP” kelimesinin açılımı Conference of the Parties (Taraflar Konferansı)’dır. Konferans, UNFCCC’nin en üst düzey karar organıdır. Yıllık oturumlarda, sözleşmenin ve ilgili hukuki araçların uygulanması gözden geçirilir, küresel ilerleme değerlendirir, iklim değişikliğine karşı kararlar ve hedefler burada müzakere edilir. COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da Türkiye’nin ev sahipliğinde düzenlenecektir.
Arka planda başka amaçlar var mı; İklim üzerinde en fazla olumsuz etki üreten ülkelerin kararlara taraf olma ve uygulamadaki ikircikli tavırları bu yöndeki spekülasyonları beslemektedir. İklim krizi, sera gazı emisyonu ve bunlarla ilgili detayları, tarım sektöründe ve özellikle hayvancılık üzerindeki zorlamalar ve hangi ülkelerin uyup uymadığı konusundaki detayları https://www.anadoluizlenimleri.com/hayvanlar-kimin-havasini-bozuyor başlıklı yazımızdan okumanızı tavsiye ediyorum.
Partilerimizin İklim Politikaları Nedir;
Türkiye'nin iklim politikaları, 2021 yılında Paris Anlaşması'nın onaylanması ve 2053 Net Sıfır Emisyon hedefinin ilan edilmesiyle yeni bir döneme girmiştir. Ülkemizde, 2025 yılı itibarıyla kabul edilen İklim Kanunu, siyasi partilerin bu konudaki duruşlarını netleştirmiştir. Yazımızda, bu önemli konu hakkında Türkiye'de bazı siyasi partilerin iklim krizi ve karbon ayak izine yönelik güncel politikaları özetlenmiştir. Detaylar, parti dokümanlarından incelenebilir.
Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti)
A-Temel Politikalar; İktidar partisi olarak politikalarını "Yeşil Kalkınma Devrimi" ve "Türkiye Yüzyılı" vizyonu üzerine kurmaktadır. İklim değişikliği eylem planına göre;
*Net Sıfır Hedefi: 2053 yılı için net sıfır emisyon taahhüdü verilmiştir.
*İklim Kanunu ve ETS: 2025'te yürürlüğe giren İklim Kanunu ile Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurularak sanayi tesislerinin karbon salımının piyasa temelli takibi hedeflenmektedir.
*Karbon Ayak İzine Yaklaşım: Bireysel kısıtlamalardan ziyade, enerji yoğun üretim tesislerinin karbon ayak izini azaltmaya odaklanan bir strateji izlenmektedir.
*Yenilenebilir Enerji: Dışa bağımlılığı azaltmak için, güneş ve rüzgâr enerjisi yatırımlarını da içeren iklim politikasını ekonomik büyüme ve teknolojik yerlileşme ile entegre etmektedir.
B- Planlanan Somut Adımlar; Piyasa Temelli Dönüşüm ve Dijital Altyapı yaklaşımı ile,
*Sanayi (ETS ve Karbon Piyasası): 2025'te altyapısı tamamlanan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) üzerinden, sanayi tesislerinin karbon salımını piyasa fiyatlamasına tabi tutarak emisyon azaltımını zorunlu hale getirmeyi hedefliyor.
*Enerji: Yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılmasıyla enerjide dışa bağımlılığı azaltmayı, nükleer enerjiyi ise "temiz enerji" sepetine dahil ederek ihtiyacın karşılanması vurgulanıyor.
*Şehircilik: "Yarısı Bizden" gibi kampanyalarla kentsel dönüşümü, sadece deprem odaklı değil "iklim dirençli ve enerji verimli binalar" perspektifiyle yol haritasına dahil ediyor.
Yeni Parti
A-Temel Politikalar; İklim kriziyle mücadeleyi çağdaş demokrasinin, bilimin ve sürekli yenilenmenin bir gereği olarak kabul eder. Ancak mevcut iktidarın piyasa odaklı çevre düzenlemelerine karşı kamusal yararı ve toplumsal dayanışmayı savunuyor.
*Sosyal Demokrat ve Çevreci Çizgi: İklim politikalarını uluslararası standartlar ve Avrupa Yeşil Mutabakatı çerçevesinde, ancak halkı ve üreticiyi mağdur etmeyecek bir sosyal adalet anlayışıyla ele alınması.
*Katılımcı ve Bilimsel Yaklaşım: Çevre ve emisyon kısıtlamalarında tepeden inme dayatmalar yerine, bilim insanlarının, yerel yönetimlerin ve tarım sektörü temsilcilerinin katılımıyla kararlar alınması.
*Demokratik ve Adil Dönüşüm: İklim krizi bahaneleriyle tarımsal üretimin ve hayvancılığın baltalanmasına ya da tekelleşmesine karşı durarak, dönüşümün adil ve şeffaf bir biçimde yürütülmesi gerektiği.
B- Planlanan Somut Adımlar; Geniş tabanlı bir "Türkiye İttifakı" anlayışıyla yeşil dönüşümü ve üretimi korumayı dengeler:
*Üreticiyi Koruyan Yeşil Dönüşüm: Sanayide ve tarımda karbon ayak izini azaltacak adımları planlarken, küçük üreticinin, çiftçinin ve hayvancılıkla uğraşan vatandaşların emisyon kotaları veya yeni vergiler altında ezilmesini önleyecek kamusal destek paketleri.
*Sürdürülebilir Tarım ve Hayvancılık: Hayvancılık sektörünün iklim krizinin tek sorumlusu gibi gösterilerek tasfiye edilmesine karşı çıkar; emisyon azaltımını hayvan varlığını azaltarak değil, bilimsel atık yönetimi, biyogaz tesisleri ve sürdürülebilir tarım uygulamalarıyla çözmek.
*Yerel Yönetimlerde Ekolojik Bütçe: Belediye meclislerinde sahip olduğu temsil gücüyle, yerel düzeyde karbon salımını azaltacak toplu taşıma projelerine, yenilenebilir enerji kooperatiflerine ve doğa dostu kentsel politikalara öncelik tanımak.
Milliyetçi Hareket Partisi (MHP)
A-Temel Politikalar; Çevre politikalarını "Üretken Belediyecilik" ve "Güçlü Şehirler" vizyonuyla, milli güvenlik çerçevesinde ele almaktadır;
*Çevre Dostu Şehirler: 2024 yerel seçim beyannamesinde "afet ve krizlere hazırlıklı, çevre dostu güçlü şehirler" temasını işlemiştir.
*Enerji Bağımsızlığı: Yenilenebilir enerji kaynaklarını sadece çevresel değil, aynı zamanda enerji bağımsızlığı ve "istiklal" meselesi olarak konumlandırmaktadır.
*Sürdürülebilirlik: Projelerin doğal dokuyu koruyarak geliştirilmesini ve geri dönüşümün dünya standartlarına çıkarılmasını hedeflemektedir.
B- Planlanan Somut Adımlar; Enerji Bağımsızlığı ve Milli Güvenlik yaklaşımı ile çevre ve iklim konularını "milli beka" ve "stratejik özerklik" çerçevesinde ele almaktadır.
*Enerji Sektörü: MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin "Enerjide bağımsızlık Türkiye'nin Kızılelma'sıdır" çıkışı doğrultusunda; yerli doğalgaz ve nükleer enerji yatırımlarının çevresel sürdürülebilirlikten ziyade enerji arz güvenliği için hızlandırılmasını savunuyor.
*Afet Yönetimi: Sektörel olarak inşaat ve altyapı projelerinde "çevre dostu güçlü şehirler" vizyonuyla afetlere karşı direncin artırılmasını, milli güvenliğin bir parçası olarak konumluyor.
İyi Parti
A-Temel Politikalar; Küresel iklim kriziyle mücadele gerekliliğini bilimsel bir gerçeklik olarak kabul etmekle birlikte, mevcut yasal düzenlemeleri (İklim Kanunu) "Türkiye'yi iklim bahanesiyle zincire vurma projesi" olarak nitelendirip sert şekilde eleştirmektedir.
*Üretimi ve Emeği Koruma: İklim politikalarının doğayı korumaktan ziyade küresel piyasa mekanizmalarına (ETS ve Karbon Piyasası) hizmet ettiğini savunmaktadır. Kanunun, Türkiye’nin üretim yapısını koruyacak somut desteklerden uzak olduğunu iddia etmektedir.
*Milli Egemenlik Vurgusu: İklim ve emisyon kısıtlamalarının arkasında küresel vakıfların ve uluslararası organizasyonların (Rockefeller Vakfı, BM vb.) dayatmalarının olduğunu savunarak, bu durumun ulusal egemenliğe ve üretim bağımsızlığına zarar vermemesi gerektiğini belirtmektedir.
*Tarım ve Hayvancılık Koridorları: Karbon ayak izi kotalarının bireylerin özgürlüklerine ve özellikle yerli üretime müdahale aracı olarak kullanılmasına karşı net bir duruş sergileneceği.
B- Planlanan Somut Adımlar; Çevresel sürdürülebilirliği milli sanayiyi, köylüyü ve üretici refahını ezmeden gerçekleştirmeyi hedefleyen bir program kapsamında;
*"Ahırlara Kota" Karşıtlığı ve Hayvancılık: Emisyon azaltımı gerekçesiyle ahırlara, hayvansal üretime kota getirilmesine; ineğin, koyunun, keçinin iklim suçlusu ilan edilerek Türk hayvancılığının bitirilmesine karşı somut yasal güvenceler planlanması. Yapay et gibi içeriklere karşı geleneksel ve yerli hayvancılığı desteklenmesi.
*Teşvik ve Teknolojik Dönüşüm: Sanayide (özellikle KOBİ'lerde) yeşil dönüşümü cezalandırıcı karbon vergileriyle değil, devlet eliyle finanse edilen teşvik paketleriyle çözmeyi vadeder. Elektrikli araç ekosistemi için elektrifikasyon stratejileri kurmayı ve temiz enerjide yerli Ar-Ge merkezlerini devreye sokmak.
*Gerçekçi Ulusal Katkı ve Ekolojik Denge: COP31 gibi uluslararası zirvelerin sadece birer vitrin olarak kalmamasını; iklim vizyonunun daha güçlü bir tarım politikasına, daha dirençli kentlere ve su krizine karşı somut havza koruma planlarına dayandırılması.
Yeniden Refah Partisi
A-Temel Politikalar; Küresel iklim krizi söylemlerini, karbon ayak izi kısıtlamalarını ve İklim Kanunu'nu "küresel sermayenin ulus devletlere dayattığı bir tahakküm ve kölelik sistemi" olarak nitelendirerek tamamen reddetmektedir.
*Küresel Kuşatma ve Egemenlik: İklim krizi ajandasını ve karbon kısıtlamalarını egemenliğe, kazanımlara, özgürlüklere ipotek koyan bir girişim olarak değerlendirmektedir.
*"Sıfır Karbon" Eleştirisi: İnsan vücudunun yapı taşının karbon olduğunu vurgulayarak, "Sıfır Karbon" hedefinin pratikte "sıfır insan ve insanlığı bitirme projesi" olduğunu savunmaktadır.
*Meteorolojik Dalgalanma: Yaşanan çevre sorunlarını veya hava olaylarını sistemik bir "iklim değişikliği" olarak değil, doğal meteorolojik dalgalanmalar olarak görmekte; konunun çarpıtılarak endüstriyi ve tarımı tasfiye etmek için kullanıldığını iddia etmektedir.
B- Planlanan Somut Adımlar; Küresel dayatmalara karşı ulusal sanayiyi, tarımı ve toplumsal yapıyı korumaya odaklanan bir direnç yaklaşımı sergilemektedir:
*Karbon Vergilerine Karşı Direniş: "Karbon Ayak İzi Vergisi" ve benzeri her türlü piyasa bazlı emisyon cezalandırma mekanizmasının Türkiye'de uygulanmasını engellemeyi ve bu vergilere karşı toplumsal bir direnç örgütlemeyi hedeflemektedir.
*Üretim ve Sanayiyi Koruma: Küresel anlaşmaların sanayi tesislerine getireceği kısıtlamaları bypass ederek, yerli üretimin ve üreticinin karbon kotaları altında ezilmesini önleyecek muafiyetler getirmeyi planlamaktadır.
*Tarım ve Hayvancılığı Savunma: Siyonizm ve küresel odakların "iklim bahanesiyle" hayvancılığı yok etme, insanları yapay gıdalara mecbur bırakma stratejilerine karşı yerli tarımı, geleneksel hayvancılığı ve kurban ibadeti gibi inanç değerlerini koruma odaklı politikaları devreye sokmayı planladığı savunulmaktadır.
Temkinli Olmakta Fayda Var
İklim krizini tetikleyen sera gazı oluşumunda (petrol, maden, endüstriyel atıklar vb) kirliliğin ve bozulmanın en büyük sebebi oldukları halde ilgili anlaşma, tedbir ve taahhütlere uymayan, bir girip bir çıkan ya da taraf olmayan ülkelerin, diğer ülkelere hayvancılık başta olmak üzere tüm tarım sektörü üzerinde dayatmalarda bulundukları görülmektedir. Bu davranışları, güzel iklim ambalajlının arka planında bir takım başka amaçların da varlığı iddialarını arttırmakta ve bu konudaki spekülasyonları beslemektedir. Dikkatli ve duyarlı olmakta fayda var.
